مریم کرم‌الهی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: پرخاشگری و خشونت طلبی را نمی‌توان به‌عنوان یک اختلال خاص تلقی کرد بلکه وقتی فرد در شرایط استرس و اضطراب قرار گیرد رفتارهای غیرمتعارف و نابهنجاری بروز می‌دهد که این نوع الگوی رفتاری پایدار نیست.

وی ادامه داد: در برخی مواقع پرخاشگری و حتی اغتشاش ممکن است به‌عنوان الگوی رفتاری پایدار به ویژه در بین قشر جوان و فعال جامعه خود را نشان دهد که در این صورت باید بررسی بیشتری در حالات رفتاری، ‌ روانی و هیجانی این افراد انجام شود.

کرم‌الهی تصریح کرد:‌ برخی مشکلات رفتاری و هیجانی در سطح جامعه و حتی بین خانواده‌ها وجود دارد که می‌تواند پرخاشگری را تشدید کند ازجمله نوجوانان و جوانان حتی کودکانی که دارای بیماری‌های بیش‌فعالی و رفتارهای هیجانی هستند آمادگی بیشتری برای اعمال پرخاشگری و برهم زدن نظم و انظباط دارند.

این روانشناس افزود: این دسته افراد نسبت به محرک‌هایی که در اطرافشان اتفاق می‌افتد خیلی زود تحریک می‌شوند و از خود رفتارهای غیرمتعارف و در برخی مواقع نابهنجاری بروز می‌دهند.

وی تصریح کرد: رفتارهایی مانند مخالفت‌جویی و لج‌بازی نیز در کنار این الگوهای رفتاری وجود دارد که پرخاشگری و حتی اغتشاش در بین آنان شدیدتر خواهد بود و در حوزه‌های مختلف اعم‌از محیط خانواده، مدرسه و بیرون و کف خیابان ممکن است این رفتارهای تهاجمی را مشاهده کرد و این رفتار نه تنها برای فرد یا افراد پرخاشگر بلکه برای دیگران نیز آسیب‌زا و دردسر آفرین خواهد بود.

کرم‌الهی افزود: در سنین نوجوانی و جوانی چنانچه آموزش‌های تربیتی و مهارت‌های اجتماعی به درستی انجام نشود احتمال دارد رفتارهای پرخاشگرانه به نحوه‌های مختلف بروز کند و در این سنین اگر رفتارهای پرخاشگرانه شدت گیرد باید منتظر تغییرات هیجانی در محیط و محل زندگی بود.

این روانشناس با اشاره به این‌که در مواردی جوانان و نوجوانان دچار تغییرات هیجانی و خُلقی می‌شوند، ‌ تغییرات هیجانی نوساناتی هستند که با حالات و اشکال مختلف ظهور می کنند، بیان کرد: برای نمونه در فوتبال و یا ورزش‌های دیگر بخصوص در میان این قشر دختر و پسر طی چند سال اخیر شاهد رفتارهای هیجانی بودیم و تاکنون هم هزینه‌های قابل توجهی برای جلوگیری از تکرار آن پرداخت شده است.

وی ادامه داد: همین نوسانات باعث می شود فرد یا افراد هیجانات نهفته خود را با شدت بیشتر بروز دهند، حتی در مواجه با کوچک‌ترین موانع که بر سر راه آنان بوجود آید در مواردی که این پرخاشگری به صورت الگو درآید باید هرچه زودتر این دسته افراد مورد ارزیابی قرار گیرند و مداخلاتی که لازم است اعم‌از دارویی و غیردارویی برای درمان آنان بکار گرفته شود.

کرم‌الهی افزود: زمانی‌که فرد ببیند افراد بدون طی مراحل و بدون شایستگی به امکانات و ثروت و قدرت دست می‌یابند او نیز به فکر می‌افتد از راه‌های میانبُر به خواسته‌های مادی خود برسد که به این ترتیب جرایم پرخاشگرانه افزایش می‌یابد، به هرحال میزان پرخاشگری در جامعه ایران گرچه در حد ممالک بالای جدول پرخاشگری نیست اما به حد نگران‌کننده‌ای رسیده تاجایی که عدم پاسخ مناسب به افراد پرخاشگر و قانون شکن در هر سطح موجب می‌شود که دیگران نیز خود را برای رفتارهای پرخاشگرانه آزاد احساس کنند.

