بنابر اعلام وولک، امروزه، قصه گفتن و اجرای نمایشی آن ها بخش بزرگی از برنامه درسی و آموزشی کودکان پیش دبستانی تبدیل شده است. استفاده از قصه سرایی و قصه خوانی به عنوان یک روش آموزشی جدید، که نه تنها یک استراتژی آموزشی بسیار موفق به شمار می رود؛ بلکه در اکتساب و پیشرفت مهارت های زبانی کودکان نوپا نیز تاثیر فراوانی دارد، اثبات شده است. مهارت های گفتاری و شنیدار کودکان با گوش دادن به قصه های مختلف از پیشرفت چشمگیری برخوردار بوده اند و همزمان با آن قدرت درک مطلب آن ها بهبود یافته است.

قصه سرایی؛ موثر و خلاق از گذشته تا امروز

قصه سرایی نیز همانند سایر سنت ها و روش های قدیمی، به مرور زمان دستخوش تحولات زیادی شده و ظاهری مدرن و معاصر پیدا کرده است. تکنولوژی های دیجیتالی نو ظهور، پیچ و خم قصه کودکانه را تغییر داده و رویکرد جدید و خلاقانه ای به اسم داستان سرایی دیجیتال به جهان معرفی کرده است. داستان سرایی دیجیتال، یک فرآیند کاملا خلاقانه است که با کمک فناوری جدید مانند کامپیوتر، دوربین فیلم برداری و ضبط صدا، شیوه قصه گویی قدیم را با دنیای تکنولوژی ترکیب می کند. این یک روش آموزشی مدرن است که با گسترش فناوری دیجیتال به وجود آمده است و در بسیاری از مقاطع تحصیلی از دوران کودکی تا آموزش عالی از آن به اشکال مختلف استفاده می شود.

روش های قصه سرایی دیجیتال از طریق ساده سازی، تعامل و مقرون به صرفه بودن فناوری، به سرعت و به طور وسیعی در حال  گسترش است. از آنجایی که تکنولوژی های جدید ارزان تر و به طور قابل توجهی در دسترس مردم قرار دارند، باعث شده است قصه گویی دیجیتال نیز به تدریج به یک پلتفرم آموزشی قابل اعتماد تبدیل شود. مطالعات متعددی از تاثیرات مفید تکنولوژی بر درک مطلب، ادراک بصری، تفکر خلاقانه و هوش حرکتی دارد. از اینرو، قصه گویی دیجیتال به تدریج به بخش مهمی از سیستم آموزشی بسیاری از مدارس تبدیل شده است، به طوری که معلمان و ناشرین فعال در انتشار کتب کمک درسی نیز به استفاده از این رویکرد جدید ترغیب کرده است.

تاثیرات داستان سرایی دیجیتال در پیشرفت های تحصیلی دانش آموزان

امکاناتی که تکنولوژی و فناوری در اختیار معلمان قرار می دهد، به آن ها این اجازه را می دهد تا به رویکردهای آموزشی نوآورانه و بهبود یافته برای حمایت از یادگیری و رشد کودکان دسترسی داشته باشند. استفاده از روش های آموزش دیجیتالی برای کودکانی که از خانواده های کم درآمد و یا متوسط می آیند، زمینه آموزشی وسیعی برای یادگیری واژگان، ریاضیات، ادبیات و آماده سازی آن ها برای مدرسه، محیا می کند. با افزایش روز افزون استفاده از فناوری و رسانه های دیجیتال در کلاس های درسی، فرصت های بیشتری برای یادگیری و مشارکت در اختیار کودکان قرار می گیرد.

قصه گویی دیجیتال با تشویق دانش آموزان به سازماندهی و بیان ایده ها و دانش خود به شیوه ای متمایز و معنادار، از آموزش آن ها حمایت می کند. قصه های دیجیتال به مربیان اجازه می دهد تا در مورد یادگیری کودکان، نوعی بینش به دست آورند. همچنین معلمان می توانند از قصه گویی دیجیتال به عنوان منبعی قدرتمند برای مشارکت و گفتگو با دانش آموزان جوان خود و آموزش و رواج درک حقایق و پیام های قصه، الهام بگیرند. گفتگو و تبادل نظر معلمان و دانش آموزان درباره داستان، دانش آموزان را به تشویق می کند تا تجربیات، ادراکات و تخیلات خود را همانند داستان، بیان کنند. قصه گویی دیجیتال یک روش همه کاره برای انگیزه دادن و ابراز نظرات طرفین است. معلمان از قصه گویی دیجیتال به عنوان یک ابزار انگیزشی برای جلب توجه دانش آموزان و افزایش علاقه آن ها به جستجوی ایده های جدید استفاده می کنند. این یک منبع یادگیری که افکار عمیق سازندگان خود را به نمایش می گذارد. قصه گویی دیجیتال به سازندگان خود نه تنها امکان بیان و ابراز خود را می دهد، بلکه دیدگاه سازندگان خود نسبت به جهان را نیز منتقل می کند.

با اینکه قصه گویی دیجیتال رویکردی جدیدی محسوب می شود، اما آشنایی معلمان و استفاده از آن در کلاس های درسی بر تمامی ابعاد آموزشی، تاثیر بسزایی خواهد گذاشت. با توجه به تاثیرات مثبت و مفیدی که قصه گویی دیجیتال بر رشد و توسعه مهارت های اجتماعی و تحصیلی کودکان دارد، می توان تغییر و تحول قصه کودکانه خاطره انگیز کودکی را از دیدگاهی تازه نگاه کرد. شاید استفاده از قصه گویی دیجیتال در سیستم آموزشی، از معدود تحولات و پیشرفت های تاثیرگذار دنیای تکنولوژی بر روش های سنتی بوده است که توانسته رضایت همگان را جلب کند. لذا رعایت کردن تنوع داستانی در روایت قصه برای بچه ها نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. وبسایت کودکانه وولک  به نشانی https://www.voolak.com  با دربرداشتن بیش از ۳۰۰ قصه کودکانه صوتی و تصویری توانسته تا همه ی والدین را از دغدغه تنوع داستانی بی نیاز کند. کافی است به وبسایت وولک مراجعه کنید و به انبوهی از داستان های کودکانه آموزنده و سرگرم کننده برای فرزندان خود دسترسی داشته باشید.

منبع: ایسنا

مرتبط:

۲ خبر از جشنواره «قصه‌گویی»

روزنامه «جوان» در ادامه نوشت: فرزندانی که والدین‌شان دچار اختلاف در زندگی می‌شوند و مدام در حال مشاجره، دعوا، جنگ و ستیز، فحش و ناسزاگویی هستند، در زمان کوتاه از این رفتارها تأثیر گرفته و در نهادشان جای می‌گیرد، بر روح و روان‌شان آثاری منفی دارد و در آینده آن‌ها بروز کرده و آنان در وضعیت اضطراب و تعارض قرار می‌گیرند. فرزندان به محیط امن و سالم جهت رشد جنبه روانی و روحی نیاز دارند و بر والدین لازم و ضروری است که این نیاز را برای خانواده مهیا کنند. محیط ناامن و مملو از مشاجره، نگرش و دید فرزندان را نسبت به والدین تغییر می‌دهد. فرزندی که همیشه نظاره‌گر جنگ و ستیز میان پدر و مادر است، هرگز به آنان اعتماد نمی‌کند و در بیرون از خانه به دنبال تهیه محیط امنی برای خود خواهد بود. در ادامه به برخی از مهم‌ترین عوامل منفی تأثیرگذار در این زمینه می‌پردازیم.

توقع بیجا و درخواست‌های غیر منطقی

توقع و درخواست‌های بجا و منطقی والدین از کودکان اعتماد و نگرش مثبت فرزندان را نسبت به توان‌شان برمی‌انگیزد و اعتماد به نفس آنان را افزایش می‌دهد. زمانی که والدین درخواست‌هایی از فرزندان می‌کنند که خارج از توان‌شان باشد و در کنار آن توقع زیادی از آنان داشته باشند، نه تنها اعتماد به نفس فرزندان خود را فزونی نمی‌بخشند، بلکه دید و نگرش فرزندان را نسبت به توان‌شان منفی و آنان را گیج و مبهوت نگه می‌دارند، به دنبال آن سرکشی و طغیان فرزندان را به دلیل درخواست و توقع بیجا و غیرمنطقی والدین برمی‌انگیزانند. در واقع والدین آرزوهایی را به فرزندان خود تحمیل می‌کنند که در زمان خودشان تحقق نیافته است و با اصرار خاصی فرزندان‌شان را موظف به تأمین خواسته‌هایی می‌کنند که در توان آن‌ها نیست. آثار نامطلوب این گونه توقعات و آرزوهای غیرمنطقی بر کودکان عبارت است از: رشد ناکافی و ناامیدی فرزند و شکست‌های مکرری که فرزند در طول زندگی با آن مواجه می‌شود که زمینه‌ساز ناکامی و ناامیدی است (سلب مسؤلیت). بنابر این انتظارات و توقع‌ها باید متناسب با رشد جسمی، روحی، روانی و عقلی فرزندان باشد. والدینی که بدون توجه به رشد و توانایی کودکان، اموری را که متناسب با ظرفیت و علاقه‌شان نباشد، از آنان توقع داشته باشند، آسیب و لطمه فراوانی به شخصیت فرزندان خواهند زد.

