مسئول کمیته داوری پنجمین جشنواره‌ ملی اسباب‌بازی گفت: اسباب‌بازی‌ها هم می‌توانند احساس بهتر و آرامش و مسولیت‌پذیری را به کودک یادآوری کنند و هم می‌توانند منبع و منشا خشونت و رفتارهای نادرست باشند. به همین دلیل والدین باید اسباب‌بازی‌ها را چیزی بیشتر از ابزار سرگرمی و بازی کودکان خود تلقی کنند و در خرید و انتخاب آن حساسیت بالایی داشته باشند. ‌

رییس دبیرخانه شورای نظارت بر اسباب‌بازی خاطرنشان کرد: اسباب‌بازی‌ها یکی از ابزارهای تربیتی کودکان هستند و می‌توانند هویت‌ساز و یا محدودیت‌ساز باشند به همین دلیل نقش خانواده‌ها در انتخاب اسباب‌بازی برای فرزندان‌شان بسیار مهم و حیاتی و از حساسیت بالایی برخوردار است. مثلا استفاده از اسباب‌بازی‌هایی که خشونت را القا می‌کنند در مقابل استفاده از آن‌هایی که حس مسئولیت را به کودک یادآوری می‌کنند، یا استفاده از اسباب‌بازی‌هایی که در آن‌ها از کارت‌های عکس‌دار استفاده می‌شود، عروسک‌هایی که لباس بر تن دارند و چیزهایی از این قبیل نیازمند دقت در انتخاب هستند.

ویدا ملکی، همچنین توضیح داد که هر چند نظارت‌های زیادی بر روند تولید اسباب‌بازی‌ها از مرحله‌ طراحی، تولید و فروش انجام می‌شود؛ اما با توجه به تعدد تولیدکننده‌ها و بازار بزرگ و متنوع آن‌ها، اشتباه گریزناپذیر است و در مرحله آخر نقش والدین است که محصول را از فیلترهای فرهنگی و اجتماعی و هنجار جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند عبور دهند و چیزی را برای بازی ساعت‌های طولانی کودک خود انتخاب کنند که علاوه بر کیفیت، رعایت استاندارهای لازم، رعایت اصول بهداشتی و اجتماعی، هویت فرهنگی کودک را هم شامل شود.

ملکی به سابقه‌ بازی و اسباب‌بازی اشاره کرده و گفت: بازی همواره در متن زندگی انسان وجود داشته است و از زمان‌های دور همیشه انسان بخشی از زندگی را بازی کرده است، برای فرار از اتفاق‌ها، برای سرگرمی و غیره به همین دلیل است که اسباب‌بازی ابزاری است برای رشد و جریان‌سازی که می‌تواند چگونگی زندگی را رقم بزند.

در دنیای کودکان نیز هر ابزاری که در اختیار آن‌ها گذاشته شود؛ تاثیرگذاری طولانی مدتی دارد. شما یک چاقو و یا یک عروسک را به کودک بدهید، بدون شک تاثیر آن را سال‌های بعد به وضوح در تربیت آن کودک مشاهده خواهیم کرد.

او تاکید دارد که اسباب‌بازی‌ها می‌توانند زندگی کردن را آسان کنند و در ابعاد مختلف، کودک را تا ساعت‌ها سرگرم نگه‌ دارند: تعامل کودک با آن‌ها، حس همذات‌پنداری، گرفتن نقش‌های مختلف در بازی، گاهی مادر، گاهی پدر، خواهر، ‌ برادر، دوست و تمرین حس‌های مختلف.

رییس دبیرخانه شورای نظارت بر اسباب‌بازی به رابطه متقابل اسباب‌بازی و کودک اشاره کرد و گفت: کودک همان‌قدر که به وسیله‌ بازی خود حس می‌دهد، از آن حس می‌گیرد و گاهی با آن گفت‌وگو و در عالم بچگی و رویا با او صحبت می‌کند و حرف‌های عروسک یا اسباب‌بازی خود را برای والدین نقل می‌کند؛ به همین دلیل حس حرف‌شنوی در کودک تقویت می‌شود، چون همان‌قدر که انتظار دارد عروسک «بشین، پاشو، بخواب و …» درخواست‌های او را انجام دهد، خودش هم سعی می‌کند در دنیای واقعی به همان‌ها عمل کند.

