بشر با فهرست در حال گسترش همه‌گیری‌ها تهدید می‌شود و بیماری ایدز با بیماری همه‌گیر کووید- ۱۹ تلاقی یافته است و تاثیرات مرگباری به دنبال خواهد داشت زیرا بسیاری از نقاط جهان برای مقابله با همه‌گیری‌های امروز و فردا آمادگی و منابع کافی ندارند. هر سال روز اول دسامبر به‌عنوان روز جهانی ایدز در نظر گرفته شده است و این روز، فرصتی برای حمایت از افراد برای مقابله با این بیماری و شناخت این بیماری به‌عنوان مشکل جهانی بهداشت عمومی فراهم می‌کند.

همه‌گیری کووید-۱۹ بر خلاف مواردی که جهان در ده‌های گذشته تجربه کرده است، تاثیر مخربی با از دست‌ دادن میلیون‌ها زندگی و معیشت به همراه داشته است. آخرین باری که جهان به این شدت روی یک تهدید همه‌گیر متمرکز شده بود، بیش از دو دهه پیش و زمانی بود که بیماری ایدز روزانه باعث مرگ ۴۰۰۰ نفر می‌شد و موارد ابتلا سال به سال دو برابر افزایش پیدا می‌کرد. از آن زمان تاکنون، جهان با موفقیت‌های بسیاری برای مقابله با این بیماری مواجه بوده است اما بیماری همه‌گیر کووید- ۱۹ این پیشرفت‌ها را تهدید می‌کند.

۴۰ سال از گزارش اولین موارد بیماری که بعدها به‌عنوان ایدز شناخته شد، می‌گذرد و ویروس اچ‌آی‌وی (HIV) هنوز جهان را تهدید می‌کند. امروزه، جهان از اجرای تعهد مشترک برای پایان‌ دادن به ایدز تا سال ۲۰۳۰ خارج شده است و نه به دلیل فقدان دانش یا ابزاری برای غلبه بر ایدز بلکه به دلیل نابرابری‌های ساختاری که مانع از انجام راه‌حل‌های اثبات‌ شده برای پیشگیری و درمان HIV می‌شود.

برنامه مقابله با نابرابری‌ها

برنامه مشترک ملل‌ متحد در زمینه ایدز (UNAIDS) هشدار می‌دهد که اگر اقدامات تحول‌آفرین برای پایان‌دادن به ایدز انجام نشود، جهان همچنان با بحران بیماری کووید- ۱۹ درگیر خواهد بود و برای همه‌گیری‌های آینده نیز آمادگی نخواهد داشت و اقداماتی مانند زیرساخت‌های جامعه‌محور و مبتنی بر جامعه، دسترسی عادلانه به داروها، واکسن‌ها و فناوری‌های بهداشتی، حمایت از کارکنان خط مقدم همه‌گیری، حقوق بشر برای ایجاد اعتماد و مقابله با بیماری‌های همه‌گیر و سیستم‌های داده مردم محور که نابرابری‌ها را برجسته می‌کند برای مقابله با نابرابری‌ها باید انجام شود.

با گسترش نابرابری‌ها داده‌های UNAIDS نشان می‌دهد که منحنی‌های عفونت HIV و مرگ‌ومیرهای مرتبط با ایدز به اندازه کافی برای پایان‌دادن به همه‌گیری کاهشی نمی‌شوند. UNAIDS هشدار داده است که اگر رهبران نتوانند با نابرابری‌های تشدید شده توسط کووید-۱۹ مقابله کنند، جهان ممکن است طی ۱۰ سال آینده با ۷.۷ میلیون مرگ ناشی از ایدز مواجه شود و اگر اقدامات مورد نیاز برای پایان‌دادن به بیماری ایدز انجام نشود، جهان به صورت وحشتناکی برای همه‌گیری‌های آینده آماده نخواهد بود.

پیشرفت قابل‌توجهی در پیشگیری و درمان HIV در جهان ارائه شده است که در یک دهه پیش در دسترس نبوده است. اکتشافات و نوآوری‌های جدید در تحقیقات، پیشگیری، مراقبت و درمان HIV به کاهش انتقال HIV جدید کمک و تضمین می‌کند که افراد مبتلا به HIV می‌توانند زندگی طولانی و سالمی داشته باشند.

علی‌رغم این پیشرفت‌های فوق‌العاده، کار به پایان نرسیده و بیماری همه‌گیر کووید- ۱۹ نتایج سختی به همراه داشته است. اچ‌آی‌وی همچنان یک تهدید برای کشورها و سراسر جهان است و برخی از مناطق بیشتر با این بیماری درگیر هستند و نابرابری‌ها موانع حیاتی هستند که باید تلاش‌های خود را بر روی آنها متمرکز کنیم.

در چهار دهه، پیشرفت‌ها در علم، حقوق بشر و سرمایه‌گذاری در سلامت‌ عمومی موفقیت چشمگیری در برابر ایدز و برخی مکان‌ها و جمعیت‌ها به ارمغان آورده است. این پیشرفت نشان داده است که وقتی کشورها و جوامع با هم در برابر یک سرایت مرگبار همکاری کنند، چه نتایجی به دنبال خواهد داشت.