بدقولی و الگوی خوب نبودن

فرزندان به دلیل تقلید و الگوپذیری‌شان مخصوصاً در سنین پیش‌دبستانی و دبستانی، هر نوع عکس‌العمل و رفتاری که والدین‌شان در قبال فرزندان خود و دیگران داشته باشند، همان رفتار و عکس‌العمل را انجام خواهند داد. اگر والدین دروغگو باشند و به آنان دروغ بگویند فرزندان‌شان نیز دروغ خواهند گفت. اگر به فرزندان خود و دیگران بی‌احترامی کنند، آن‌ها همان رفتار را انجام خواهند داد. یکی از شاخص‌های اساسی برای سنجش تحقق یک ارزش در رفتار انسان بروز و ظهور آن در رفتار و گفتار است. بسیارند افرادی که درباره فضایل اخلاقی مانند راستگویی، امانت‌داری و رعایت مصالح همگان، داد سخن می‌دهند، اما برخلاف آن عمل می‌کنند. خداوند در این باره در قرآن‌کریم می‌فرمایند:‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید چرا سخنی می‌گویید که بدان عمل نمی‌کنید؟ نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید و عمل نکنید. تناقض در رفتار و گفتار پدر و مادر سبب بی‌اعتمادی فرزند نسبت به آموزش‌های والدین می‌شود و اثر زیان‌بارتر اینکه فرزندان دانستن و عمل نکردن را از والدین خود فرامی‌گیرند. یعنی آن گفتار و آموزش‌ها را جدی نمی‌گیرند. الگو یا سرمشق شدن والدین، مهم‌ترین عامل تعلیم و تربیت و تضمین بهداشت روانی فرزند است. اگر والدین در مقابل فرزند صادق نباشند و عملی را خودشان انجام ندهند، اما آن عمل را از فرزندان خود تقاضا کنند، نمی‌توان انتظار انجام عمل درخواست شده را از فرزندان داشت. وعده دادن از راه‌های خوبی است که والدین می‌توانند برای تشویق فرزندان خود برگزینند، اما مسئله مهم آن است که فرزند توقع دارد والدین به وعده خود عمل کنند. اگر اولیا به وعده خود عمل نکنند اعتماد فرزند را از دست می‌دهند و او دیگر توجهی به آنان نمی‌کند.

فقدان محبت و صمیمیت میان والدین

فرزندان تشنه محبت هستند و از والدین خود انتظار دارند که همیشه به یکدیگر عشق بورزند و همیشه بین آن‌ها صلح و صفا برقرار باشد. وجود صلح و صفا و محبت در خانواده، آسایش و آرامش فرزندان را تأمین خواهد کرد، اما در صورت نبودن آن و ناامنی در خانواده، فرزندان را در آینده‌ای نامعلوم و مبهم قرار خواهد داد. نبودن صلح و ثبات و صمیمیت بین والدین منجر به فرار و طرد فرزندان از کنار والدین خواهد شد، آنان را از خانواده دور خواهد کرد و عوارضی را برای فرزندان به دنبال خواهد داشت. بیشتر خشونت‌ها، دزدی‌ها، انحراف‌ها و دیگر بزهکاری‌های کودکان و نوجوانان به علت وابستگی آن‌ها به خانواده ناسالم و نابسامان بوده است. وجود روح و صفا و صمیمیت در خانواده ثروتی باارزش و ماندنی است و دوام زندگی را تضمین می‌کند. فقدان روابط سالم و دوستانه والدین با یکدیگر که نتیجه آن محیطی پر از خصومت و احساسات نامطلوب است فرزندان را در مقابل آنان قرار می‌دهد و حتی ارزش و احترام آنان را در دید فرزندان خود کمرنگ‌تر خواهد کرد.

بی‌توجهی و بی‌اعتمادی والدین به فرزندان

بی‌توجهی به فرزندان از طرف والدین، انتقام‌جویی و بی‌احترامی فرزندان را در پی‌خواهد داشت. کودکی که انتقام را ترجیح می‌دهد متقاعد می‌شود که دیگران دوستش ندارند و فقط زمانی به آن‌ها اهمیت می‌دهند که بتواند دیگران را اذیت کند. آنان با بی‌رحم بودن و مورد علاقه نبودن امکان می‌یابند برای خود جایی باز کنند، والدینی که انتقام‌جویی فرزندان را با همان عکس‌العمل نشان می‌دهند، این حس را در کودک‌شان تقویت می‌کنند. والدین بدانند رفتار انتقام‌جویانه کودک از روی بی‌توجهی و دلسردی است که خود والدین مسبب آن هستند. ممکن است والدین از خود بپرسند چرا فرزندان نسبت به آنان بی‌توجهی نشان داده و حتی به آن‌ها هیچ احترام و اعتمادی نمی‌کنند. اگر والدین به رفتار و عکس‌العمل خودشان با فرزندان خود توجه و آن را ریشه‌یابی کنند، متوجه خواهند شد که آنان به فرزندان خود توجهی نشان نداده و با مسئولیت ندادن به آنان اعتماد به نفس فرزندان خود را تضعیف کرده‌اند و در مقابل احترام و اعتماد خودشان را در قبال فرزندان خود از دست داده‌اند. فرزندان نیازمند توجه و مورد اعتماد قرار گرفتن از طرف والدین‌شان هستند و به خصوص نوجوانان دوست دارند نسبت به آنان اعتماد شده و آنان را در کارهای منزل به کار گیرند و از آنان مشورت و مشاوره بخواهند. دوره نوجوانی دوره مشورت و هم‌رأیی است. دوره‌ای که از دیدگاه اسلام والدین باید نوجوانان را در تصمیم‌گیری‌های منزل و دیگر کارها دستیار و معاون خودشان قرار دهند و از آنان نظر و مشاوره بخواهند. در واقع بی‌توجهی و بی‌اعتمادی والدین نسبت به فرزندان آنان را در مقابل والدین قرار داده و حتی به منحرف شدن و بزهکاری فرزندان در اثر بی‌توجهی و بی‌اعتمادی والدین خواهد انجامید.

سختگیری در منزل

در خانواده‌های سختگیر روابط بین والدین و فرزندان از روی استبداد است و حتی گاه این روابط پایه روابط میان والدین را پی‌ریزی می‌کند. والدین نسبت به خواسته‌های مشروع فرزندان‌شان بی‌اعتنا هستند و همواره مانع تحقق آن‌ها می‌شوند. در واقع این نوع خانواده و والدین همیشه در مقابل فرزندان مانع تراشی می‌کنند و به آنان زور گفته و هیچ استقلالی به فرزندان نمی‌دهند و سلطه مطلق از طرف والدین نسبت به فرزندان حاکم است. این وضعیت فرزندان را در قبال والدین قرار داده و همیشه یک دید منفی و سلطه‌جویی را در فرزندان درونی می‌کند. این‌گونه فرزندان در موقع بزرگسالی همان روش را در مقابل والدین اعمال خواهند کرد. همچنین این وضعیت اعتماد به نفس و کرامت و عزت نفس فرزندان را کاهش داده و فرزندانی بی‌اعتماد، کم‌ظرفیت و بی‌اراده را تحویل جامعه خواهد داد. سختگیری والدین بی‌شک آثاری عمده دارد. اینکه فاصله عاطفی فرزندان و والدین بیشتر و عمیق‌تر می‌شود. احساس ناامنی، تزلزل، به لحاظ رفتار خشونت‌آمیز والدین در فرزندان ایجاد می‌شود. فرزندان معمولاً به درون‌گرایی و پنهان‌کاری گرایش پیدا می‌کنند. فرزندان معیارها و ملاک‌های دیگر والدین را نیز طرد می‌کنند. در نهایت هم روش سختگیری والدین، به زندگی آتیه فرزندان منتقل می‌شود.

شخصیت والدین

بی‌تردید شخصیت والدین بر تعلیم و تربیت فرزندان و همچنین بر خصوصیات درونی آنان تأثیر می‌گذارد. والدینی که ثبات شخصیتی دارند، در آینده فرزندانی با همان خلقیات خواهند داشت. در تحقیقات نشان داده شده که ۶۵ درصد کودکانی که اختلال عاطفی دارند متعلق به مادرانی دارای اختلال روانی بوده‌اند و ۷۲ درصد کودکان در خانواده‌هایی بوده‌اند که هر دو والدین اختلال داشتند. بد دهنی، پرخاشگری و عصبانیت از دلایل عمده عدم ثبات شخصیتی است که به راحتی از والدین به دیگر اعضای خانواده انتقال می‌یابد و فرزندان آن خانواده در معرض خطر عدم ثبات شخصیتی و تقلید ناخودآگاه قرار دارند.

