مرضیه عزیزی معین روانشناس بالینی و مدرس دانشگاه در خصوص چرایی اهمیت پیدا کردن حریم خصوصی در نوجوانی و نگرانی والدین در این رابطه گفت: تغییر و تحوّلات دوران نوجوانی و بلوغ به سه مرحله فاصله گرفتن (۱۴- ۱۲سالگی)، جدایی تدارکاتی (۱۵-۱۷سالگی)، ورود مجدّد به مناسبات اجتماعی (۱۸-۲۰سالگی) تقسیم می شود.
این روانشناس در توضیح مرحله اول فاصله گرفتن (۱۴- ۱۲سالگی) اظهار کرد: بروز رشد جسمی و اولین نشانه‌های بلوغ با نوعی تمایل طبیعی برای فاصله گرفتن کودک از بزرگسالان بخصوص والدین همراه است، این تمایل می‌تواند دربستن در اتاق یا حمام توسط کودک و یا محرمانه جلوه دادن تغییرات بدن مشاهده شود این گونه رفتارهای محرمانه و اختصاصی نقش روانی و اجتماعی مهمی در پایان دادن به وابستگی های کودکانه قبلی به والدین و سایر بزرگسالان ایفا می‌کند.

وی افزود: با افزایش این فاصله، کودک می‌تواند با دوستان نزدیک خود راز و رمزهایی را مطرح کند و ارتباط های ویژه دوره نوجوانی را با گروه هم سالان و به دور از والدین و معلمان و دیگر بزرگسالان به وجود آورد و در کودکان عادی، این فاصله تا آنجا گسترش می یابد که به کشف هویت و جنسیت و سایر جوانب رشد در آنان منجر شود.
این مدرس دانشگاه در خصوص مرحله دوم تغییر و تحولات دوره نوجوانی، جدایی تدارکاتی( ۱۷-۱۵سالگی) بیان کرد: این مرحله که هسته اصلی نوجوانی و مشکلات آن است، با رشد بیشتر بدنی و جنسی تجلّی می‌کند و با رشد مغز و توانایی (خود) همراه است و سطح عالی‌تری از ادراک‌های شناختی نوجوان با درونی شدن حیات عاطفی و ارتباط عمیق تر با گروه هم سالان، جدایی بیشتر ویژگی‌های روان شناختی نوجوان و باورها و ارزش های او از والدین و بزرگسالان را به بار می آورد.

عزیزی معین ادامه داد: این جدایی هرچند به ندرت جنبه جدایی مکانی نوجوان با والدین و بزرگسالان را پیدا می کند، امّا معمولا یک جدایی روحی، فکری، ارزشی و رفتاری است و زمینه های ذهنی استقلال را برای او فراهم می‌آورد و در همین مرحله، انسجام جنبه های مختلف بدنی و جنسی و تصور از خویش (من کیستم؟)  به صورت هویت واحد شکل می‌گیرد و پاسخ گویی به سؤال اساسی به تدریج در ذهن نوجوان تحقق می‌یابد .
این روانشناس مرحله سوم را ورود مجدّد به مناسبات اجتماعی(۲۰-۱۸سالگی) دانست و توضیح داد: چنانچه رشد نوجوان در مراحل پیشین به گونه‌ای نسبتاً بهنجار صورت گرفته باشد در این مرحله آخر نوجوان به تدریج به صورت یک فرد مستقل و خودکفا در مناسبات خانوادگی، آموزشی، شغلی، اجتماعی و فرهنگی ایفای نقش می‌کند و در چنین صورتی می توان امیدوار بود که مراحل رشد و پرورش او به درستی انجام شده و او آماده است تا زندگی جوانی و بزرگسالی را با موفقیت آغاز کند و ثمرات رشد و پرورش بیست ساله را در تداوم زندگی خویش آشکار نماید.

وی اضافه کرد: والدین باید آگاهانه زمینه مستقل شدن فرزندان از خودشان و از خواهر یا برادرشان را فراهم کنند بدون این که به فضای صمیمی خانواده لطمه ای وارد شود فرزندان در چنین شرایطی یاد می‌گیرند احساسات، هیجانات، افکار و عقاید خود را در محیطی صمیمانه با یکدیگر ابراز کنند و در هر حالت احساس تنهایی و غریبی نکنند.

