گوشه‌گیری و انزوا یکی از مهم‌ترین مشکلات کودکان و حتی بسیاری از بزرگسالان در جوامع کنونی است. از نظر روانشناسی به حالتی که کودک دائما ترجیح می‌دهد فعالیت‌های خود را به تنهایی و بدون حضور دیگران انجام دهد، گوشه‌گیری گفته می‌شود. کودک گوشه‌گیر ترجیح می‌دهد که به تنهایی بازی کند، کم‌تر در جمع حضور پیدا می‌کند و می‌توان علائمی از اختلالات کم‌رویی و خجالتی بودن را در آنان مشاهده کرد.

انواع گوشه‌گیرى

گوشه‌گیری در کودکان در دسته‌های گوناگونی قرار می‌گیرد. ممکن است گوشه‌گیری در نتیجه کم‌رویی کودک به وجود بیاید، یعنی یک کودک به دلیل کم‌رویی، تمایلی برای برقراری ارتباط با دیگران به خصوص فرد غریبه نداشته و از آن گریزان باشد که بسیاری از گوشه‌گیری‌ها در کودکان همین دلیل و مشکل را دارند. شدید‌ترین حالت در گوشه‌گیری کودکان، انزوای اجتماعی نام دارد که در آن کودک نه تنها تمایلی برای بازی کردن و ارتباط با هم‌سن و سالان خود ندارد که از آن گریزان نیز هست. خجالت شدید به همراه حالت‌هایی از ترس و افسردگی می‌تواند دلیل اصلی به وجود آمدن انزوای اجتماعی در کودکان باشد. حالتی دیگر از گوشه‌گیری مردد بودن نام دارد که کودک در این حالت به جای بازی با هم‌سن و سالان خود و شرکت در فعالیت، در گوشه‌ای مانده و نظاره‌گر بازی خواهد بود و این حالت در کودکانی که والدینی سخت‌گیر و مداخله‌گر دارند، بیش از دیگران اتفاق خواهد افتاد. اگر بخواهیم دلایل به وجود آمدن گوشه‌گیری کودک را در خود او جست و جو کنیم، باید گفت دلایل درونی به چند دسته تقسیم خواهند شد.

علت‌هاى گوشه‌گیرى

عوامل ژنتیکی و ارثی در کنار نحوه ارتباط و تعامل کودک با پدر و مادرش می‌تواند تاثیر مهمی در اجتماعی شدن او بر جای بگذارد. دلیل درونی دیگر برای بروز اختلال گوشه‌گیری در کودکان می‌تواند افسردگی باشد که البته این مسله دو طرفه بوده، یعنی خود اختلال گوشه‌گیری نیز می‌تواند سبب تشدید و به وجود آمدن اختلال افسردگی در کودکان باشد. کمبود توجه و بیش‌فعالی نیز یکی دیگر از دلایل به وجود آمدن اختلال گوشه‌گیری و انزوا در کودکان است، چرا که ارتباطات اجتماعی در این دسته از کودکان می‌تواند به شدت دچار اختلال گردد. در هر صورت دلیل به وجود آمدن کودک گوشه‌گیر هر کدام از موارد گفته شده هم که باشد، نیاز است تا والدین رفتارها و نکته‌هایی خاص را در برخورد با این گونه کودکان مدنظر قرار داده و با این کارها از تشدید عارضه و اختلال جلوگیری کرده و حتی آن را به مرور زمان در کودک از بین ببرند.