شکاف بین نسل‌ها

فرزندان به والدین آگاه و بابصیرت نیازمند هستند تا بتوانند با حضور خود و با ایجاد رابطه صمیمی و عاطفی در خانواده، یک محیط آرام و صمیمی ایجاد کنند. با محبت و عاطفه دور هم گرد آیند و به حرف‌های یکدیگر گوش دهند و نیازهای همدیگر را برآورده کنند. فرزندان به والدینی نیاز دارند که با آنان همراه و همدل باشند و به نیازها و درخواست‌های روانی و عاطفی آنان توجه کنند. والدین فکر می‌کنند وقتی که خوراک، پوشاک و… فرزندان‌شان را فراهم می‌کنند مسئولیت خودشان را در قبال فرزندان خود انجام داده‌اند. در حالی که این عوامل تنها جزئی از مسئولیت آنان است. کودکان امروز به عاطفه، صمیمیت، محبت و عشق والدین نیاز دارند. اکثر والدین فرزندان خود را به خوبی نمی‌شناسند و در بعضی موارد روابط‌شان با یکدیگر مثل رابطه با بیگانگان است، حتی تعدادی از والدین معتقدند که شکاف بین نسلی روزبه‌روز عمیق‌تر و فاجعه‌آمیزتر می‌شود. در دوره نوجوانی و جوانی، نه تنها والدین با آن‌ها همراهی نمی‌کنند بلکه به مخالفت با آنان برمی‌خیزند. امروزه به دلیل بسیاری از عوامل مثل اشتغال والدین ارتباط آن‌ها با فرزندان کمرنگ‌تر شده و این امر باعث شده که والدین به درخواست‌ها و نیازهای فرزندان کمتر توجه کنند و فرزندان در قبال والدین به لجاجت و بهانه‌جویی وادار می‌شوند و در نتیجه والدین از این رفتار فرزند خود شگفت‌زده و سردرگم شده‌اند.

تبعیض در خانواده

تبعیض از نظر عرف عبارت است از تفاوت‌گذاری در شرایط مساوی. در برخی خانواده‌ها والدین میان فرزندان خود تبعیض قائل می‌شوند و حق را به یک فرزند می‌دهند در حالی که حق او نبوده و این امر کینه و ارتباط ناسالم میان اعضای خانواده را به وجود می‌آورد. در واقع وقتی والدین در میان فرزندان خود تفاوت و تبعیض قائل می‌شوند و به یکی از فرزندان خود توجه بیشتری می‌کنند، ناسازگاری و ناهنجاری فرزندان را تحریک می‌کنند. از نظر اسلام و دیدگاه تربیتی، تبعیض به همه اقسام آن را باطل می‌داند، خواه تبعیض در جنسیت، خواه تبعیض در ظاهر. پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: بین فرزندان به مساوات رفتار کنید، چنان که دوست دارید در نیکی و محبت با شما با مساوات رفتار کنند. بچه‌ها در محیط برخی خانه‌ها عملاً از رفتار والدین درس حق‌کشی و بی‌عدالتی فرامی‌گیرند و به تدریج به آن عادت می‌کنند. فرزندانی که مورد تبعیض قرار گرفته‌اند از والدین کینه به دل می‌گیرند و ممکن است واکنش نشان دهند. در میان خواهر و برادر حسود و دشمنی پدید می‌آید. طلاق، بی‌مسئولیتی والدین، فقر و تبعیض طبقاتی و… از دیگر عوامل مؤثر در ارتباط ناسالم و محیط ناامن خانواده محسوب می‌شود.

منبع: ایسنا

مرتبط:

نکاتی ساده و مهم در تربیت کودکان

تربیت فرزندی که روی پاهایش خودش بایستد

 «از پنجره اتاقم» با نویسندگی و تصویرگری ژو بای با ترجمه محمدمهدی سیدناصری و با بازنویسی طاهره شاه‌محمدی در ۲۴ صفحه مصور با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه و قیمت ۱۸ هزار تومان در کتاب‌های قاصدک (واحد کودک و نوجوان موسسه نشر و تحقیقات ذکر) برای گروه سنی ب (کودکان بالای ۵ سال) منتشر شده است.

در نوشته پشت جلد کتاب آمده است: کودکان دنیا را از دیدگاه خود می‌بینند؛ بی‌شک اکنون که همه کودکان از آسیا تا اروپا، آمریکای شمالی تا آمریکای جنوبی و آفریقا در تجربه‌ای مشترک، فصل جدید از زندگی را می‌گذرانند و به خاطر شیوع کرونا در خانه حبس شده‌اند، نگرانی‌های مشترکی هم دارند.

این کتاب به تجربه مشترک کودکانی که از دوستان و مدرسه‌شان دور شده‌اند و نگران خود و اطرافیانشان هستند، می‌پردازد. کودکانی که درک می‌کنند افرادی در جامعه‌شان به کمک نیاز دارند، پس به دنبال راهی هستند تا به آن‌ها کمک کنند و در جامعه خود فعال و موثر باشند.

داستان این کتاب با الهام از وقایع و افراد واقعی نوشته شده است و همراه تصاویر زیبا بر آن است نشان دهد همه ما انسان‌ها ترس‌های یکسانی داریم که می‌توانیم با همدلی، خلاقیت، کارهای مثبت و سودمند بر آن‌ها غلبه کنیم و الهام‌بخش کودکان خود باشیم. این کتاب نشان می‌دهد در هر شرایطی برای عشق ورزیدن، یادگیری و ایجاد ارتباط درست فرصت هست!

همچنین چاپ دوم کتاب‌های «حقوق فردی من» و «حقوق اجتماعی من» از مجموعه کودکان و حقوق بشر  نوشته طاهره شاه‌محمدی با تصویرگری ساناز کریمی هرکدام در ۲۴ صفحه با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه و قیمت ۱۸ هزار تومان در نشر یادشده برای گروه سنی «ب و ج» عرضه شده است.

در پشت جلد کتاب نوشته شده است: حقوق بشر اساسی‌ترین و ابتدایی‌ترین حقوقی است که هر فرد به صرف انسان بودن باید از آن‌ها بهره‌مند باشد و حقوق کودکان بخشی از موضوعات حقوق بشر است که باید بسیار مورد توجه قرار گیرد. سازمان ملل متحد با تصویب پیمان‌نامه‌ای عناوین مهمی از حقوق کودک را تصویب کرده که در پی آن کشورهای زیادی با امضای این پیمان‌نامه حقوق کودک را محترم شمردند.

لازم است در کنار همه پژوهش‌های علمی در این زمینه با تکیه بر اصل آموزش، کودکان و همه اقشار جامعه با حقوق بشر آشنا شوند  تا در اجتماع به‌گونه‌ای رفتار کنند که حقوق بشر رعایت شود و به‌علاوه مدافع حقوق بشر نیز باشند.

این مجموعه دوجلدی با تکیه بر پیمان‌نامه حقوق کودک سازمان ملل متحد بر آن است کودکان را با حقوق فردی و اجتماعی خود آشنا کند. ثمین و امین خواهر و برادری هستند که با سوالات و کنجکاوری‌های خود و راهنمایی پدر و مادرشان سعی دارند ساده و سرگرم‌کننده اطلاعات مفیدی به کودکان بدهند.

همچنین مجموعه دوجلدی «حمایت از حقوق زنان و کودکان از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه» نوشته ابراهیم مشهدی  و محمدمهدی سیدناصری در ۳۸۴ صفحه با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه و قیمت ۷۹ هزار تومان در انتشارات موسسه نشر و تحقیقات ذکر عرضه شده است.

در پشت جلد کتاب می‌خوانیم: زنان و کودکان در طول تاریخ، بیشترین صدمات  جسمی و  معنوی را در اثر وقوع مخاصمات مسلحانه و در اشکال مختلف پذیرا شده‌اند؛ آنان با این‌که نقش چشمگیری در شروع مخاصمات نداشته‌اند، اما بیشترین صدمات را از آثار و نتایج جنگ‌ها متحمل می‌شوند و گاهی مورد ناپسندترین اعمال قرار می‌گیرند. در این میان، حقوق بشر دوستانه حمایت‌های وسیعی را از زنان و کودکان به هنگام مخاصمات مسلحانه بشر و غیربشر به عمل آورده‌ است. آنان از حمایت‌های عمومی مقررشده برای غیرنظامیان در صورتی که در مخاصمه مشارکت مستقیم نداشته باشند، بهره می‌برند و ضمن این‌که از رفتارهای منطبق با حقوق بشر برخوردار می‌شوند تحت حمایت مقررات حقوقی ناظر بر رفتار با دشمن قرار می‌گیرند، بر همین اساس است که حقوق بشردوستانه از زمان آغاز منازعات مسلحانه تا پایان آن، سازوکارهایی حمایتی (عام و خاص) برای زنان و کودکان، لحاظ می‌کند که بهترین منفعت کودکان و زنان را باید در کاستن از تسلیحات کوچک و بزرگ جست‌وجو کرد.