عزیزی معین در ادامه رعایت یکسری نکات را در مورد برقراری ارتباط والدین با نوجوان یادآور شد: به نوجوان خود احترام بگذارید این موضوع در مورد کودکان هم صادق است ولی در مورد نوجوانان حساسیت زیادی دارد بنابراین توجه داشته باشید به نوجوان توهین نکرده و او را تحقیر یا سرزنش نکنید همچنین از قضاوت زود هنگام در موردش بپرهیزید و با احترام بی قید و شرط به او نشان دهید که برایش در هر شرایطی احترام قائل هستید.
وی با بیان اینکه والدین باید منعطف باشند و محبت و رضایت خود را به نوجوان نشان دهند گفت: نوجوانان هم نیازمند نوازش هستند اگر مسئولانه رفتار می‌کند و وظیفه‌ای را درست انجام می‌دهد، رضایت خود را به او اعلام کنید.
این روان شناس ادامه داد: فعالیت‎های لذت بخش و اوقات با کیفیت با آنها داشته باشید هرچند کوتاه ولی باید مکرر باشد (در این هنگام نصیحت نکنید) همچنین به نوجوان اجازه ابراز احساسات و ناراحتی اش را بدهید، دنیا را از نگاه نوجوان ببینید و در عین رعایت قوانین در محدوده‌هایی برای او حق انتخاب قائل شوید.

عزیزی معین با بیان اینکه والدین نباید نوجوانی خود را با فرزندانشان مقایسه کنند تصریح کرد: اگر نسل‌های گذشته خشونت می کرده‌اند دلیل این نیست که ما هم باید خشونت کنیم و والدین باید به یاد داشته باشند که خشونت با قاطعیت متفاوت است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به ایجاد محیط یادگیری مثبت بیان کرد: یادگیری مثبت به معنی توجه به جنبه های مثبت فعالیت و نادیده گرفتن خطاهای جزئی است همچنین توجه کنیم که محیط یادگیری مثبت باید امن و مورد علاقه نوجوان باشد و این امن بودن به معنی کم کردن آسیب ها، خطرات و الگوهای نامناسب اجتماعی و محیطی است چرا که فراهم کردن محیط یک دست و پاک برای رشد نوجوان ممکن نیست ولی می‌توان عوامل آسیب زا را خیلی کم کرد.

وی اضافه کرد: محیط امن در عین حال محیطی است که در آن به اندازه کافی عوامل محرک رشد وجود داشته باشد و منظور از وجود محرک، شرایطی است که به نوجوان امکان کسب تجربه، یادگیری از تجربیات و پرورش توانمندی‌ها را می‌دهد.
عزیزی معین توضیح داد: نوجوانی که امکان تصمیم گیری، انتخاب کردن و برعهده گرفتن مسئولیت نداشته باشد و نتواند تاحدودی ریسک کند، نتیجه کارش را نمی بیند که از آن درس بگیرد و مهارت بیاموزد لذا برای یادگیری،

نوجوان باید تا حدودی، (متناسب با توانمندی ها) با ناکامی، استرس و فشار مواجه شود و در عین حال امکان آزمون و خطا، تصمیم گیری مستقل، حق انتخاب در محدوده قابل قبول داشته باشد و مسئولیت پیامد انتخابش را برعهده گیرد و در چنین محیطی است که ضمن احترام به نیازهای نوجوان برای خودمختاری و تصمیم گیری مستقل، امکان کسب تجربه در شرایطی امن و کم خطر فراهم می شود.
این روانشناس ضمن تأکید بر اهمیت تقویت مسئولیت پذیری در نوجوان عنوان کرد: برای تقویت مسئولیت پذیری مسئولیت‌هایی متناسب با توانایی‌هایش به او واگذار کنید و با مشخص کردن محدودیت ها و انتظارات برای او مشخص کنید اینکه دقیقا انتظار دارید چه کاری انجام دهد و چه نکاتی را باید رعایت کند.

وی اظهار کرد: با نادیده گرفتن نقایص جزئی تلاش نوجوان را برای انجام مسئولیت مورد توجه و تشویق قرار دهید و چنانچه مسئولیت اش را بخوبی انجام داد مجوزهای بیشتری به او داده و اجازه دهید از انجام مسئولیت هایی متناسب با نقش بزرگسالان لذت ببرد.