این روانشناس اظهار کرد: با اینکه کارگاه‌های کنترل خشم و پرخاشگری از طرف انجمن‌های روانشناسی فعالیت‌هایی را آغاز کرده ولی این اعمال جنبه کاربردی ندارد و باید عوامل تحریک کننده کلان پرخاشگری را مورد توجه قرار داد.

وی با اشاره به این‌که عدم برخورد یا پاسخ مناسب به افراد پرخاشگر و قانون شکن در سطح جامعه ضمن گسترش اینگونه ناهنجاری موجب می‌شود که دیگران نیز خود را برای رفتارهای پرخاشگرانه آزاد احساس کنند، افزود: برخی افراد پرخاشگر که اعمال شدیدتری از آنان شاهدیم به احتمال زیاد از دوران کودکی رفتارهای غیرمتعارف داشته‌اند و در این شرایط نیاز است که رفتارهای این عده از لحاظ روانی بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.

کرم‌الهی تصریح کرد: اختلالات اضطرابی و استرس، ‌ افسردگی، رفتارهای وسواسی، نگرانی و ناامیدی ازجمله حالات روانی به شمار می‌رود که می‌تواند در این عده به انحای مختلف موجب تحریک‌پذیری و بروز رفتارهای پرخاشگرانه و در نهایت اغتشاش شود.

این روانشناس گفت: یکی‌از شاخصه‌های افراد پرخاشگر این است که بر رفتار خود کنترل ندارند و نیاز به مداخله درمانی دارند و این مداخله به غیر از درمان دارویی به درمان‌های غیر دارویی مانند روان درمانی قابل پیگیری است و یا اینکه این اعمال ریشه عمیقی دارد و نیاز به درمان دارویی دارد و تمام این رفتار نیاز به بررسی کامل روانپزشکی و روانشناسی دارد.

وی با بیان اینکه هرگونه شکست اعم‌از شکست در امتحانات و یا نرسیدن به خواسته‌های مادی در خانه، ‌ مدرسه و یا محل کار و سطح جامعه محرک محیطی برای برآشفته شدن فرد یا افراد شود، ‌ عنوان کرد: برای نمونه وقتی فردی گرسنگی به او روی می‌آورد خود به خود عصبی می‌شود و از این رو حتی بدخوابی و خستگی زیاد نیز می‌تواند عاملی برای برانگیخته شدن و پرخاشگری به شمار رود.

کرم‌الهی تصریح کرد: چنانچه خانواده‌ها و دست‌اندرکاران امور تربیتی در سطح جامعه نتوانند از بروز رفتارهای خشونت‌آمیز اطرافیان به ویژه قشر جوان و نوجوان جلوگیری کنند، احتمال تغییر در الگوهای رفتاری و در پی آن خدشه دار شدن ماهیت افراد جامعه بسیار وجود دارد و از این رو نیاز است که با تأکید بر ارائه آموزش و مهارت‌های لازم در داخل خانواده‌ها، برای کنترل بیشتر این دسته افراد اقدامات عملی و ارجاع به روانپزشک برای درمان این اختلالات گام برداشت.

منبع:ایسنا

مرتبط:

راهکاری برای مهار پرخاشگری کودکان

عواملی که باعث پرخاشگری کودکان می‌شوند

دکتر مرسده رفیعی در گفت وگو با ایسنا، با اشاره به عوامل بروز پرخاشگری در نوجوانان، اظهار کرد: پرخاشگری انواع مختلف دارد و گاهی کلامی و گاهی رفتاری است که شامل حال دیگران و یا متوجه خود فرد می شود.

وی با بیان اینکه زیربنای پرخاشگری معمولا تربیتی است، افزود: هرگونه احساس محرومیت و محدودیت نابجا و نامناسب می تواند برای انسان پرخاشگری به همراه داشته باشد.

این روانشناس، محرومیت ها و محدودیت های بیش از اندازه را عامل بروز پرخاشگری در نوجوانان دانست و تصریح کرد: پرخاشگری کلامی با داد و فریاد همراه است و از ادبیات نامناسب استفاده می کنیم تا به خواسته های خودمان برسیم.

رفیعی، خود تنبیهی کلامی و رفتاری و محروم کردن خود از امکانات و ارتباطات را پرخاشگری درونی دانست و عنوان کرد: وقتی دیگران ما را محروم و محدود می کنند، خودمان چند برابر خودمان را از دیگران و محیط محروم و محدود می کنیم و واگویه های درونی داریم و خود سرزنشی و احساس گناه می کنیم و خودمان را آزار می دهیم و در خود فرو می رویم.

