نوشته چطور در موقعیت‌های جدید به کودک کمک کنیم؟ اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

نوشته رویای رساندن یک تریلی کتاب کودک به روستاهای ایلام اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

نوشته نخستین جشنواره سراسری نمایش کودک (باغچه بان) در مرند به کار خود پایان داد اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

نوشته فراخوان پویش «کودک، همدلی و کرونا» منتشر شد اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

نوشته ویتامین‌های گران قیمت تاثیری بر ابتلای کودکان به کرونا ندارد اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

نوشته والدین به کودکان «دوستت دارم» بگویند اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

حمید خاکباز دکترای تخصص روانشناسی و مشاوره ، گفت: بهترین روش برای تقویت و هدایت رفتار کودکان، رویکردی سازنده و مثبت است، یعنی والدین به جای توجه به رفتار نادرست کودکان و گوشزد کردن پیامد‌های رفتار نادرست آنها، باید نسبت به کار‌های مثبت کودک توجه کنند و به فعالیت‌های او اهمیت دهند.

او در ادامه افزود: توصیه می‌شود والدین برای شکل گیری رفتار مثبت در کودکان، نسبت به انجام موارد ذکر شده توجه کنند:
_ والدین باید الگوی رفتاری باشند: در واقع فرزندان رفتار والدین خود را تماشا می‌کنند و سرنخ‌هایی در مورد نحوه رفتار یاد می‌گیرند. برای مثال والدینی که تمایل دارند فرزندشان کلمه‌ی لطفا را در جملات خود به کار ببرد، باید ابتدا خودشان این کلمه را در صحبت‌های خود استفاده کنند. همچنین یا اگر نمی‌خواهند فرزندشان با صدای بلند و پرخاشگرانه صحبت کند، باید در زندگی روزمره با ملایمت و آرامش صحبت کنند.

_ بیان و انتقال احساس از والدین به فرزندان: والدین اگر صادقانه با فرزندان خود صحبت کنند که رفتار فرزند چه تاثیری بر پدر و مادر می‌گذارد؛ در واقع فرزند آن لحظه احساس خود را می‌تواند در رفتار والدین مشاهده کند. توصیه می‌شود والدین جملات خود را با ضمیر من شروع کنند تا به کودک فرصت نگاه و حل مساله از دیدگاه والدین داده شود. برای مثال والدین جمله من ناراحتم را به کار ببرند تا بتوانند بعد از ضمیر من احساس خود را بیان و منتقل کنند. همچنین بعد از بیان احساس خود، دلیل را بگویند تا با قضاوت فرزند رو به رو نشوند. به عنوان مثال من ناراحتم؛ زیرا صدای زیاد در خانه باعث می‌شود که نتوانم تلویزیون تماشا یا با تلفن صحبت کنم.

_ به خاطر سپردن رفتار مثبت فرزند و ارسال بازخورد: فرزند خود را با جملاتی مانند نحوه خوب بازی کردن او تشویق کنید. بیان جملات انگیزشی و تشویقی از نمونه‌هایی مانند خانه را کثیف و نامنظم نکنی، بهتر است.

_ کاهش سطح انتظار از فرزند توسط والدین: پدر و مادر در صورت رابطه صمیمی با فرزند، می‌توانند با احساس و عواطف فرزند خود هماهنگ شوند؛ بنابراین نقش کاهش انتظار والدین از فرزندان بسیار حائز اهمیت است.

_ والدین فعالانه به صحبت‌های فرزند خود گوش دهند: به طور مثال اگر فرزند در بازی خود نتوانست پازل را حل کند، توصیه می‌شود والدین به کودک توجه و احساس ناراحتی او را درک کنند.

_ به قول و وعده‌هایتان عمل کنید: در صورتی که به فرزند خود قول می‌دهید در خصوص انجام کار‌های خوب، حتما به وعده خود عمل کنید.

_ ایجاد محیط امن و مناسب برای شکل گیری رفتار خوب فرزند: سعی کنید محیطی برای فرزند خود در نظر بگیرید که خطر آسیب دیدن کودک وجود نداشته باشد یا با وسایل خطرناک در ارتباط نباشد.

_ ایجاد قاعده و قانون برای فرزند درباره رفتار‌های مناسب و نامناسب: والدین در این قسمت سعی کنند انعطاف پذیری خود را در رابطه با فرزند افزایش دهند.

– قاطعانه عمل کردن زمان شکایت کودک: زمانی که کودکان از کار و موردی شکایت می‌کنند توصیه می‌شود والدین قاطعانه عمل کنند. به عنوان مثال اگر کودک شکایت می‌کند که من فلان وسیله را می‌خواهم، در صورتی که جواب والدین نه است باید قاطعانه نظر خود را بگویند و فرزند را با جمله شاید بخرم رو به رو نکنند.