نابرابری‌ها در همه‌گیری

جهان طی همه‌گیری بیماری کووید- ۱۹ نابرابری‌های بسیاری را تجربه کرده است ازجمله اینکه چه کسانی به این بیماری مبتلا می‌شوند، چه افرادی به آزمایش، واکسن و مراقبت‌های پزشکی دسترسی بیشتری دارند، چه افرادی نمی‌توانند دورکاری کنند و یا چه افرادی شغل خود را به خاطر تاثیرات بیماری همه‌گیر از دست داده‌اند و مشکلات اقتصادی ناشی از ویروس کرونا که همچنان ادامه دارد.

هر هفته حدود ۴۵۰۰ زن جوان ۱۵ تا ۲۴ ساله به HIV مبتلا می‌شوند. در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، پنج مورد از هر ۶ عفونت جدید در میان نوجوانان ۱۵ تا ۱۹ ساله در میان دختران است. زنان جوان دو برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به HIV هستند و تنها ۵۳ درصد از کودکان صفر تا ۱۴ ساله که با اچ‌آی‌وی زندگی می‌کنند به درمان HIV دسترسی دارند تا جان آنان را نجات دهد.

در واقع مقابله با نابرابری‌های اجتماعی، اقتصادی، نژادی و جنسیتی همان مقابله با HIV از طریق گسترش دسترسی به پیشگیری و درمان برای گروه‌های آسیب‌پذیر است.

هیچکدام از همه‌گیری‌ها آخرین موردی نیست که جهان با آن مواجه خواهد شد اما همبستگی جهانی در جهت از بین‌ بردن نابرابری‌ها، برای اعطای حق‌ انسانی سلامتی هر فرد، چشم‌اندازی بهتر را ارائه خواهد کرد. سازمان بهداشت‌ جهانی در روز جهانی ایدز از رهبران و شهروندان جهانی می‌خواهد تا برای مقابله با نابرابری‌هایی که باعث ایجاد ایدز می‌شود و دسترسی به افرادی که در حال حاضر خدمات ضروری HIV را دریافت نمی‌کنند، گرد هم آیند.

در سال ۲۰۲۰، ۱.۵ میلیون مورد ابتلا جدید و ۶۸۰ هزار مرگ ناشی از بیماری ایدز در سال ۲۰۲۰ ثبت شده است. موضوع بدتر این است که افراد مبتلا به ایدز یا اچ‌آی‌وی درمعرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری کووید- ۱۹ هستند و در بخش‌های از جهان با دسترسی محدود به واکسن‌های کووید زندگی می‌کنند. حدود ۷۰ درصد از مبتلایان به HIV درکشورهای جنوب صحرای آفریقا زندگی می‌کنند اما کمتر از پنج درصد از جمعیت حداقل یک دوز واکسن را دریافت کرده‌اند.

HIV یا همان ویروس نقص ایمنی انسانی، عامل مرگ بسیاری از افراد شده است و حدود ۳۶.۳ میلیون نفر تا سال ۲۰۲۰، توسط این رتروویروس (ویروس پسگرد) جان خود را از دست داده‌اند. بر اساس گزارش سازمان ملل‌ متحد، ابتلا به عفونت‌های جدید HIV از زمان اوج (در سال ۱۹۹۷)۵۲ درصد کاهش و مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری از سال ۲۰۱۰ تا کنون ۵۳ درصد در میان زنان و ۴۱ درصد در میان مردان و پسران کاهش یافته است. در همین حال، خطر ابتلا به بیماری کووید- ۱۹ در افراد مبتلا به HIV واکسینه‌نشده افزایش یافته است.

با ادامه گسترش بیماری همه‌گیر در سراسر جهان مناطق بسیاری که با خطر بیماری سارس-کو-۲ (SARS-CoV-۲)  مواجه هستند با موانع و مشکلات برای حفظ و مراقبت از HIV در استانداردهای بالا روبرو شدند و متاسفانه این مورد در کشورهایی با سیستم بهداشتی ضعیف بدتر است.

همه‌گیری HIV در مقابل بیماری کووید- ۱۹

در حالی که شباهت‌های زیادی بین همه‌گیری HIV و همه‌گیری فعلی ناشی از عفونت سارس-کوو-۲ وجود دارد اما تفاوت‌های قابل‌توجهی در علائم، نحوه انتقال و سیر بیماری دارند.

در روزهای اولیه هر دو بیماری همه‌گیر، اکثر دولت‌های جهان در کنار شوک بیماری گاهی آن را انکار می‌کردند و یا کم‌ اهمیت و مورد غفلت قرار می‌دادند. هر دو بیماری همه‌گیر ترس زیادی  در مردم ایجاد و زندگی روزمره را مختل کرد و منجر به مرگ بسیاری از افراد شد.