منبع: ایسنا

مرتبط:

حمایت خیرین؛ ظرفیتی مغفول مانده در حوزه کتاب

 روزنامه «خراسان» در ادامه نوشت: به عنوان یک پدر یا مادر، لازم است شما بدانید که دیدن فیلم‌های ترسناک و خشن به شدت بر روان کودک آسیب می‌رساند زیرا کودکان نمی‌توانند دنیای خیال و واقعیت را از هم به خوبی تشخیص دهند. بنابراین تماشای چنین محتواهایی، ایجاد دلهره و اضطراب در کودک می‌کند و حتی کودکان ممکن است دچار واکنش‌های اضطرابی طولانی مدت شوند و چون نمی‌توانند از ترس و اضطراب خود حرف بزنند، ممکن است دچار بیقراری، پرخاشگری، مشکلات در خواب، اشتها، شب ادراری و … شوند.

ذهن کودک تا مدت‌ها درگیر خواهد شد

همان‌طور که مطرح شد تماشای فیلم و انیمیشن ترسناک آثار منفی و جبران‌ناپذیری بر سلامت جسم و روان کودکان می‌گذارد. بعضا مشاهده می‌شود تا مدت‌ها ذهن و فکر کودک درگیر صحنه‌های خشن و ترسناک فیلم‌ها می‌شود و این مسئله به شدت موجب اختلالات خواب و بی‌خوابی خواهد شد و تاثیر مستقیمی بر رشد آن‌ها می‌گذارد.

بیش‌فعالی و تحریک‌پذیری هم از آسیب‌های این اتفاق است

با دیدن صحنه‌های ترسناک بدن به ترشح هورمون آدرنالین پاسخ می‌دهد و مشکلات رفتاری مانند پرخاشگری، بیش‌فعالی و تحریک پذیری بالا و پرخوری در کودکان دیده می‌شود که همه این موارد نشانه‌های مشکلات اضطرابی است و اگر پیگیری و درمان نشود عواقب بدی در بزرگ سالی خواهد داشت زیرا که ریشه آن در کودکی بنا نهاده شده است.

اضطرابی که ماندگار خواهد شد

همان‌طور که می‌دانید ریشه و منشأ اکثر اختلالات روان شناختی اضطراب است و هر چقدر این اضطراب در سنین پایین‌تر تجربه شود اثرات ماندگارتری به جا می‌گذارد و شاهد افرادی با مشکلات عاطفی-رفتاری خواهیم بود. مثلا درگیر مشکلاتی مانند انواع فوبی، اضطراب فراگیر و … می‌شوند.

الگوپذیری مرگبار

علاوه بر این، کودکان دنبال الگوپذیری هستند و با دیدن صحنه های مهیج و رفتارهای قهرمان فیلم سعی می کنند همانندسازی کنند و در زندگی خود از آن‌ها تقلید کنند و شروع به حرکات خشن و پرخاشگری می کنند. حتی ممکن است خشونت و ایجاد ترس را به عنوان حل مسئله در نظر بگیرند که آسیب‌های بسیاری خواهد داشت.

برای کودک، وقت بگذارید

نکته پایانی این‌که کودکان نیاز دارند که والدین برای آن‌ها وقت بگذارند و هیچ چیز حتی بهترین برنامه‌های تلویزیونی جای بازی با والدین، فعالیت بدنی و ورزش، پارک رفتن و معاشرت با دوست و همسالان را نمی‌گیرد.اگر والدین به دلایلی چون مشغله کاری، داشتن روحیه افسرده یا اختلالات روانی دیگر، کم طاقت و بی‌حوصله بودن و نداشتن آگاهی از روحیه فرزند و نداشتن مهارت های فرزندپروری فرزند خود را ساعت‌ها با فیلم و برنامه‌های آسیب‌رسان سرگرم کنند، تنها بخشی از نیازهای کودک با آن برنامه‌ها پاسخ داده می شود  و بقیه نیازها به قوت خود باقی است و والدین باید به آن‌ها پاسخ بدهند و اگر لازم است والدین برای درمان مشکلات خود اقدام کنند

منبع: ایسنا

مرتبط:

۱۰ توصیه مهم برای حفاظت از کودکان

دکتر نازنین آرین با اشاره به نقش خانواده‌ها در سوق یافتن کودکان به سمت ورزش، اظهار کرد: بیشتر خانواده ها زمانی که کودکانشان به سن سه یا چهارسالگی می رسند، تلاش می کنند تا آنها را به سمت ورزش بکشانند، درحالیکه نمی توان به اجبار آنها را به ورزش علاقمند کرد.

نایب رئیس هیات پزشکی ورزشی کرمانشاه با بیان اینکه کودکان توجه به ورزش را از والدین خود یاد می گیرند، تاکید کرد: اگر در خانواده ای ورزش جایگاه مهمی داشته باشد، کودک آن خانواده هم به سمت ورزش گرایش پیدا می کند و می تواند در آینده یک قهرمان ورزشی باشد.

وی درخصوص چگونگی کشف علاقمندی کودکان به یک رشته ورزشی خاص هم گفت: از والدین می خواهیم که کودکانشان را مجبور نکنند در رشته هایی که خودشان به آن علاقه دارند فعالیت داشته باشند، بلکه در همان سن سه تا چهارسالگی آنها را وارد یکی از رشته های مادر یعنی دوومیدانی، ژیمناستیک و یا شنا کنند تا بتدریج با محیط های ورزشی آشنا شوند و به تدریج علایق خود را کشف کنند.

آرین اضافه اضافه کرد: ورزش تا سن هشت سالگی تنها باید به شکل یک بازی برای کودک باشد، یعنی خانواده ها تا هشت سالگی نباید به دنبال ساختن یک قهرمان از او باشند.

وی با بیان اینکه اجبار کودکان به ادامه یک رشته ورزشی خاص آنها را از ورزش دورتر می کند، گفت: کشف علایق کودک به رشته ای خاص به تدریج و در محیط ورزشی صورت می گیرد، در این راستا از ورود کودکان به ورزش حرفه ای تا پیش از سن هشت سالگی باید اجتناب کرد.

منبع: ایسنا

مرتبط:

فصل دوم؛ زنگ ورزش

ورزش مهم است یا کاهش وزن؟ دانشمندان پاسخ می‌دهند

عباس خسروانی ۲۷ مهرماه در جشن ۸۰۰ شکوفه امید رویان، با اشاره به فرا رسیدن روز اراک و سالروز صدرات امیرکبیر در روز ۲۸ مهرماه، اظهار کرد: مسئله جمعیت در کشور بسیار مهم و استراتژیک است و خانواده های حاضر در این مراسم در واقع سفیر جمعیت هستند.

وی با بیان اینکه وضعیت جمعیت در ایران بغرنج و نرخ باروری رو به کاهش است، گفت: این شرایط خسارت مادی و معنوی را در آینده به همراه دارد و به لحاظ اقتصادی نرخ تولید را کاهش می دهد و به لحاظ معنوی، خانواده را تحت تاثیر قرار خواهد داد و اگر با این نرخ باروری پیش برویم نهاد خانواده دچار مشکلات اساسی می شود.

خسروانی تصریح کرد: در بحث باروری، برخی خانواده ها به دنبال فرزندآوری نیستند و باید به لحاظ فرهنگی این مسئله واکاوی شود، در این دیدگاه، عمده مسئله مباحث اقتصادی عنوان می شود، اما با ارزیابی های بسیار متوجه خواهیم شد که اغلب خانواده هایی که خواستار باروری نیستند، خانواده های مرفه هستند.

وی با اشاره به وجود موانعی برای خانواده های خواستار فرزند، افزود: دولت و مجلس موضوع هزینه های درمان را در قانون پیش بینی کرده اند و باید نقش دولت در پرداخت هزینه ها پر رنگ شود، اگر جهاد دانشگاهی به این عرصه ورود کرده است قطعا کار جهادی را دنبال می کند، هزینه هایی را متقبل شده است و با همه چالش های موجود این مرکز را فعال نگهداشته است.

سخنگوی شورای شهر اراک با بیان اینکه نرخ باروری طی ۲۵ سال اخیر به شدت کاهش یافته است، گفت: نرخ باروری در جهان ۱۵ درصد است، اما این نرخ در ایران به ۲۲ درصد نزدیک شده است که بسیار غم انگیز است. سبک زندگی غلط یکی از موانع باروری است و ارتباطی هم به سبک زندگی غربی ندارد.

وی اظهار کرد: بخشی از ناباروری ها که حدود ۶۰ درصد آنهاست ناباروری ثانویه است، به این معنا که خانواده ها صاحب فرزند هستند، اما در گذر زمان برای داشتن فرزند بعدی دچار مشکل می شوند که باید مباحث علمی آن برای مردم تشریح شود.