وی افزود: کودک با استفاده از ابزارهای بازی مثل ساختن لگوِ، خانه، بازی با وسایل پزشکی، ساخت عروسک با تکه پارچه، بازی با ماشین‌ها و غیره، می‌تواند به سمت علاقه‌مندی‌ها و مهارت‌هایی که دوست دارد، برود. شما تصور کنید کودکی که می‌تواند قطعات را به هم بچسباند، از دست‌ها و ذهن خود به درستی استفاده یا با خمیرهای بازی اشکال مختلف درست و انگشت‌های دست خود را قوی کند و با تکرار این کارها چیزهایی را خلق کند، بی‌شک اعتماد به نفس و خودباوری زیادی در او شکل می‌گیرد و در زمان بزرگسالی نیز می‌تواند با تکیه به همین اتفاق‌های کوچک و موفقیت‌هایی که در ذهنش ماندگار می‌شود از پس مشکلات و مسائل بهتر بربیاید. چیزهایی که ما فکر می‌کنیم ممکن از بی‌معنا و کم اهمیت باشند و یا کودک در سنین پایین درکی از آن نداشته باشد به وضوح در نوجوانی، جوانی و بزرگ‌سالی او اثرگذار است و اسباب‌بازی‌ها این کمک بزرگ را به کودکان می‌کنند.

تاکید این دست‌اندرکار بر تاثیرهای اسباب‌بازی درحالی عنوان شده است که بخشی از این موضوع‌ها امسال در حاشیه جشنواره، محور گفت‌وگوی علمی صاحب‌نظران خواهد بود. بر این اساس در این دوره سه نشست و دو کارگاه تخصصی در پنجمین جشنواره‌ ملی اسباب‌بازی برگزار می‌شود که «آموزش و پژوهش در صنعت اسباب‌بازی»، «صنایع خلاق فرهنگی بازی‌های بوم‌ ساخت»، «آثار روان‌شناختی و تربیتی بازی و اسباب‌بازی» از آن جمله‌اند، همچنین «کارگاه آموزشی برندسازی، بازاریابی و فنون فروش موفق صنعت اسباب‌بازی» و «کارگاه آموزشی شخصیت‌سازی در بازی و اسباب‌بازی» نیز از دیگر بخش‌های جنبی این رویداد است.

پنجمین جشنواره ملی اسباب‌بازی با شعار «تمرین زندگی» از ۷ تا ۱۳ دی در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان واقع در خیابان حجاب تهران برگزار می‌شود.

منبع: کانون پرورش فکری

مرتبط:

اسباب‌بازی نقش‌پذیری را به کودک می‌آموزد

اسباب بازی و اهمیت آن در عملکرد ذهنی و جسمی کودک

مهدی علی‌اکبرزاده گفت: ابزارها و اسباب‎بازی‌ های غیرمرتبط با پیشینه‌ فرهنگی یک جامعه، صدمات جبران‌ناپذیری را به کودک وارد می‌کند و اگر این تناسب وجود نداشته باشد ذهن کودک در مواجهه با این تناقض دچار آسیب می‌شود و برای او سردرگمی ایجاد می‌کند.

مشاور وزیر آموزش و پرورش در امور هنری ضمن تشریح تاثیرات فرهنگی اسباب‌بازی گفت: اگر فرهنگی که اسباب‌بازی در آن ساخته شده باشد با فرهنگ غالب محل زندگی کودک همخوانی نداشته باشد، به ویژه اسباب‎بازی‎هایی که با اهدافی خاص تولید می‎شوند، می‎توانند مسیر زندگی و تربیتی کودک را به صورت کامل عوض کنند و او را از جامعه و فرهنگی که در آن زندگی می‎کند، دور کند.

او تصریح کرد که سخن ‌گفتن از اسباب‌بازی سخن‌ گفتن از یک ابزار مهم و موثر است که نقش‌پذیری را به کودک می‌آموزد: اگر ما شغل یک بچه را بازی کردن در نظر بگیریم در واقع به این نتیجه می‎رسیم که کودکان و حتی نوجوانان ما به راحتی می‎توانند با اسباب‏بازی‎ها نقش‎پذیری داشته باشند؛ حتی این، شاکله‎ شخصیت کودکان را برای آینده پایه‎گذاری می‌‎کند؛ شاید برای ما بزرگ‌ترها اسباب‎بازی صرفا یک وسیله‎ تفریح و سرگرمی برای کودکان باشد؛ اما برای آن‏ها اینطور نیست،‌ در واقع این ابزارها برای آن‌ها گاهی تبدیل به وسلیه‎ای برای ساختن آینده می‎شود و نقش‌هایی که در آینده قرار است داشته باشند با اسباب‏بازی‎ها تمرین می‎کنند.

به گفته‌ این مقام مسئول؛ اگر ما تولید مناسب و متناسب با فرهنگ خود داشته باشیم، هویت فرهنگی فرزندان هم قوی و قدرتمند باقی خواهد ماند.