عزیزی معین در ادامه با بیان اینکه والدین باید قوانین و ساختار مشخص داشته باشند، افزود: در تعیین قوانین و مقررات حریم خصوصی تا حد امکان نوجوان را مشارکت دهید و نظرات و خواسته هایش را در نظر بگیرید و با مشخص کردن پیامدهای نقض قوانین تا حد امکان بر سر آن با نوجوان توافق کنید و در صورتی که نوجوان قوانین را نقض کرد پیامدهای ناشی از آن را با ثبات اجرا کنید.
این روانشناس با یادآوری این نکته که باید نوجوانان را در فعالیت های اجتماعی با نظارت بزرگسالان مشارکت دهیم اظهار کرد: از اوایل نوجوانی بتدریج اجازه دهید نوجوان به تناسب توانمندی و شرایط، تحت نظارت والدین یا مراقبین بزرگسال در فعالیت های اجتماعی شرکت کند همچنین فرصت شرکت در فعالیت های نوع دوستانه و خیرخواهانه را برایشان فراهم کنید.

منبع: ایسنا

مرتبط:

رمز تلفن همراه نوجوان حریم خصوصی او محسوب نمی‌شود

سرهنگ دوم علی‌محمد رجبی در اولین روز از “پویش مردمی کودکان سایبری” با عنوان “کودکان سایبری، کرونا و آموزش مجازی” اظهارکرد: نادیده گرفته شدن موارد ساده ایمنی برای فعالیت دانش‌آموزان در فضای مجازی نه‌تنها می‌تواند آن‌ها را در دام مجرمان سایبری گرفتار کند بلکه گاهی اوقات تبعات و آسیب‌های جبران‌ناپذیری دارد.

وی فعال کردن تنظیمات امنیتی و به‌روز بودن ضد بدافزارهای سامانه دانش‌آموزان را ضروری خواند و افزود: خانواده‌ها به یاد داشته باشند، به‌روزرسانی و نصب وصله‌های امنیتی برنامه‌های آموزش برخط و سیستم‌عامل میزبان نباید فراموش شود.

رئیس مرکز تشخیص ‌و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا ناجا با بیان اینکه مدرسه چیزی بیش از فرصت‌های آموزشی در اختیار کودکان قرار می‌دهد و سلامت جسمی، عاطفی و روانی کودکان در مدارس ارتقا پیدا می‌کند، گفت: عدم حضور دانش‌آموزان در مدارس باعث بی‌برنامگی آن‌ها در طول روز شده است و استفاده مداوم از گوشی برای دریافت آموزش، ضریب آسیب‌های جسمی مثل چاقی، مشکلات حرکتی، ضعف بینایی مشکلات عاطفی و روانی را تشدید می کند.

وی تصریح کرد: خانواده‌ها باید به‌شدت به زمان استفاده کودکان از فضای مجازی و اینترنت حساس شوند و در زمان‌های غیردرسی دسترسی آن‌ها به فضای مجازی، گوشی و رایانک مالشی را محدود و آنان را وادار به فعالیت‌های بدنی و گفتمان با اعضای خانواده کنند.

رجبی تأکید کرد: خانواده‌ها خطر اعتیاد اینترنتی دانش‌آموزان را در شرایط آموزش برخط جدی بگیرند و حتماً سازگان مصرف اینترنت و تجهیزات هوشمند مثل گوشی و غیره را در خصوص کودکان رعایت کنند.

وی استفاده از پالایه شکن از سوی دانش‌آموزان را به معنای دسترسی به هرگونه محتوا دانست و گفت: معلمان حتماً آموزش و تکالیف درسی دانش‌آموزان را در بستری اجرا کنند که دسترسی به آن آسان باشد و نیازی به نصب پالایه شکن از سوی دانش‌آموزان نباشد و والدین در این خصوص حتماً نظارت کنند.

رجبی توجه به تنظیمات حریم خصوصی و امنیت در پیام‌رسان شاد را مهم برشمرد و خاطر نشان کرد: والدین باید با تعریف گذرواژه مناسب، فعال‌سازی تأیید دومرحله‌ای و اعمال تنظیمات حریم خصوصی امنیت فرزند خود را در آموزش برخط تأمین کنند.

رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا ناجا افزود: پاک بودن دستگاه‌هایی که دانش‌آموز قرار است از طریق آن به اینترنت متصل و آموزش ببیند، یک ضرورت است چراکه ذخیره بودن تصاویر شخصی و خانوادگی و اطلاعات مهم کاری والدین در این دستگاه‌ها با توجه به دسترسی کودکان، برای حفظ این اطلاعات محرمانه و خصوصی خطرناک است و در صورت غفلت دانش‌آموز احتمال به سرقت رفتن این اطلاعات و یا افشای ناخواسته آن‌ها وجود دارد.