خسروانی تصریح کرد: شورای شهر اراک به مسئله فرزندآوری اعتقاد دارد و همه نوع حمایت را در چارچوب قانون و بودجه دنبال می کند. شورا به موضوع شهر دوستدار کودک ورود کرده است چراکه باید شهری متناسب با خواسته کودکان را شکل دهیم و این شهر باید برای کودکان دوست داشتنی باشد و مردم نیز باید این مسئله را مطالبه کنند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

پارک‌ها، فضاهای تعاملی و آموزشی مناسب برای خلاقیت کودکان

شادی و بازی مهمترین رکن زندگی کودکانه کودکان است که اگر به اندازه کافی از آن برخوردار نباشند، در آینده دچار مشکلات متعدد می‌شوند، شیوع ویروس کرونا بازی و شادی کودکان را محدودتر کرد.

یک روانشناس در خصوص تاثیرات کرونا در بهداشت روانی کودکان می‌گوید: در فروردین ماه ۱۴۰۰ مطالعه‌ای بر روی تاثیرات کرونا و کودکان ایرانی انجام شد و نتیجه‌ی آن که در مجله‌ی روانشناسی بالینی به چاپ رسید، حاکی از این بود که قرنطینه‌ی خانگی سبب افزایش احساس ترس، خصومت، کاهش سرزندگی، کمبود احساس امنیت، ناکارآمدی، تردید و انفعال در کودکان شده است.

دکتر پریا فاروقی ادامه می‌دهد: انجمن روانپزشکی کودکان و نوجوانان مطرح می‌کند، به طور کلی واکنش کودکان به بحران‌ها از جمله کرونا یکدست نبوده و تفاوت فردی بین آنها وجود دارد که به ساختارهای زیستی، آسیب‌پذیری شناختی و سبک‌های تربیتی والدین و از این قیبل موارد مربوط می‌شود.

آسیب‌های روانی کرونا در سنین مختلف کودکان متفاوت است

او با بیان اینکه به طور کلی واکنش کودکان و نوجوانان به کرونا را از نظر سنی تقسیم بندی می‌کنند، اضافه می‌کند: در سنین پیش دبستانی، به شکل ترس از تنها ماندن، از دست دادن مراقبین، مشکلات گفتاری مثل لکنت، دست دادن کنترل ادرار و مدفوع، بی‌اشتهایی و امتناع از غذا خوردن، اختلال در خواب و کابوس، افزایش بدخلقی، غر زدن و چسبندگی بیشتر به والدین است که دو مورد آخر شیوع بالاتری دارد؛ در سنین مدرسه یعنی شش الی۱۲ سال، بدخلقی، نق زدن، گله و شکایت مداوم، بی‌حوصلگی، مقابله جویی و وابستگی به والدین، کم یا پر اشتهایی، اختلال در خواب، علائم بدنی، از دست دادن علاقه به بازی، تعامل با همسالان، یادگیری و تمرکز خود را نشان می‌دهد؛ در کودکان ۱۱ تا ۱۸ سال به صورت تحریک‌پذیری، بد خلقی، بی‌حوصلگی، اقدام به رفتارهای پرخطر، اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی است.

او بیان می‌کند: با توجه به اینکه کودکان گنجینه‌ی لغات کافی برای بیان احساسات و هیجانات خود را ندارند و نمی‌توانند احساسات خود را به زبان بیاوردند لذا وظیفه‌ی بزرگسالان است تا از رفتار کودک، متوجه مشکلات او شوند؛ اضطراب در کودکان معمولا می‌تواند به شکل علائمی بروز کند که گاهی اوقات خانواده‌ها فکر می‌کنند که کودک مبتلا به کرونا است؛ در واقع بیشتر به مسائل روحی و روانی مثل تپش قلب، سردرد و علائمی از این قبیل انعکاس می‌یابد که می‌تواند نشان دهنده‌ی اضطراب در کودکان باشد.

والدین؛ الگوی بزرگ فرزندان خود

فاروقی با اشاره به راهکارهای کاهش اضطراب می‌گوید: برای کاهش اضطراب راهکارهایی توصیه می‌شود، اولا والدین باید بدانند که زیر ذره بین کودکان خود هستند و دائما آنها را به عنوان الگوی خود قرار می‌دهند؛ یعنی رفتارهایی که والدین در بحران‌های زندگی بروز می‌دهند، توسط کودکان مورد مشاهده قرار گرفته و همان راهکارها را تکرار می‌کنند.

او خاطرنشان می‌کند: استرس والدین تاثیر قدرتمندی حتی در سبک فرزندپروری آنها دارد؛ والدینی که به هر دلیلی دچار مشکلات روحی روانی، ایرادگیر و تنبیه کننده هستند، تنش و اضطراب زیادی را به کودک وارد می‌کنند، ضمن اینکه در تربیت فرزند خود نیز ناکارآمد می‌شوند.

او ادامه می‌دهد: در درجه‌ی اول، به والدین توصیه می‌کنیم تا قبل از اقدام برای حل مشکلات روانی فرزندان خود، ابتدا به دنبال رفع مشکلات روحی و روانی خودشان باشند چرا که بدون حل آنها، انتظاری در بهبودی فرزندان نیست.

این روانشناس توصیه می‌کند: ما از والدین می‌خواهیم که در این دوران، با فرزندان خود در مورد موضوعاتی که سبب اضطراب آنها می‌شود، صحبت کنند؛ تحقیقات نشان داده که آگاهی‌بخشی به کودکان کمک می‌کند تا بهتر با مشکلات راه بیایند لذا بهتر است والدین جریان فکری کودکان خود را در موضوعات مختلفی مانند ماهیت بیماری کرونا، راهکارهای پیشگیرانه و همچنین مشکلات تحصیلی بدانند تا با کمک کردن، تنش آنها را کاهش دهند.

توضیحات طولانی به کودکان ندهید

او یادآور می‌شود: نکته مهم دیگر این است که نباید در مورد موضوعات، توضیحات طولانی به کودکان دهیم چراکه دامنه توجه کودکان کوتاه است و حتما توضیحات باید متناسب با سطح درک کودک و سن او باشد تا تنش و اضطراب او را افزایش ندهد.

او اضافه می‌کند: کودکان و نوجوان مبتلا به اضطراب، معمولا سوالات زیادی از والدین خود می‌پرسند که حتما باید پاسخ داد؛ متاسفانه بسیاری از والدین حوصله‌ی پاسخ دهی را ندارند چراکه هر سوال آنها، سوال بعدی را به همراه دارد لذا از جواب دادن اجتناب می‌کنند، در حالیکه سبب افزایش تنش و اضطراب آنها شده تا برای پیدا کردن جواب سوالات خود به مراجع نامعتبری رجوع کند که می‌تواند پیامدهای ناگواری داشته باشد.

والدین باید زمانی را برای رسیدگی به دروس کودکان خود اختصاص دهند

فاروقی متذکر می‌شود: نکته مهم دیگر این است که والدین باید زمانی را برای تحصیلات کودکان خود اختصاص دهند، اما بسیاری این موضوع را رها کرده‌اند و سبب افت تحصیلی کودکان نیز شده است که خود این مسئله تنش آنها را افزایش می‌دهد.

او بیان می‌کند: راهکار بعدی که برای والدین توصیه می‌کنیم این است که تلاش کنند تا فعالیت‌هایی که در خانواده وجود داشت و لذت می‌بردند مثل بازی کردن، انجام کارهای گروهی در منزل و… را به جریان بیندازند.

او تاکید می‌کند: مسئله بعدی این است که کودکان برای کسب اطلاعات به سراغ بزرگترها می‌روند لذا باید مواظب بود که اطلاعات نادرستی به آنها نداد و در مورد هر موضوعی در مقابل آنها صحبت نکرد.

کرونا، تنش وارده به کودکان را افزایش داد

او ادامه می‌دهد: با شیوع کرونا، سبک زندگی و آموزشی کودکان تغییر کرد لذا سطحی از تنش خودبه‌خود به کودکان وارد می‌شود، اما متاسفانه گاهی خانواده‌ها در کنار این مسائل، در مورد مشکلات خود نیز صحبت می‌کنند لذا باید تعداد این موارد استرس‌زا کاهش داد.

این روانشناس با تاکید به لزوم صمیمت میان والدین و کودکان می‌گوید: مطالعات نشان داده است که ارتباط خوب بین والدین و کودکان، عامل محافظت کننده در برابر مشکلات روحی کودکان است؛ توصیه می‌شود تا والدین زمان بیشتری را با کودکان خود سپری کرده و این رابطه‌ی گرم و صمیمانه را حفظ کنند.