علی‌اکبرزاده درباره‌ نقش اسباب‌بازی در آموزش گفت: به اعتقاد من بچه‎ها وقتی وارد پیش‌دبستانی و حتی دبستان می‌شوند، هم دوست دارند بازی کنند، حتی دوست دارند معلم، ناظم و مدیر هم گاهی با آن‎ها همبازی شود. بچه‎ها حتی به نوعی احساس می‌کنند که مدرسه هم نوعی بازی در امتداد نقش‎های کودکانه‌ آن‌هاست و این کارها و وسایلی که در اختیار آن‌هاست هم نوعی اسباب‎بازی است؛ بنابراین ما باید از این فرصت استفاده کنیم و از طریق بازی و با استفاده از اسباب‎بازی‎ها چیزهایی را که لازم است به کودکان منتقل کنیم.

وی همچنین گفت: که اعتقاد بر این است که معلمان و مربیان مهدکودک‌ها و پیش‌دبستانی‌ها کاملا مسلط به بازی‎ها و اسباب‎بازی‎ها باشند؛ چه بسا درس دادن صرف به کودکان خیلی ناراحت کننده باشد درحالی‌که اگر همراه با بازی و اسباب‎بازی‎های مرتبط باشد بسیار شیرین و دلچسب خواهد بود.

مشاور وزیر گفت: تجارب و بررسی‌های ما بیان‌گر این است که مدارسی که سبک آموزش آن‌ها همراه با بازی و اسباب‎بازی و وسایل مربوط به آن است، کودکان حتی علاقه دارند در روزهای تعطیل هم به مدارس بروند چون این نوع آموزش و همراهی معلم برای آن‎ها جذاب و دوست داشتنی می‎شود؛ به همین دلیل ما باید تلاش کنیم با تولید مناسب اسباب‏بازی‏ها، متناسب با گروه‎های سنی، آموزش درست و اصولی به معلمان و مربیان مدارس و مهدها دانش‌آموزانی علاقه‌مند به مباحث درسی تربیت کنیم و مدرسه هم در کنار جامعه، مکمل این حرکت باشد.

اما او درباره‌ برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش و رویکرد آن در زمینه‎ استفاده از اسباب‏ بازی‎ها در آموزش کودکان گفت: مجموعه‌ای که در این زمینه فعالیت می‌کند، مجموعه‌ معاونت آموزش ابتدایی است که در آن دفتر آموزش پیش‎دبستانی نیز تعبیه شده است که مسئول اجرای طرح بازی و یادگیری است. ما طرح بازی و یادگیری را در سال تحصیلی گذشته در برخی مدارس ابتدایی و مراکز پیش‎دبستانی آغاز کردیم و از ۱۰۰۰ مدرسه در سراسر کشور برای اجرای آزمایشی شروع کردیم، اما نکته‎ مهم و قابل توجه این بود که مدارس و مراکز دیگر که در داخل طرح نبودند به قدری علاقه‌مند به آن شدند که خودشان به صورت خودجوش این طرح را در مدارس خود اجرا کردند؛ البته بسیاری از این مدارس هم که حتی قبل از شروع این طرح خودشان با تصمیم مدیر و سایر اعضای مدرسه برای انجام این کار پیش‌قدم شده بودند و در این زمینه فعالیت می‎کردند.

به گفته علی‌ اکبرزاده، این موضوع نشان دهنده‎ این است که مجموعه‎ آموزش و پرورش و نیروهای مدرسه به موضوع بازی و یادگیری اهمیت خاصی می‎دهد و ما هم به عنوان نهادی که می‌تواند این طرح را گسترش و ادامه بدهد از سال گذشته به صورت رسمی فعالیت خود را شروع کردیم و امسال هم پیگیر اقدامات گذشته هستیم تا به تعداد مدارس تحت پوشش این طرح اضافه کنیم و در زمینه‌ دوره‎های آموزشی ضمن خدمت برای معلمان هم فعال باشیم.

یادآوری می‌شود جشنواره اسباب‌بازی از سوی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود. انجمن تولیدکنندگان اسباب‌بازی، شورای نظارت بر اسباب‌بازی و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در برگزاری این رویداد مشارکت دارند.

این جشنواره از ۷ تا ۱۳ دی سال ۱۳۹۸ در مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون واقع در خیابان حجاب تهران در قالب نمایشگاه ترویجی، نشست‌ها و میزگردهای تخصصی و بخش‌های جنبی برگزار می‌شود.

منبع: شبستان

مرتبط:اسباب بازی و اهمیت آن در عملکرد ذهنی و جسمی کودک