وی کاهش اعتماد به نفس و بالا رفتن خطاها و اشتباهات در زندگی را نتیجه خود تنبیهی دانست و ادامه داد: گاهی ساکت بودن و واکنش نشان ندادن یک نوجوان نشان دهنده آرامش او نیست، بلکه خود تنبیهی دارد. البته خودکنترلی خوب است، اما محدودیت و محرومیت بیش از اندازه پرخاشگری به وجود می آورد.

این روانشناس، از والدین خواست علایق و سلایق خود را بر کودکان و نوجوانان تحمیل نکنند و متذکر شد: وادار کردن کودکان و نوجوانان به انجام کارهایی که به آن علاقه ندارند می تواند به منشا تربیتی پرخاشگری در آینده تبدیل شود. البته برخی از کودکان برای گرفتن تایید از والدین مطابق خواست آنان رفتار می کنند، اما وقتی به سنین نوجوانی می رسند، بازخورد دارند.

رفیعی، با بیان اینکه نوجوان نه کودک است؛ نه جوان، اضافه کرد: نوجوان بین فضای کودکی و جوانی گیر افتاده و بحران هویت دارد و هنوز خودش را نمی شناسد و نمی تواند با محیط پیرامون خودش انطباق پیدا کند و با دیگران سرشاخ می شود و لذا این عدم تعادل و هجوم افکار در نوجوانان به هم ریختگی ایجاد می کند و اگر از سوی والدین درک نشوند، تبدیل به رفتارهای پرخاشگرانه و گاهی بزهکارانه خواهد شد.

وی امر و نهی بیش از اندازه در خانواده را یکی دیگر از عوامل پرخاشگری، دانست و اضافه کرد: تنبیه فیزیکی نوجوان راه یادگیری پرخاشگری است. توهین کلامی و رفتاری، نادیده گرفتن حسن مالکیت و استقلال نوجوان نیز می تواند منشا پرخاشگری باشد. البته یک نوجوان اجازه ندارد هر کاری انجام دهد و یا در هر کاری دخالت کند، اما لازم است نوجوانان الفبای فکر کردن و تصمیم گرفتن و انتخاب کردن را یاد بگیرند تا از بحران هویت عبور کنند و به آرامش برسند.

این روانشناس خاطرنشان کرد: در برخی از مواقع نوجوانان در معرض آسیب های جنسی قرار دارند و نمی توانند این موضوع را با والدین مطرح کنند و لذا به صورت تنش و پرخاش بروز می دهند.

رفیعی، با بیان اینکه پارامترهای ژنتیکی هم می تواند عامل بروز پرخاشگری باشد، یادآور شد: معمولا عوامل روان شناختی پایه وراثتی دارند، اما محیطی که در آن زندگی می کنیم، نقش مهمی در روشن یا خاموش کردن پارامترهای ژنتیکی ایفا می کند.

وی با بیان اینکه هرچقدر یک نوجوان احساس هویت و استقلال و مالکیت داشته باشد و از نظر عاطفی تامین شود، تنش و پرخاشگری کمتری را تجربه می کند، گفت: هر رفتاری که والدین بین خودشان، با فرزندان و در ارتباط با دیگران دارند، برای کودکان و نوجوانان قابل یادگیری است و لذا والدین از توهین و بی احترامی به فرزندان بپرهیزند.

این روانشناس، با بیان اینکه در تربیت فرزندان هم مادر و هم پدر باید به ایفای نقش جداگانه خود بپردازند، گفت: پاسخ پرخاشگری و خشونت کودکان و نوجوانان، پرخاشگری و خشونت نیست، زیرا اگر با پرخاشگری پاسخ آنان را بدهیم، پرخاشگری، را به عنوان یک رفتار تایید شده می پذیرند لذا باید کودکان و نوجوانان را به آرامش و مدارا دعوت کنیم و با آنان همراه شویم تا منشا مشکلاتشان را بررسی کنیم.

وی همچنین بر استفاده قانونمند از تکنولوژی برای کودکان تاکید کرد و متذکر شد: کودکان باید ارتباطات اجتماعی را یاد بگیرند و لذا والدین برای آرامش خودشان کودکان را در فضای بازی های کامپیوتری و موبایلی رها نکنند، زیرا فضای مجازی ارتباط کودکان با محیط را کم می کند و موجب پرخاشگری آنان می شود.

مرتبط:

عصبانیت و پرخاشگری کودک خود را چگونه برطرف کنیم؟