از آغاز همه‌گیری HIV، تقریبا ۸۰ میلیون مورد عفونت HIV وجود داشته است که از این تعداد، نزدیک به ۳۷ میلیون نفر بر اثر بیماری‌های مرتبط با ایدز جان خود را از دست داده‌اند و بیش از ۹۵ درصد از افراد مبتلا به بیماری ایدز بدون دستیابی به درمان، جان خود را از دست می‌دهند، در حالی‌که تنها یک تا چهار درصد از افراد مبتلا به بیماری کووید- ۱۹ که درمان دریافت نکنند، جانشان را از دست خواهند داد.

تضعیف پیشرفت‌های ایدز با ۱.۵ میلیون عفونت جدید HIV در سال ۲۰۲۰

در حالی که برخی از کشورها، مانند رواندا (یک کشور در آفریقا)، پیشرفت های قابل‌توجهی در مقابله با ایدز داشته‌اند و نشان می‌دهند که پایان‌دادن به ایدز امکان پذیر است، عفونت‌های جدید HIV در سطح جهانی به اندازه کافی سریع کاهش نمی‌یابند تا همه‌گیری را متوقف کنند.  سال ۲۰۲۰ شاهد ۱.۵ میلیون عفونت HIV جدید در سراسر جهان بودیم که این موارد در برخی کشورها افزایش یافت.

عفونت‌ها به‌طور مشخص از خطوط نابرابری پیروی می‌کنند، به طوری که از هر هفت مورد عفونت HIV جدید در میان نوجوانان در جنوب صحرای آفریقا، ۶ مورد در دختران نوجوان است. در سال اول همه‌گیری، سرعت آزمایش اچ‌آی‌وی تقریبا به طور یکسان کاهش یافت و  افراد مبتلا به اچ‌آی‌وی، کمتر به دنبال درمان هستند.

کشورهای عضو سازمان ملل‌متحد تنها ۶ماه قبل از روز جهانی ایدز امسال، با رویکرد جدیدی برای رفع نابرابری‌ها، رفع شکاف در دسترسی به خدمات HIV تا سال ۲۰۲۵ و رسیدن به هدف جهانی پایان‌ دادن به ایدز تا سال ۲۰۳۰موافقت کردند اما اقدامات توافق‌شده با سرعت و مقیاس لازم انجام نمی‌شود. اچ‌آی‌وی اکنون قابل کنترل‌تر است اما تا زمانی که با بیماری کووید-۱۹  مخلوط نشده باشد و تنها در صورتی می‌توانیم در مبارزه با ایدز و سایر بیماری‌های همه‌گیر پیروز شویم که سلامت و حقوق بشر را در مرکز قرار دهیم و باید به نابرابری‌هایی که باعث همه‌گیری می‌شود پایان دهیم.

منبع: ایسنا

مرتبط:

افزایش ۱۰ برابری ابتلاء زنان به ایدز

در سراسر جهان، ۳۷.۷ میلیون نفر مبتلا به HIV زندگی می‌کنند؛ بیماری عفونی که قابل کنترل است و در صورت درمان، مبتلایان به این بیماری می‌تواند تا پایان عمر بدون علائم و عوارض باشند.

سازمان بهداشت جهانی در پی پایان دادن به اپیدمی HIV است و در این راستا به نابرابری‌های بهداشتی می‌پردازد و بر بالا بردن صدای افراد مبتلا به HIV تاکید می‌کند.

از سال ۲۰۰۳، برنامه اضطراری ریاست جمهوری ایالات متحده برای مبارزه با ایدز (PEPFAR) جان بیش از ۲۰ میلیون نفر را نجات داده، از میلیون‌ها عفونت HIV جلوگیری کرده و به کشورهای بسیاری کمک کرده است تا به کنترل همه گیری HIV دست یابند. با وجود این پیشرفت‌های فوق العاده، کووید ۱۹ این دستاوردهای سخت به دست آمده را تهدید می‌کند.

سازمان بهداشت جهانی در گزارشی به موضوع مقاومت دارویی HIV پرداخته که تصویری از میزان رشد مقاومت دارویی و اقداماتی که کشورها برای اطمینان از دریافت داروی مؤثر در درمان و پیشگیری از اچ آی وی انجام می دهند، ارائه می‌دهد.

این گزارش نشان می دهد که در سال ۲۰۲۰، ۶۴ درصد از کشورهای متمرکز (کشورهای دارای بار بالای عفونت HIV) برنامه های اقدام ملی برای پیشگیری، نظارت و پاسخ به مقاومت دارویی HIV داشتند.

این گزارش نشان می‌دهد که تعداد فزاینده‌ای از کشورها در حال رسیدن به آستانه ۱۰ درصدی مقاومت دارویی HIV هستند و افرادی که قبلاً در معرض داروهای ضد رتروویروسی قرار گرفته‌اند، سه برابر بیشتر احتمال دارد که نسبت به کلاس دارویی NNRTI مقاومت نشان دهند. این یافته‌ها بر لزوم تسریع انتقال به رژیم‌های حاوی دولوتگراویر در کشورهایی که همچنان از درمان ضدرتروویروسی مبتنی بر NNRTI استفاده می‌کنند، تأکید می‌کند.