او اضافه می‌کند: والدین باید مراقبت افراطی از فرزندان خود را کنار گذارند؛ والدینی که به علت وسواس خود در مورد موضوعاتی چون کاهش تعامل کمتر و افزایش ضدعفونی به کودکان خود تنش وارد می‌کنند، تاثیرات نامناسبی بر روی آنها دارند.

شیوع افسردگی در کودکان افزایش یافته است

فاروقی در رابطه با افسردگی می‌گوید: عامل مهم دیگری که شیوع بالاتری دارد، افسردگی است که با علائمی چون ناامیدی، به هم خوردن وضع خواب و اشتها، افکار آسیب زننده به خود، کاهش تمرکز و انرژی بروز می‌کند.

او در خصوص حس ناامیدی کودکان اظهار می‌کند: جهت رفع مشکل ناامیدی باید والدین در مورد احساسات و افکار فرزندان خود با آنها صحبت کرده و در خصوص احساسات ناراحت کننده با آنها همدلی کنند، برنامه معمول زندگی را ادامه داده و زمان خوبی را برای خواب آنها اختصاص دهند.

او یادآور می‌شود: به محض اطلاع از غمگینی و گوشه‌گیر شدن کودکان و دوام آن به بیش از یک هفته باید از کمک حرفه‌ای استفاده کرده و همچنین جهت رفع آن، ارتباطات صوتی و تصویری و تعامل با دوستان را افزایش دهند.

این روانشناس در ارتباط با مشکل بی‌حالی کودکان تاکید می‌کند: بسیاری از کودکان در این ایام با مشکل کاهش انرژی روبه‌رو هستند و حال و حوصله ندارند، اما به اشتباه، والدین توصیه به استراحت می‌کنند در حالیکه توصیه می‌کنیم تا فعالیت‌های فیزیکی را افزایش داده، مسئولیت بیشتری را به کودکان بدهند که همچنین فعالیت‌های گروهی مثل آواز خواندن، بازی کردن، ورزش کردن و … نیز بسیار مناسب است.

والدین نباید با بی‌تفاوتی یا تشویق کردن به افزایش وسواس کودکان دامن بزنند

او در خصوص وسواس ادامه می‌دهد: وسواس اختلال دیگری است که پس از کرونا شیوع بیشتری دارد لذا برای کاهش آن از والدین می‌خواهیم که کودکان خود را به آرامش دعوت کنند و با تشویق یا بی‌تفاوتی نسبت به این مسئله به افزایش آن دامن نزنند؛ به محض مشاهده مواردی مانند ضد عفونی کردن دستان و از این قبیل، حساس شده و مداخله کنند، با آرامش از فرزندان خود بخواهند که دفعات را کاهش دهند و بهتر است که آنها را تشویق نیز بکنند.

او اضافه می‌کند: متاسفانه ماهیت این بیماری طوری است که کودکان برای اطمینان و کسب تایید به والدین خود مراجعه می‌کنند، والدین هم به علت حوصله نداشتن یا کاهش استرس کودک، رفتارهای او را تایید و تشویق کرده و با این کار، وسواس او را افزایش می‌دهند.

فاروقی بیان می‌کند: کودکان علاقه زیادی دارند تا اخبار مربوط به بحران‌ها را دنبال کنند لذا توصیه می‌کنیم تا از کودکان خود بخواهند که اخبار را زیاد پیگیری نکنند.

او توصیه می‌کند: اگر پس از اجرای این راهکارها، مشکلات روحی و روانی کودکان حل نشد، حتما باید از متخصصین و روانشناسان کودک و نوجوان کمک بخواهند.

تاثیر شیوع کرونا در گروه‌های آسیب پذیر و در حال شکل‌گیری بویژه کودکان وسیع‌تر است

یک جامعه‌شناس نیز می‌گوید: کرونا به عنوان پدیده فراگیر جهانی تاثیر فراسنی، فراجنسیتی، فرا طبقه‌ای و فراصنفی را در جامعه‌ی جهانی داشته است که تاثیر گسترده‌ آن بر ابعاد زیستی، روانی، اجتماعی، اقتصادی و… کاملا مشهود است.

موسی نیرومند ادامه می‌دهد: انسان اجتماعی و اجتماع انسانی قبل و بعد از شیوع کرونا، شرایط متفاوتی را دارد چرا که سبک بسیاری از ارتباطات تغییر یافته است.

او اضافه می‌کند: در دوره پسا کرونا نیازمند پدیده پژوهی و تاثیر پژوهی کرونا در ابعاد مختلف زیستی برای ترسیم ابعاد آسیب دیده به خصوص در بخش فرهنگی هستیم لذا موسسات علمی و پژوهشی باید از حالا روی این موضوع تحقیق کنند.

او همچنین خاطرنشان می‌کند: تاثیر شیوع کرونا در گروه‌های آسیب پذیر و در حال شکل‌گیری بویژه کودکان وسیع‌تر است و می‌تواند در کودکان زیر ۱۲ سال که تجربه و تمرین شایستگی را طی می‌کنند، اضطراب و ترس طولانی مدت ایجاد کند و در این دوره حیاتی، روان آنها را به خطر انداخته و روند رشدی آنها را با اضطراب و ترس پیش ببرد لذا می تواند در شکل‌گیری شخصیت کودک تاثیرگذار باشد که مسئولیت سنگین آن بر عهده والدین و سیستم اجتماعی بویژه سیستم آموزشی و پرورشی است.

نیرومند توصیه می‌کند: باید با کودکان منظم و بی‌وقفه گفت‌وگو شود تا علیرغم انرژی بالای آنها دچار خلوت و بی‌توجهی نشوند.

او در پایان تاکید می‌کند: در این دوران باید از نظر کلامی، کودکان را تقویت کرد و اجازه داد تا در خصوص شایستگی‌های خود صحبت بکنند.

۲۰ نوامبر از سوی سازمان ملل متحد روز جهانی کودک نامگذاری شده‌است،

منبع: ایسنا

 فاطمه بداغی در نشستی که امروز سه‌شنبه (۶ مهر) در دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با حضور رئیس شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده پیرامون سند ملی حقوق کودک و نوجوان، برگزار شد با اشاره به ابلاغ سند ملی حقوق کودک و نوجوان، اظهار کرد: سند ملی حقوق کودک و نوجوان نسبت به سایر اسناد حقوقی  کودک و نوجوان از جمله کنوانسیون حقوق کودک دارای نوآوری‌هایی است و با توجه به‌ زمان حاضر و مشکلات جدید ایجاد شده در حوزه حقوق کودک دارای پیشرفت‌هایی است. وی ادامه داد: پیش از این یک شرط کلی برای الحاق به کنوانسیون حقوق کودک داشتیم و دستگاه‌ها طبق برداشت خود به کنوانسیون عمل کرده و یا عمل نمی‌کردند. در واقع ما خلاء قانونی داشتیم که امیدواریم با ابلاغ  این سند رفع شود.

به گفته این کارشناس حقوقی، در سند ملی کودکان و نوجوانان از برخی حقوق اعم از حق مالکیت فکری و ارتباطات خانوادگی و اجتماعی، حق تامین اجتماعی، حق بر مطالعه مفید، حق مالکیت جنین و حق بر متفاوت بودن جنس دختر و پسر، حق هویت جنسی یا حق برهویت جنسی به طور خاص نام برده شده که حقوق جدیدی برای کودکان و نوجوانان محسوب می‌شوند.

بداغی ادامه داد:  در این سند به حق بر تامین معیشت حلال و حق بر ایمنی برای کودکان و نوجوانان توجه شده است. باتوجه به سوانح و حوادث زیای که برای کودکان و نوجوانان وجود دارد و با توجه به اولویت بازی و تفریح برای کودکان، بر حق ایمنی در تفریحات کودکان نیز در این سند توجه شده است. حق بر رشد عاطفی و محبت و عاطفه، حق بر پرورش استعدادها و حق بر رشد عاطفی، حق بر آموزش‌های مربوط به نقش‌های جنسیتی و مبارزه با جرایم در این راستا و به حق بر نسب طفل در باروری‌های نوین نیز در این سند تصریح شده است.

وی با اشاره به ماده ۳ کنوانسیون حقوق کودک ادامه داد: در ماده ۳ این کنوانسیون به مصلحت طفل پرداخته شده اما اینکه این مصلحت چه هست با ابهام باقی مانده است. در سند ملی حقوق کودک و نوجوان مصالح و منافع کودک تعریف شده و در آن توجه به ابعاد مادی و غیر مادی و جسمانی و روحانی و اخلاقی و تربیتی طفل نیز مورد توجه قرار گرفته است. برخی ابعاد این حتی سند بدون هیچ نقشه راه و سند مکمل دیگری بار اجرایی دارد که از جمله آن تقویت مراکز مشاوره ژنتیک پیشگیری از معلولیت است که اسناد بین المللی به حق توان خواهان اشاره دارند اما به پیشگیری از ایجاد این بیماری ها را توجه ندارند. علاوه علاوه آن بحث توسعه رشته های دانشگاهی و تحصیلی و واحدهای درسی حوزه حقوق کودک، در این سند وجود و قابلیت اجرا دارد.