رجبی همچنین در توصیه به دانش‌آموزان شرکت‌کننده در هرگونه کلاس آموزش برخط توصیه کرد: حتماً نرم‌افزار یا برنامک آموزش برخط را از فروشگاه‌های معتبر داخلی دریافت کنند و با توجه به درخواست سطح دسترسی نرم‌افزار یا برنامک به اطلاعات سامانه، از نگهداری اطلاعات مهم و محرمانه روی سامانه خود جدا خودداری کنند.

به گفته وی استفاده از ضد بدافزارها، سیم‌کارت کودک، رمزنگاری داده‌های مهم روی گوشی یا رایانک مالشی دانش‌آموز از جمله مواردی است که می‌تواند به امنیت دانش‌آموزان در آموزش برخط کمک کند.

رجبی در ادامه اجازه ندادن حضور کاربر مهمان در کلاس‌های آموزش برخط از سوی مدارس و آموزشگاه‌ها را ضروری خواند و تأکید کرد: با تعریف نام کاربری و گذرواژه مناسب حتماً کلاس‌های آموزش برخط را باید قفل کرد و مانع حضور دیگران در این کلاس‌ها شد تا تخلفات احتمالی را به حداقل رساند.

رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا ناجا ادامه داد: متأسفانه برخی از آموزشگاه‌ها و مدارس برگزارکننده کلاس‌های آموزش برخط بدون تعریف نام کاربر و گذرواژه مناسب در دسترس است، به‌گونه‌ای که هرکسی می‌تواند صرفاً با واردکردن آدرس سرویس دهنده و با ورود شماره اتاق به جلسه مجازی یا کلاس مجازی وارد شود.

وی بابیان اینکه سهل‌انگاری در این خصوص جایز نیست، اظهارکرد: مسئولان فنی این آموزشگاه‌ها و مدارس باید علاوه بر تأمین امنیت زیرساختی، تأمین امنیت کاربران کلاس‌های برخط را نیز جدی بگیرند و با تعریف نام و گذرواژه مناسب، اجازه حضور دیگران در کلاس‌های برخط را ندهند.

رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا ناجا تعریف کاربر مهمان برای کاربران کلاس‌های برخط را نادیده گرفتن امنیت خواند ور گفت: حضور کاربر مهمان کلاس‌های آموزش برخط علاوه بر اینکه می‌تواند نظم این آموزش‌ها را به هم بزند، باعث سرقت اطلاعات دیگر کاربران حاضر در کلاس برخط نیز می‌شود، ضمن اینکه اگر اتفاقاتی در کلاس‌های برخط رخ ‌دهد از سوی کاربران مهمان در فضای مجازی به اشتراک گذاشته می‌شود؛ اشتراک‌گذاری که گاه باعث هتک حیثیت کاربر یا مربی و آموزگار است.

وی ادامه داد: مربیان و آموزگاران حین تدریس در کلاس برخط به یاد داشته باشند که نرم‌افزارهای ضبط صدا و تصاویر قابلیت ثبت و نشر را خواهند داشت بنابراین در کلاس‌های برخط فقط باید مطالب درسی را به اشتراک گذاشت و از پخش و به اشتراک‌گذاری مطالب دیگر جدا خودداری کرد.

رجبی تاکیدکرد: هنگام تحویل نام کاربری و گذرواژه مناسب به متقاضیان شرکت در آموزش‌های برخط باید آن‌ها را نسبت به حفظ و محرمانه نگه‌داشتن نام کاربری و گذرواژه ورود آگاه کرد که آن را در اختیار هیچ‌کس قرار ندهند.

وی یادآور شد: دانش‌آموزان و هنرجویان نیز به خاطر داشته باشند هرگونه سوءاستفاده و نشر و بازنشر نماهنگ‌هایی با محتوای توهین به معلم و مدرس کلاس‌های برخط مشمول قانون جرایم رایانه‌ای است و در صورت شکایت پیگرد قانونی را به دنبال خواهد داشت.

به گزارش پایگاه خبری پلیس، رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری از جرائم سایبری پلیس فتا ناجا گفت: پلیس فتا به‌صورت شبانه‌روزی آماده پاسخگویی به شهروندان است و کاربران می‌توانند در صورت مواجهه با هرگونه موارد مشکوک آن را از طریق سراچه پلیس فتا به آدرس www.cyberpolice.ir بخش مرکز فوریت‌های سایبری با ما در میان بگذارند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

گسترش فضای مجازی مانند تیغ دولبه عمل می کند

هشدار نسبت به ورود زودهنگام کودکان به فضای مجازی

آسیب ۱ تا ۳ درصد دانش آموزان در فضای مجازی