بر اساس جدیدترین یافته‌های انجام شده در ۱۰ کشور در جنوب صحرای آفریقا، تقریباً نیمی از نوزادانی که به تازگی مبتلا به HIV تشخیص داده شده اند، قبل از شروع درمان، حامل HIV مقاوم به دارو هستند. این یافته‌ها نیاز به تسریع در انتقال مداوم و اهمیت استفاده از درمان ضدرتروویروسی در کودکان خردسال را در اسرع وقت نشان می‌دهد.

از سال ۲۰۱۹، سازمان بهداشت جهانی استفاده از دولوتگراویر را به عنوان خط اول و دوم درمان ترجیحی برای همه گروه های جمعیت توصیه کرده است. این دارو نسبت به سایر داروهایی که در حال حاضر استفاده می‌شوند مؤثرتر است، مصرف آن آسان‌تر است و عوارض جانبی کمتری دارد. همچنین دارای یک مانع ژنتیکی بالا برای ایجاد مقاومت دارویی است، بنابراین دوام و اثربخشی طولانی مدت آن بهتر است. از زمان اجرای نظرسنجی‌ها، بسیاری از کشورها استفاده از داروهای حاوی دولوتگراویر را آغاز کرده‌اند و گزینه‌های درمانی بهتری را برای مردم فراهم می‌کنند که مبارزه با مقاومت دارویی را تقویت می‌کنند.

این گزارش نشان می‌دهد که تعداد کشورهایی که به سطوح بالایی از سرکوب ویروسی دست یافته‌اند (≥۹۰ درصد) از ۳۳ درصد در سال ۲۰۱۷ به ۸۰ درصد در سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است. دستیابی به سطوح بالای سرکوب بار ویروسی در جمعیت‌هایی که درمان ضدرتروویروسی دارند، از انتقال HIV و HIV- جلوگیری می‌کند، با کاهش مرگ و میر همراه است و از ظهور مقاومت دارویی HIV جلوگیری می کند.

این گزارش همچنین بر نیاز به نظارت روتین بار ویروسی و پیگیری دقیق افراد مبتلا به عدم سرکوب ویروسی، از جمله تغییر رژیم غذایی دارویی در صورت لزوم، برای دستیابی به نتایج مطلوب و پایدار درمان درازمدت تاکید می‌کند. علاوه بر این، اطمینان از در دسترس بودن و دسترسی مداوم به داروهای بهینه برای درمان عفونت HIV برای جلوگیری از مقاومت دارویی HIV ضروری است. این یافته‌ها بر نیاز به حمایت از کشورها در یافتن راه‌حل‌های پایداری که متناسب با نیازهای محلی است، تأکید می‌کند.

به گزارش ایسنا، در این روز، در حالی که به کسانی که در اثر ایدز از دست داده‌ایم می‌اندیشیم، به حدود ۳۸ میلیون نفر مبتلا به HIV احترام می‌گذاریم و تعهد خود برای پایان دادن به اپیدمی HIV در سراسر جهان را تجدید می‌کنیم.

منبع: ایسنا

مرتبط:

افزایش ۱۰ برابری ابتلاء زنان به ایدز

دکتر علی‌اکبر حیدری با اشاره به اینکه بیماری HIV بیماری نقص ایمنی اکتسابی است که در آن سیستم ایمنی بدن ضعیف می شود و فرد مستعد عفونت‌های فرصت‌طلب و سرطان‌های مختلف می‌شود، اظهار کرد:  این عفونت  اولین بار در سال ۱۹۸۱در بین دو جوان همجنس‌باز در آمریکا تشخیص داده شد و در همان گروه و گروه‌های دیگر منتشر  شد. این بیماری  به مرور به کشورهای در حال توسعه وارد شد و در حال حاضر افریقا  اکثریت مبتلایان را در خود جای داده است .

وی ادامه داد: در بررسی‌ها مشخص شده که این ویروس از سال ۱۹۶۵ درشامپانزه وجود داشته است و به خاطر رفتار نامناسب انسان این ویروس به آنها منتقل و گسترش یافته است .

حیدری با اشاره به اینکه در بسیاری از کشورهای غربی با آموزش‌هایی که ارائه شده است واستفاده از روش‌های پیشگیرانه  این بیماری کنترل شده است، تصریح کرد: در آفریقا بیشترین میزان مبتلایان به این بیماری وجود دارد و در خاورمیانه، آسیای میانه و گرجستان و در حاشیه خلیج فارس متاسفانه رو به افزایش رفته است .