به گفته این کارشناس حقوقی مطابق با سند ملی حقوق کودک و نوجوان، کودکان نمی‌توانند موضوع تحقیق آموزش‌های پزشکی تا زمانی که امکان اجرا آن در بزرگسالان وجود داشته باشد قرار گیرند و این گونه زمینه‌های قاچاق و خرید و فروش کودکان کنترل می‌شود.

بداغی در پایان سخنان خود با اشاره به حق بر داشتن خانواده “شایسته” که در سند ملی حقوق کودک و نوجوان قید شده است، گفت: این قید “شایسته” صرف با هم بودن نیست بلکه شایستگی بسیار اهیمت دارد و از نوآوری‌های دیگر این سند توجه به تربیت کودک تکلیف مدار و شهروند قانون‌مدار است، این حق مسئولیت مدنی و کیفری کودکان را در سن آنها می‌بیند و در این سند تفکیک کودکی به قبل از سن بلوغ معطوف و پس از آن تکلیف نوجوانی محسوب می‌شود.

منبع: ایسنا

مرتبط:

بهبود سلامت روان کودکان با رژیم غذایی سالم

سید نصرت‌الله میرمعینی با بیان اینکه از دست دادن خانواده تجربه دردناکی است، اظهارکرد: گوشه‌گیری‌های طولانی مدت، عدم مراقبت از خود و یا رفتارهایی که زندگی با او را مشکل می‌کند؛ نمونه‌هایی از مکانیسم منفی‌ است که کودک در این زمان از خود بروز می‌دهد.

وی با بیان اینکه این موضوع به سن کودکان ارتباط دارد، تصریح کرد: کودکانی که سن کمی دارند متوجه اتفاق رخ داده نیستند یا اصلاً مفهوم مرگ را درک نمی‌کنند و کمی دیرتر می‌فهمند که با چه تغییرات بزرگی در زندگی روبه رو هستند.

میرمعینی با اشاره به اینکه در کودکان بالای شش سال این داستان کاملاً متفاوت است، افزود: در این سنین، کودکان اغلب آمادگی درک آنچه باعث اختلال به این بزرگی در زندگی روزمره‌شان  شده را دارند و می‌توانیم این واقعیت تلخ و غم‌انگیز را برایشان بازگو کنیم تا بتوانند خود را با واقعیت و زندگی جدید وفق دهند.

وی این روند را در سنین نوجوانی سخت‌تر دانست و گفت: احساسات در این دوره قدرتمندتر است و به سختی می‌توان آن را کنترل کرد، بهتر است برای کاهش غم و اندوه، آرام کردن آن‌ها و جلوگیری از آسیب به روانشناس مراجعه کنند تا بتوانند قدرت کنترل احساسات خود را تقویت کنند.

میرمعینی با اشاره به اینکه ما باید با کودکانی که خانواده خود را در دوران کرونا از دست داده‌اند صادق باشیم، تصریح کرد: باید از بازگو کردن این اتفاق برای کودکان زیر پنج سال امتناع کنیم مگر در وقتی که بهانه می‌گیرند و آن زمان نیز باید با الفاظ صحیح و درست به آن‌ها گفته شود.

این روانشناس افزود: اما به کودکانی که بیشتر از پنج سال سن دارند و بیشتر از سن خود می‌فهمند حتماً باید این موضوع اندوهگین را گفت تا بتوانند خود را با زندگی جدید سازگار کنند.

وی ادامه داد: فرزندی که به مادر خود خیلی وابسته بوده ولی به علت بیماری کرونا او را از دست داده است، خانواده باید کودک را به خود نزدیک‌تر کند تا بداند تنها نیست و امنیت کامل را دارد، کودک در هر سنی باشد باید حمایت‌های لازم از طرف خانواده صورت گیرد، به‌ویژه در خانواده‌هایی که ارتباط نزدیکی بین پدر، برادر یا خواهر با کودک برقرار نیست.

میرمعینی در پایان یادآور شد: مشکل ما عدم ارتباط درست و صحیح در زمان اندوه است و همین مسئله باعث می‌شود که کودک در هر سنی از خانواده دوری کند و یا دست به کار خطرناکی بزند، این مرحله یک پروسه طولانی است که می‌توانیم با بروز رفتار خطرناک از کودک به روانپزشک یا روانشناس مراجعه کنیم تا روحیه خشمگین او را کاهش دهیم.

منبع: ایسنا

مرتبط:

والدین نقش مهمی در مطالعه کودکان دارند

آنچه والدین باید در خصوص محدوده حریم خصوصی نوجوانانشان رعایت کنند!

 روزانه چندین و چند کودک متولد می‌شوند که پدر و مادر یا بعضاً خاله، دایی، عمو و عمّه‌شان به‌تبعیت از الگوهای مجازی، صفحه‌ای به‌نام آن‌ها در اینستاگرام افتتاح می‌کنند. محتوای این صفحات چندان عجیب‌وغریب نیست؛ شرحِ مجملی‌ است در قالب عکس و ویدیو، از رفتارهای کودکانه و شیرین‌زبانی‌های دلبندانِ خانواده‎ها. بچه‌های این روزها، بزرگانِ ناشناخته‌ فردا، پیش از کسب هیچ هویت و درکی از دنیای وِب، بی‌اختیار و بی‌دفاع، مورد هجوم انظار و قضاوت‌ها نشانده می‌شوند. نوزادانی که تنها دغدغه‌شان در زندگی شیر و خواب و پوشک است، چه نیازی دارند به لایک و فالوئر؟ چه نیازی دارند به بازدیدهای چندهزار نفری و تأیید و تبلیغِ دیگر کاربران؟

یکی از مادرانی که برای نوزاد یک‌ماهه‌اش صفحه‌ اینستاگرام ایجاد کرده است، درباره‌ انگیزه‌اش می‌گوید: «چه اشکالی دارد که برای فرزندم شرایطی را فراهم کنم که بعدها مشهور شده و آینده‌اش تضمین شود؟» او مدعی‌ است که داشتنِ صفحه در اینستاگرام از زمان نوزادی، و به‌نوعی دیده شدنِ فرزند مانند سرمایه‌گذاری برای اوست. این مادر معتقد است سرمایه‌گذاریِ این‌چنینی کمک می‌کند تا فرزند در آینده پشتوانه‌ای مالی و اجتماعی داشته باشد، استعدادهایش مورد تشویقِ جمعِ کثیری قرار بگیرد و شناخته شود.

 

دردِ فردای این کودکانِ بعدازاین‌تنها، شاید با آینده‌ کوماری‌های مطرودِ سرزمینِ هیمالیا بیگانه نباشد. دخترکانی زیبا با گردن‌هایی کشیده از طایفه‌ شاکیای نپال و چشمانی درشت و مشکی که از پسِ مژگان پُر و بلند، همچون خورشید شرق طلوع کرده باشد، با صدایی نرم و صاف و شانه‌هایی فَراخ که پس از گذار از هفت‌خان رستم(!)، به مقام پرستش نائل می‌شوند!
کوماری‌های نپالی تقریباً از سه یا چهارسالگی تحت انواع آزمایش‌های ریز و درشت قرار می‌گیرند و پس از طیِ طُرُقِ طویلِ کاندیداتوری و بعد از تأیید صاحب‌نظران، به‌عنوان «الهه‌» برگزیده می‌شوند. کوماری‌ها در تمام سالیانِ پیشابلوغ در عبادتگاه محبوس‌اند و در طول سال، تنها برای چند مراسم مذهبی اجازه‌ خروج از محل سکونت‌شان را، تنها به‌شرط جلوس در کجاوه‌ای بر روی شانه‌های کاهنان، پیدا می‌کنند. آن‌ها نه حق دارند به مدرسه بروند، نه با همسالان خود ارتباطی داشته باشند؛ اما از آن‌جایی‌که در بر روی یک پاشنه نمی‌چرخد، تکاملی کاملاً طبیعی اوضاع را به نحوِ دیگری تغییر می‌دهد و این دخترکان با اولین خونِ قاعدگی که از زهدان‌شان بتراود، از مقام الهگی هبوط پیدا می‌کنند و حداقل تا پنج سال از معبد به دشت و دمن و جنگل و کوه و غار، طرد می‌شوند تا طبیعت آن‌ها را نابود کند. البته اگر بخت با آن‌ها یار باشد، از این مهلکه جان به در می‌برند.
الف تا یاءِ قصّه‌ کوماری‌های نپالی، این خدایگان مطرود سرزمین هیمالیا، درد است، اما آن‌چه بر سرِ آن‌ها می‌آید، بی‌شباهت به فردای احتمالیِ «کودک-بلاگرها» نیست؛ بچه‌هایی که بی‌اختیار، برای نمایشِ هیچ، بزک می‌شوند، مقابل دوربین‌ها قرار می‌گیرند و مجبور به انجام دادنِ کارهایی می‌شوند که نباید!