پدر و مادرهاى عزیز لطفا توجه كنید

در کودکان بین دو تا ۵ سال نیاز است تا علت به وجود آمدن گوشه‌گیری مشخص شده و با اصلاحات در سبک فرزند‌پروری و نحوه تعامل کودک با والدین و موارد این چنینی ترس کودک از بین برده شود و با افزایش اعتماد به نفس کودک باعث افزایش تعاملات و روابط اجتماعی در او گردید. برخی از کودکان گوشه‌گیر در نتیجه اشتباهات تربیتی والدین به وجود می‌آیند، مثلا حتی اگر والدین کاملا فهمیده‌اند که کودکشان خجالتی و گوشه‌گیر است، نباید در حضور او، این مسائل را به زبان بیاورند، مثلا بگویند کودک من خجالتی است و نمی‌تواند با دیگر هم‌سن و سالان خود بازی کند، چرا که این مباحث باعث تشدید گوشه‌گیری و خجالت او می‌شود و یا در موردی دیگر هرگز نباید کودک را به دلیل کارهایش مورد تمسخر قرار داد که این کار می‌تواند اعتماد به نفس او را تا درجه نابودی پیش بکشد، چرا که بسیاری از حس‌های اعتماد به نفس و عزت نفس افراد در دوران کودکی در آن‌ها شکل می‌گیرد، لذا والدین باید در این موارد بسیار دقت عمل به خرج دهند. هرگز نباید کودک را با دیگر افراد مقایسه نمایید، به خصوص اگر او آن فرد را کاملا بشناسد. مثلا اگر به او بگویید که «نگاه کن ببین دوستت چقدر اجتماعی است و با دیگران چه خوب رفتار می‌کند، اما تو چرا این قدر خجالتی، کم‌رو و ترسو هستی»، این کار باعث کاهش اعتماد به نفس در کودکان و در نتیجه آن به وجود آمدن یک کودک گوشه‌گیر می‌شود.

عدم کارایی تست‌های نقاشی در تشخیص خجالتی بودن کودکان

تست‌های نقاشی برای مشخص کردن بهره‌هوشی کودکان و اختلات روحی و روانی و ارتباطی که بین کودک و والدین برقرار است، مورد استفاده قرار می‌گیرند، نه برای کشف نشانه خجالتی بودن کودکان. کودک، پدر مستبد و زورگو را خیلی بلندتر از همه می‌کشد یا استفاده زیاد کودک از رنگ مشکی، نشان‌دهنده زمینه‌های افسردگی در او است که باید علت را در گرم بودن و محیط سالم بین کودک و والدین بررسی کرد.

د‌كتر پروانه صفایی مقد‌م – متخصص رو انشناسی بالینی

مرتبط:

نحوه رفتار با گوشه گیری و خجالت کودک

خطر جدی گوشه گیری فرزندتان را تهدید می کند!

نوشته چرایی گوشه‌گیری در کودکان اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

تصریح کرد: دلیل گوشه گیری کودکان لزوما خجالتی بودن آن‌ها نیست و ممکن است دلایل دیگری داشته باشد که ترس از غریبه‌ها یکی از آن‌ها ست.
خطر جدی گوشه گیری فرزندتان را تهدید می کند!
به گزارش افکارنیوز،

آسیه حسینی نیکو روانشناس کودک و نوجوان درباره درباره گوشه گیری کودکان اظهارکرد:والدین باید با احتیاط کامل با این مسئله بسیار مهم برخورد کنند و زمانی که کودکان گوشه گیر می‌شوند و رفتار‌های خجالت آوری از خود بروز می‌دهند نباید آن‌ها را به اجبار وارد جمعیتی که دوست ندارند ،برد.

او تصریح کرد: دلیل گوشه گیری کودکان لزوما خجالتی بودن آن‌ها نیست و ممکن است دلایل دیگری داشته باشد که ترس از غریبه‌ها یکی از آن‌ها ست؛ این ترس در کودکان با سن پایین باعث می‌شود در جمع و با افراد سخت‌تر ارتباط برقرار کنند و سکوت را ترجیح دهند که با این کار خودشان را در برابر غریبه‌ها ایمن نگه می‌دارند.

این روانشناس کودک و نوجوان ادامه داد:از دلایل گوشه گیری فرزندان با سن پایین می‌شود به ترس فرزندان از جدایی از پدر و مادر اشاره کرد و اینکه فرزندان مدت کمی را از والدین دور مانده اند و همین دلیلی شده که وقتی کودکان در جمعی با افراد مختلف روبرو می‌شوند نمی‌توانند در آن جمع حضور مثبت به عمل آورند و به همین دلیل گوشه گیری را اختیار می‌کنند.