وی بیان کرد: در ایران در سال ۶۶ این بیماری نخستین بار دریک کودک هموفیلی تشخیص داده شد. در سال ۶۳ به دلیل خون‌های آلوده وارداتی از فرانسه تعداد زیادی از بیماران مبتلا به هموفیلی مبتلا شدند و بیماری اولین بار در بیماران هموفیلی مشخص شد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تاکید کرد: روش‌های انتقال بیماری در مرحله بعدی، اعتیاد تزریقی است و کم کم به سمت رفتارهای نامناسب جنسی رفته است. در ابتدا ۹۰ درصد بیماران مردان بودند که اکثرا معتاد تزریقی بودند و بعد از ابتلاء بیماران هموفیلی بیشتر، معتادین مواد مخدر تزریقی درگیر این بیماری شدند. متاسفانه در  سال‌های اخیر امار ابتلا به این بیماری در زنان ۱۰ برابر افزایش یافته است که از طریق اعتیاد و روابط جنسی  بوده است؛ شاید این آمار کم کم به  ۵۰ درصد خانم‌ها و ۵۰ درصد اقایان  برسد.

وی ادامه داد: حدودا ۳۰میلیون نفر در دنیا مبتلا به ویروس HIV هستند وحدودا ۳۰میلیون نفر نیز از این بیماری فوت شدند و یک سوم کسانی که مبتلا هستند از بیماری خود اطلاعی ندارند .

حیدری با اشاره به اینکه در ایران بعد از ورود خون‌های آلوده و  سال‌های اول شیوع ویروس،آمار بیماران در چند سال اول حدود ۲۰۰ یا ۳۰۰ نفر بود ولی الان بیش از ۴۰ هزار مورد ثبت شده  و  واقعیت این است که برخی از بیماران از بیماری خود بی خبر هستند، گفت: بروز بیماری در دنیا به دلیل آموزش‌های ارائه شده ۳۰ درصد کمتر شده و میزان مرگ نیز ۳۰ درصد کاهش یافته است ولی در کشورهای در حال توسعه، اسیای میانه و خاورمیانه بیماری رو به پیشرفت است و نیاز دارد که اموزش‌های لازم ارائه شود .

وی ادامه داد: راه های انتقال ویروس از طریق خون مثل اعتیاد تزریقی، وسایل نوک تیز غیر بهداشتی که منجر به خونریزی شود و تماس‌های جنسی غیر متعارف و محافظت نشده است.  عفونت و زگیل‌های تناسلی واژینال و مقعدی در زنان و دختران و مردان جوان را باید جدی گرفت. ترشحات جنسی و خون  مادر آلوده که بعضا از طریق شوهران با اعتیاد تزریقی آلوده شده‌اند، عفونت را به فرزندان خود انتقال می‌دهند .

حیدری با اشاره به اینکه بیماری از طریق دست دادن، استخر  و حمام مشترک منتقل نمی‌شود، گفت: گزش حشره، ادرار و مدفوع غیر خونی انتقال‌دهنده نیست .

وی با بیان اینکه انگ رفتارهای غیر اخلاقی به بیمار HIV کار نادرستی است زیرا بسیاری از این افراد قربانیان بی‌گناه  این بیماری هستند، گفت: همسران معتادین که از طریق معاشرت با همسر خود مبتلا شدند در واقع بی گناه به این بیماری مبتلا شده‌اند بنابراین باید از برچسب غیر اخلاقی زدن به این بیماران پرهیز شود تا آنها بتوانند به راحتی مراحل درمانی خود را طی کنند.

به گزارش وبدا، حیدری با بیان اینکه علایم بیماری ۸ تا ۱۰ سال پنهان می ماند (در حالی که بیمار منتقل کننده بیماری است) ، گفت:  خالکوبی،ختنه غیر بهداشتی و سوراخ کردن گوش غیر بهداشتی  در مکان‌های غیر بهداشتی  می‌تواند باعث انتقال بعضی ویروس‌ها مثل بیماری هپاتیت و امثال آن شود. خوشبختانه درمان  بیماری روز به روز بهبود یافته است و میزان انتقال بیماری با درمان کمتر می‌شود. نهایتا باید دانست که این بیماری در کشور ما وجود دارد و خیلی از افراد آلوده بدون علامت هستند. لذا هر تماسی خارج از حیطه خانواده با خطر مواجه است؛ چه در مردان و چه در زنان ولی این خطر برای خانمها بالاتر است. اگر خطایی رخ داد  باید از روش‌های پیشگیری‌کننده  و محافظت‌کننده در رابطه جنسی استفاده شود هرچند تاثیر آنها صد درصد نیست؛ لذا بهترین روش برای جلوگیری از بیماری همانا خود نگهداری و پرهیز از رفتارهای پرخطر مثل اعتیاد تزریقی و تماس‌های جنسی محافظت نشده و خارج از خانواده است.