برای مثال، مدّتی پیش، مادری با رنگ کردنِ موهای نوزاد چندماهه‌ خود و انتشار عکس‌های او، قصد داشت به شهرت زیادی برسد، اما با انتقاد شدید کاربران فضای مجازی روبه‌رو شد. یا بسیاری از ستارگان پُرمخاطب اینستاگرام، کودکانی هستند که مانند بزرگسالان، ورزش‌های سنگین بدن‌ و عضله‌سازی انجام می‌دهند. نمونه‌های دیگری هم وجود دارند که در زمینه‌ مدلینگ فعالیت می‌کنند و اصطلاحاً به کودکانی که در این زمینه تولید محتوا می‌کنند، «مینی‌مدل» گفته می‌شود. پدرِ یکی از این کودکان می‌گوید: «من خودم پیشنهاد پیج زدن را به مادرِ بچه [همسرم] دادم. تابه‌حال هم خیلی هزینه کرده‌ایم که آمارمان برود بالا. به چندتا از اینفلوئنسرها سپردیم تا پیج‌مان را تبلیغ کنند. حالا درآمد صفحه‌ ما خوب است و پشتوانه‌ آینده‌ دخترمان خواهد شد.» او درباره‌ مشکلات احتمالی که بعد از تأسیس این صفحه رخ داده، این‌طور تعریف می‌کند: «اوایل برای دخترم سخت بود، چون مدام مریض می‌شد و مخاطبان چشمش می‌زدند، اما حالا دیگر خیلی کم‌تر شده. چندبار از ادامه‌ فعالیت منصرف شدیم، اما هربار می‌دیدیم که دخترمان علی‌رغم سنِ کمش، استعداد زیادی در زمینه‌ مدلینگ دارد، حیف‌مان می‌آمد که بقیه را از دیدنش محروم کنیم!»

بچه‌ها زبان باز می‌کنند، اولین کلمات‌شان را به زبان می‌آورند، در مقابل بسیاری از اتفاقات واکنش‌های بامزه‌ای نشان می‌دهند، زمین می‌خورند، می‌ایستند، بازی می‌کنند، جملات جالبی می‌گویند و چه و چه؛ کودکان شیرین‌اند و طبیعتاً برای هر کدام از نزدیکان، این ملاحت و محبّت صدچندان است، اما ضبط تمام این لحظات و انتشار عمومی آن، برای والدین به‌نوعی منفعت بیشتری را به‌دنبال دارد. شاید انتشار تصاویر معمولیِ کودکان اتفاق عجیبی به نظر نرسد، اما اگر از زوایای مختلف ابعاد و بطن آن را خوب وارسی کنیم، درمی‌یابیم که کودک از خودش اختیاری ندارد، ممکن است تصویری از او منتشر بشود که او در آینده بفهمد که هرگز دوست نداشته ‌است. باید پذیرفت که کودکان اسباب‌بازیِ زنده‌ بزرگ‌ترها نیستند و بالاخره روزی بزرگ شده و به انسان‌هایی کامل، با درک و درایتِ تکامل‌یافته تبدیل می‌شوند. بارها پیش آمده که افراد ویدیو یا عکسی از کودکان منتشر کرده‌اند که باعث شهرتِ سریع و بی‌اساس آن‌ها شده؛ اتفاقی که لزوماً مثبت نیست و ممکن است شخصیت کودک را مورد تهدیدهای جدی قرار بدهد. طوری‌که کودکِ همواره ‌در مرکز توجه، بعد از گذار از دوره‌ تب‌وتاب، به حاشیه رانده می‌شود و مرکزیتِ توجه به کودک یا پدیده‌ای دیگر منتقل می‌شود. اما چه بر سر «رانده‌شده‌ها» خواهد آمد؟ آیا کوماری‌های افسرده‌ دیگری ساخته می‌شوند؟

یحتمل اگر اهل پرسه زدن در وِب باشید، ویدیوهایی با محتوای شیرین‌زبانی، رقصیدن، آشپزی کردن، بازی کردن، رفتارها و حرکات جالب کودکانه را دیده‌اید، اما هرگز سویه‌های تاریک آن‌ها دیده نخواهند شد. بسیاری از این کودکان که ویدیوهای آن‌ها در گذشته وایرال شده است، با مشکلات روحی و روانی بسیاری دست‌وپنجه نرم می‌کنند. جملات و کارهای آن‌ها توسط خیل عظیمی از اطرافیان مورد تقلید یا دست‌اندازی قرار گرفته و موجبات تلخی را برای آن‌ها به‌وجود آورده است. بر همین اساس، در دسامبر سال ۲۰۱۷ طیِ دادگاهی که در ایتالیا برگزار شده بود، حکم جریمه‌ ۱۰هزار یورویی به‌نفعِ فرزندان، برای والدینی که عکس کودکانِ زیر سن قانونی‌شان را منتشر می‌کنند، صادر شد. این تصمیم به ماده‌ ۹۶ قانون حق مؤلف (کپی‌رایت) در کشور ایتالیا اشاره دارد که طبق آن منتشر کردن عکس از چهره افراد بدون گرفتن رضایت آنان، به‌جز در برخی موارد استثنایی، ممنوع است. همچنین به موجب ماده ۱۶ کنوانسیون ۱۹۸۹ حقوق کودک، حریم خصوصی کودکان هرگز نباید شکسته شود یا به خطر بیفتد و کودکان در این موارد حق شکایت و طلب حقوق خود را دارند. برای مثال، چند روز پیش خبری مبنی‌بر شکایت فردی که تصویرِ کودکی‌اش بر روی یکی از آلبوم‌های موسیقی گروه مشهورِ آمریکایی «نیروانا» چاپ شده بود، در خبرگزاری‌ها منتشر شد. این عکس بدنِ برهنه‌ نوزادی را نشان می‌دهد که در آب استخر، به‌دنبال اسکناس دلار می‌رود. نام این کودک که حالا ۳۰ سال سن دارد، «اسپنسر الدن» است. او در این‌باره می‌گوید: «احساس می‌کنم تمام زندگی‌ام با جلد این آلبوم و موفقیت آن دچار بحران شده است.» الدن پیش‌تر، در سال ۲۰۱۶ و در گفت‌وگویی با مجلۀ تایمز نیز به اختلال روند زندگی‌اش اشاره کرده و گفته بود: «از این‌که همه بدن برهنه من را دیده‌اند، احساس ناراحتی می‌کنم و حس می‌کنم حقوقم نقض شده و هویت واقعی و نامم برای همیشه با استثمار جنسی و تجاری که به‌عنوان یک کودک خردسال تجربه کرده، پیوند خورده و بر روند طبیعی زندگی‌ام تاثیر گذاشته ‌است.»

شهرتِ مثبت یا منفیِ ناخواسته و بادآورده‌ کودکان، زیستِ کودکانه‌ آن‌ها را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و شوربختانه ناآگاهیِ خانواده‌ها روزبه‌روز بر تعداد این کودکان می‌افزاید. «اینستاگرام» و «فیس‌بوک» دو شبکه‌ اجتماعی هستند که به‌تازگی دست به اقداماتی در جهت حمایت از حقوق کودکان زده‌اند. اینستاگرام یکی از محبوب‌ترین و رایج‌ترین شبکه‌های مجازی در بین افراد است که اخیراً و راستای شکایات بسیاری که علیه آن صورت گرفته، بر احقاق حقوقِ افراد زیر ۱۸ سال تمرکز جدّی کرده است. سیاست جدید اینستاگرام مبنی بر مسدودسازی یا محدودسازیِ حساب کاربران زیرِ سن قانونی‌ است که محتوای استفاده از لوازم آرایشی برای افراد زیر ۱۸ سال را ترویج می‌کنند. علاوه بر این محتوا، پست‌های تبلیغاتی مواد آرایشی نیز برای این افراد محدود شده است. فیس‌بوک نیز به تبعیت از اینستاگرام این قوانین را اجرا می‌کند. اما اگر قصد داشته‌ باشیم این مسئله را در سطحِ ملّی مورد بررسی و تحقیق قرار دهیم، مثل روز روشن است که اولین راهکار، بدترین راهکار خواهد بود و سیاست‌هایی مثلِ «فیلترینگ» و «حذف» تأثیری معکوس و منفی برجا خواهند گذاشت. شاید تنها چیزی که بتواند نجات‌دهنده باشد، درک توانایی کودک و تمرکز بر تبلور و شکوفایی این استعدادها است. در کودکی بذرها افشانده و کاشته می‌شوند تا در جوانی، شکوفایی و ثمر دادن حتمی شود. راستی خالقان «کچلیک»، «فعلاً خداحافظ»، «شیب» و… این روزها چه می‌کنند؟

منبع: ایسنا

مرتبط:

استفاده از کودکان برای تبلیغات تجاری! سوء استفاده یا جذابیت؟