حسینی نیکو بیان کرد: یکی دیگر از دلایل گوشه گیری و خجالتی بودن فرزندان می‌تواند افسردگی نیز باشد که والدین از آن بی خبرند و به آن کمتر اهمیت می‌دهند، و معمولا این کودکان نشاط و شادابی کودکی را ندارند و دائما از مسئله ایی رنج می‌برند.

او افزود:کودکانی که ترس از ارتباط با جمع را دارند سعی می‌کنند از جمعیت و افراد فاصله بگیرند و تن به ارتباط نمی‌دهند در این مواقع والدین باید در مرحله اول علت این مسلئه را شناسایی کنند؛ پس بهترین کار این است که پدر و مادر خودشان وارد عمل نشوند و از روانشناس کودک برای پیدا کردن علت کمک بگیرند.

او اظهار کرد:والدین زمانی که به شیوه‌های نادرست در صدد شناسایی علت گوشه گیری فرزنداشان هستند بیشتر مشکل به وجود می‌آورند، زیرا با زمینه‌ها و علت‌ها آشنا نیستند کار را دشوار‌تر می‌کنند؛ به طور مثال ممکن است خانواده ایی به صورت ژنتیکی این زمینه را داشته باشند و زیاد اجتماعی نباشند؛ و با این تفکر که فرزنداشان گوشه گیر است شروع به انجام یک سری راهکار‌ها در فرزندشان کنند، که این خود بیشترین آسیب را به فرزندانشان می‌رساند.

این روانشناس کودک و نوجوان با اشاره به این که اگر فرزندی دچار گوشه گیری شد در مرحله اول به روانشناس کودک مراجعه شود گفت:بهتراست والدین از راهکار‌هایی که کمک می‌کند که مسئله گسترده‌تر نشود استفاده کنند به طور مثال اگر فرزندتان رفتار‌های گوشه گیری و خجالت آوری از خود نشان می‌دهد به هیچ عنوان مورد تمسخر قرار نگیرد؛ زیرا تمسخر باعث می‌شود به کودک لطمه وارد شود و حالش را بدتر کند.

حسنی نیکو بیان کرد:والدین به خاطر داشته باشند که برای عدم ارتباط فرزنداشان با جامعه از سلاح سرزنش استفاده نکنند، زیرا این گزینه هم نتیجه عکس دارد، و این کار باعث از بین رفتن عزت نفس او می‌شوند، همچنین حواسمان باشد که نباید فرزندتان را با بقیه مقاسیه کنید و باید او را در جایگاه مختص به خود و با توانمندی‌های خودش ببینیم؛ زیرا اگر مقایسه صورت گیرد باعث خشم فرزندان می‌شود.

او تصریح کرد:عموما رفتار‌های خجالتی بودن کودکان بر می‌گردد به ضعیف بودن اعتماد به نفس آن‌ها که برای درمان این مورد هم ابتدا با علت آن را پیدا و سپس اقدام شود.

حسینی نیکو افزود: پس از شناسایی علت گوشه گیری کودکان باید رفتار‌هایی که باعث افزایش و تقویت اعتماد به نفس فرزندان می‌شود را انجام داد که از جمله این رفتار‌ها می‌شود به دادن مسئولیت‌های کوچک در خانه، تایید شدن فرزند از طرف والدین و دور شدن توقعات و انتظارات بی جا در کودکان اشاره کرد.

او در پایان توصیه کرد:والدین احساس ترس را در کودکانشان کم کنند و به آن‌ها این آرامش را بدهند که هیچ خطری تهدیدشان نمی‌کند

منبع: افکار نیوز

مرتبط:

چگونه رفتار جنسی کودک خود را کنترل کنیم؟

آداب معاشرت در مهمانی و رستوران

تدوین برنامه حمایت از زندگی مستقل فرزندان بالای ۱۸ بهزیستی

نوشته خطر جدی گوشه گیری فرزندتان را تهدید می کند! اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.