وی بیان کرد: زخم  و خون ناشناس در مناطق آلوده و غیر بهداشتی هم می‌تواند موجب انتقال بیماری شود از همین رو استفاده از دستکش  برای بیماری مثل هپاتیت و HIV کاربرد دارد  اما برای بیماری‌های تنفسی مثل کرونا و آنفلوآنزا  شست و شوی دستان و عدم تماس  دست آلوده با چشم و مخاط و استفاده از ماسک معمولا کفایت می‌کند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

تاکید بر واکسیناسیون زنان باردار با “سینوفارم”

 روزنامه «همشهری» در ادامه نوشت: گفته می‌شود از تعداد شناسایی‌شده‌ها، بیش از ۱۵ هزار نفر تحت درمان‌اند. آنها کسانی‌اند که در کنار درمان عفونت ویروسی‌شان، به انواع بیماری‌ها، مبتلا می‌شوند و حالا تعدادی از آنها در گفت و گو با همشهری از خاطرات تلخ‌شان از مراجعه به مراکز درمانی می‌گویند. سخت‌ترین بخش، مراجعه به دندانپزشکی یا نیاز به انجام جراحی است؛ درست همان جایی که روند درمان با  خون در ارتباط است و پزشکان و پرستاران هراسان از انتقال ویروس، یا از درمانشان خودداری می‌کنند یا با رفتارهای نامناسب پذیرش‌شان می‌کنند. مجموعه این اتفاق‌ها در نهایت میزان اضطراب و افسردگی آنها را بالا می‌برد و حالا هم به گفته متخصصان و فعالان این حوزه، بیماری با تاخیر در مراجعه، تشدید می‌شود و در نهایت  مرگ زودهنگامی را برای این افراد به همراه می‌آورد. فعالان حوزه ایدز از وزارت بهداشت می‌خواهند تا نسبت به این موضوع ورود کند، اما وزارت بهداشت اعلام می‌کند که این افراد می‌توانند به مراکز جامع سلامت در کشور مراجعه کنند و خدماتشان را بگیرند. تمام اطلاعات هم محرمانه باقی می‌ماند. مبتلایان اما در روز جهانی پیشگیری و درمان ایدز (۱۰ آذر) ماجرای دیگری را روایت می‌کنند.

دندانپزشکی و جراحی، معضل بزرگ مبتلایان

وحید جهان‌میری‌نژاد، پزشک است و بیش از ۲۰ سال در حوزه اچ‌آی‌وی‌ فعالیت کرده. او سال‌ها از نزدیک شاهد پذیرش‌نکردن بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی (ایدز) در برخی از مراکز درمانی بوده و می‌گوید که بیشترین مشکل این افراد، در گرفتن خدمات دندانپزشکی و انجام جراحی است. زنان مبتلا هم برای اینکه نباید زایمان طبیعی داشته باشند، همواره برای زایمان‌ سزارینشان با انواع تبعیض‌ها و رفتارهای توهین‌آمیز مواجهند. این پزشک که پیش از این مدیریت یکی از مراکز سلامت نوجوانان را برعهده داشت و مدتی هم در معاونت آموزش وزارت بهداشت فعالیت می‌کرد، در توضیح بیشتر می‌گوید: «بسیاری از این بیماران با موضوع انگ و تبعیض مواجهند و نتیجه همین تبعیض‌ها منجر به رفتارهای نامناسب با این افراد در سطح جامعه و حتی در مراکز درمانی شده است. این بیماران برای گرفتن برخی از خدمات درمانی، بنا بر اصول اخلاقی و انسانی باید بیماری‌شان را اعلام کنند، اما اعلام همین موضوع، منجر به برخوردهای نامناسب با این افراد می‌شود.»

به‌گفته او، تغییراتی که در نوع نگاه به این افراد در جامعه می‌شود، بسیار کُند است و میزان پیشرفت در زمینه تغییر فرهنگ و افزایش آگاهی نسبت به روش‌های انتقال این بیماری، بسیار ضعیف است: «تا قبل از شیوع کرونا، مردم اصلا آشنایی با آنتی‌ژن و آنتی‌بادی و جهش‌های ویروس و … نداشتند، اما حالا با گذشت نزدیک به ۲ سال، تقریبا همه به یک آگاهی درباره مشخصات ویروس و راه‌های انتقال آن رسیده‌اند. اینها نتیجه اطلاع‌رسانی است، در حالی‌که با گذشت چندین دهه از شناسایی اچ‌آی‌وی، چنین اتفاقی را درباره آن شاهد نیستیم و هنوز مردم کمترین اطلاعاتی درباره این ویروس و راه‌های انتقال آن ندارند.»

جهان‌میری‌نژاد می‌گوید: «شاید در اوایل شیوع این بیماری، به‌دلیل اطلاعات ناقص، ترس از ابتلا و انتقال وجود داشت اما حالا دیگر اطلاعات کافی درباره آن وجود دارد و رفتارهای نامطلوب دیگر توجیهی ندارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۱ در آمریکا، تنها یک نفر از کادر درمان، از طریق یک بیمار مبتلا به اچ‌آی‌وی، درگیر این بیماری شده و حالا هم در وضعیت خوبی به‌سر می‌برد و تحت درمان است. بنابراین چنین تصوری اشتباه است که کادر درمان در معرض ابتلا به این بیماری هستند. همین کرونا، در مدت کمتر از ۲ سال، جان چند پرستار و پزشک را گرفته است؟ اما آیا بیماران مبتلا به کرونا پذیرش نمی‌شوند؟»

این پزشک، به عمده‌ترین مشکل مبتلایان به اچ‌آی‌وی که همان مراجعه به دندانپزشکی است، اشاره می‌کند: «ما در تهران یک مرکز دندانپزشکی در خانه خورشید که از زنان آسیب‌دیده حمایت می‌کند، داریم که افراد مبتلا به اچ‌آی‌وی می‌توانند به آنجا مراجعه کنند. اما دسترسی به این مرکز برای خیلی از مبتلایان سخت است. چندی پیش برای پیداکردن مرکز دندانپزشکی برای یکی از بیماران تمام شهر را زیر و رو کردیم تا در نهایت دندانپزشکی در اکباتان، یکی از مبتلایان را پذیرش کرد. یک‌بار هم شاهد بودم که بیماری در یکی از بیمارستان‌های دولتی نیاز به جراحی قلب داشت و پزشکان، چطور برای پذیرش او بهانه‌تراشی می‌کردند.»

او می‌گوید: «بیماران وقتی با این نوع رفتارها مواجه می‌شوند، دیگر به این مراکز مراجعه نمی‌کنند و این مسئله منجر به‌ شدت‌گرفتن بیماری‌ یا حتی مرگ‌شان می‌شود. این اتفاق تأثیرات روحی و روانی بدی روی بیماران می‌گذارد و آنها را دچار آسیب‌های روحی تدریجی می‌کند و همچنین منجر به عدم مراجعه به موقع آنها به پزشک می‌شود. همین امر باعث می‌شود که زمانی درمان شوند که مثلا بیماری‌ ساده‌شان تبدیل به سرطان شده است. این موضوع بیش از همه، در میان زنان دیده می‌شود.»

براساس اعلام جهان‌میری‌نژاد، با داروهایی که تجویز می‌شود، میزان انتقال ویروس از بدن بیمار به صفر می‌رسد و دیگر ویروس منتقل نمی‌شود. بنابراین زمانی که به مراکز درمانی مراجعه می‌شود، دیگر ترسی از انتقال ویروس وجود ندارد. اما این آگاهی وجود ندارد.

به‌گفته او نزدیک به ۶۰ هزار بیمار مبتلا به اچ‌آی‌وی در کشور وجود دارد که تنها ۴۲ هزار نفرشان شناسایی شده‌ و حدود ۱۵ هزار نفر تحت درمان هستند؛ در حالیکه تعداد قابل توجهی نه شناسایی شده‌اند و نه درمان می‌شوند. رفتارهای تبعیض آمیز در شناسایی‌نشدن این افراد مؤثر است.

او به مشکلات زنان مبتلا به اچ‌آی‌وی اشاره می‌کند: «در ۱۵ کشور دنیا، میزان انتقال ویروس از مادر به جنین به صفر رسیده است. یکی از راه‌ها هم انجام سزارین به‌جای زایمان طبیعی است؛ در حالیکه بسیاری از این زنان برای انجام سزارین با مشکل مواجهند. ویروس اچ‌آی‌وی بسیار ضعیف است و به راحتی با ضدعفونی‌کننده‌ها از بین می‌رود. اتاق عمل باید استریل باشد و به‌طور طبیعی هم ویروس در آن شرایط، از بین می‌رود.»

او تأکید می‌کند که وزارت بهداشت باید بخشنامه‌هایی را به مراکز درمانی بدهد تا آنها ملزم به پذیرش این افراد باشند.

مبتلایان به اچ‌آی‌وی، بیمه نیستند

حمیدرضا شاعری، رئیس انجمن ایدز ایران به نبود آموزش و اطلاع‌رسانی درست درباره این بیماری اشاره می‌کند و می‌گوید: «این بیماران حتی نمی‌توانند بیمه عمر شوند. سازمان تامین اجتماعی از این کار خودداری می‌کند. اگر این افراد از محل کارشان اخراج شوند، هیچ‌کس از آنها حمایت نمی‌کند. بزرگ‌ترین مشکل آنها، مشکلات قانونی است.»

عاطفه سهرابی، مدیر بخش روانشناسی انجمن احیای ارزش‌ها در این‌باره می‌گوید: «بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی (ایدز)، دچار ناراحتی‌های کبد و کلیه و … شده و زمانی که درگیر این بیماری‌ها می‌شوند، باید به پزشک مراجعه کنند اما وقتی مراجعه می‌کنند آنقدر رفتارهای تبعیض‌آمیز می‌بینند که پشیمان می‌شوند. گاهی خود پزشکان هم اطلاعی از روش‌های انتقال بیماری ندارند و بیماران را پذیرش نمی‌کنند. به ما گزارش شده که روی پرونده برخی از مبتلایان با فونت درشت می‌نویسند؛ مبتلا به اچ‌آی‌وی تا بقیه به آنها خدمات ندهند.»

محمد ۵۴ ساله: مرا از مرکز دندانپزشکی بیرون کردند

وقتی مسئول مربوطه از من پرسید که بیماری زمینه‌ای دارم یا نه، گفتم مبتلا به اچ‌آی‌وی هستم. تا این موضوع را مطرح کردم، از تزریق واکسن خودداری کرد. نیم‌ساعت آنجا معطل شدم تا یک نفر دیگر راضی شد و به من واکسن زد. گفتن این مسئله آسان است اما آنقدر از نظر روحی ما را تحت فشار قرار می‌دهد که کمتر کسی متوجه عمق ماجرا می‌شود.

برای کشیدن دندانم به یکی از کلینیک‌های دندانپزشکی مراجعه کردم. نخستین‌ بار بیماری‌ام را عنوان کردم، مرا پذیرش نکردند. دومین‌ بار مرا بیرون انداختند. سومین‌ بار، بیماری‌ام را اعلام نکردم، پذیرشم کردند و دندانم خوب شد. تا مدت‌ها عذاب وجدان داشتم.

ما برای یک آزمایش ساده هم با مشکل مواجهیم و کارشناس آزمایشگاه در بهترین برخورد، فاصله‌اش را با ما زیاد می‌کند.

بیشتر مشاغل، آزمایش منفی ایدز می‌خواهند و اگر مثبت باشید، کارفرما استخدام نمی‌کند. بنابراین تأمین هزینه‌های درمان هم برای ما خیلی سخت است.

زهرا ۵۶ ساله: پزشکان زنان معاینه‌مان نمی‌کنند

پزشکان زنان و ماماها ما را معاینه نمی‌کنند و از نزدیک‌شدن به ما می‌ترسند.

روزی که برای تزریق واکسن کرونا مراجعه‌کردیم، مسئول پرسید که بیماری دارم؟ گفتم بله اچ‌آی‌وی. وقتی متوجه ابتلای من و همسرم شد، یک متر از ما فاصله گرفت. فقط سوزن را فرو کرد و به سرعت رفت. در حالی‌که برای بقیه، محل را ضدعفونی می‌کنند و جای سوزن را چسب می‌زنند.

آمنه ۴۲ ساله: بیماری خوبی داری، اعتراض هم می‌کنی؟

بزرگ‌ترین مشکل بیماران اچ‌آی‌وی مثبت، خرابی دندان و بیماری‌های پوستی است اما به‌دلیل برخورد بد در مراکز درمانی به‌ خودم قول دادم هیچ‌وقت به دندانپزشکی مراجعه نکنم. دندان‌هایم سست شده‌اند و خودبه‌خود می‌افتند.

چند شب پیش دو تا از دندان‌ها با هم افتاد و برای اینکه پسرم نترسد، مجبور شدم با چسب آکواریوم آنها را به لثه بچسبانم.

چند ماهی است که داروهای ما را عوض کرده‌اند و وقتی اعتراض می‌کنیم، می‌گویند خیلی کار خوبی کردی و بیماری خوبی داری، اعتراض هم می‌کنی؟! وقتی مسئول چنین پاسخی به ما می‌دهد، ما دیگر چه توقعی می‌توانیم داشته باشیم که خدمات دیگری به ما ارائه دهند؟

مرجان ۴۸ ساله: تو که می‌میری، چرا بچه‌دار شدی؟

به ما می‌گویند برای ارائه خدمت درمانی، باید از دستکش مخصوص ایدز استفاده کنیم که قیمت آن بالاست یا فلان کار را باید با فلان پروتکل‌ها انجام دهیم که گران‌تر است. همین می‌شود که قیمت‌ها برای ما خیلی بالا می‌رود.

وقتی متوجه ابتلایم شدم، ۷‌ ماهه باردار بودم. وقتی به پزشک مراجعه کردم، با رفتار توهین‌آمیزی به من گفت که تو در نهایت می‌میری، چرا بچه‌دار شدی؟! مجبور شدم برای زایمان به شهرستان دیگری بروم.

همسرم مبتلاست و آنقدر پزشکان با او برخورد بدی کرده‌اند که دچار مشکل روحی شد و با وجود نیاز به درمان، ۸ ‌ماه است داروهای ایدز را قطع کرده.

در مراکز درمانی و بهداشتی، آنقدر از مواجهه با ما می‌ترسند که حتی پرونده را خودشان به ما نمی‌دهند، می‌گویند در قفسه است خودتان بردارید.

امین ۳۸ ساله: با فرزندان‌مان هم بدرفتاری می‌کنند

وقتی برای گرفتن خدمات درمانی فرزندانم به این مراکز مراجعه می‌کنیم، به محض اینکه متوجه بیماری ما می‌شوند، از ارائه خدمات خودداری می‌کنند. چند هفته پیش پسرم عمل کلیه داشت، در بیمارستان اعلام کردم که مبتلا هستم، مسئول اتاق عمل مجبورم کرد تا برای او، دستکش مخصوص تهیه کنم در صورتی که اصلا نیازی به این کار نبود.

یکی از آشناهایم، نوزاد دو ماهه مبتلا به اچ‌آی‌وی را به سرپرستی قبول کرده‌ و کودک حالا ۶ ساله است. زمانی که برای ختنه اقدام کرده بودند، هیچ مرکزی او را پذیرش نمی‌کرد.

منبع: ایسنا