_ ایجاد قواعد ساده و مثبت برای فرزند: برای مثال زمان عبور از خیابان به فرزند خود بگویید دستت را به من بده و از بیان جمله‌هایی مانند وارد خیابان نشو پرهیز کنید. در کل توصیه می‌شود جملات را به فرزند خود به حالت مثبت بیان کنید.

_ سپردن مسئولیت به فرزند: فعالیت‌هایی مانند تمیز کردن خانه و انجام قسمتی از کار‌های پدر و مادر به حس مسئولیت و نقش‌پذیری کودک در زندگی کمک می‌کند.

_ استفاده از کلمات همکاری به جای کلمات دستوری: برای فرزند خود توضیح دهید که به همکاری او نیاز دارید و توجه به کودک و صحبت با او بسیار مهم است.

_ اهمیت دادن به فرزند توسط والدین: برخی از کار‌هایی که کودک می‌تواند انجام دهد را به او بسپارید تا عزت نفس فرزند خود را افزایش دهید.

_ حس شوخ طبعی و طنز را در تمام زمینه‌های زندگی و روابط والدین با فرزند حفظ کنید: توصیه می‌شود در بازی کردن نقش‌های مختلف با کودک، بیان لطیفه و جملات طنز آمیز استفاده کنید؛ زیرا این موضوع به حفظ و شکل گیری رفتار‌های مناسب کمک می‌کند.

منبع:باشگاه خبرنگاران جوان

مرتبط:

رفتارهای غلط و مخرب والدین با کودکان

۱۰ رفتار و جمله که زندگی کودکان را تغییر می دهد

نوشته فرزندان خود را چگونه به رفتار خوب عادت دهیم؟ اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

اولین و مهمترین مساله این است که پدر و مادر فکر می کنند که برقرار کردن رابطه دوستی با فرزندان مشکل می باشد، در صورتی که اگر پدر و مادر کمی حوصله به خرج دهند و صبوری کنند و با آرامش به حرفهای بچه هایشان گوش دهند مسلما خیلی از گره هایی که بایستی با دندان باز شود را با دست باز می کنند. وقتی جوانان احساس امنیت کنند می توانند با پدر و مادر خود صحبت کنند بدون اینکه ترسی از طرد شدن، مورد ضرب و شتم قرار گرفتن، مورد تحقیر قرار گرفتن و مورد مقایسه قرار گرفتن داشته باشند. در این صورت آن جوان یا نوجوان، پدر و مادر خود را محرم اسرار دانسته و ارتباط خوبی بر قرارمی کند. البته این اولین و اساسی ترین قدم است.

یک مثال واضح این که خود ما چرا با یک دوست راحت صحبت می کنیم ولی با پدر و مادر یا حتی با خواهر و برادر نمی توانیم به راحتی صحبت کنیم؟ چون یک دوست فقط به حرفهای ما گوش می دهد و درنهایت برای این که ما را آرام کند، همدردی می کند و حتی یک راهکار هم جلوی پای ما می گذارد، چه درست و چه نا خواسته غلط. ولی پدر و مادرها به محض اینکه بچه صحبت می کند چون نگران هستند که به نوعی از دستش بدهند شروع به گفتن حرفهای تحریک آمیز می کنند، البته ناخواسته و نمی دانند که این حرف ها فاصله ها را بیشتر می کند و بچه برای اینکه جایگاه خود را درخانه از دست ندهد ومورد سرزنش قرار نگیرد، ترجیح می دهد با همان دوست راحت باشد ودردودل کند، به همین راحتی!!.

اما راهکارهایی کاربردی برای حل این مساله و دوستی عمیق با فرزندان:

اولین راهکاراین که اگر توانستید تحمل کرده و با آرامش به حرفهایشان گوش کرده بدون اینکه خود را در جایگاه پدر یا مادر بدانید، بلکه خود را یک دوست صمیمی و هم سن و سال او بدانید و راهنمایی اش کنید. بدون اینکه ترسی داشته باشید اولین قدم و بزرگترین قدم را برداشته اید.

فرزندان خود را همان طوری که هستند بپذیرید، بدون مقایسه با فرزندان دیگران، اگر می خواهید واقعا آنها را از دست ندهید.

علاقه خودمان را به صورت جملاتی شیرین اما نه چرب زبانی و شیوه های غیر کلامی محبت آمیز و عملی به فرزندمان ابراز کنیم.عزیزم تو عشق من هستی!!

با جوانان و نوجوانان به زبان دل آنها و مناسب با زمان زندگی آنها سخن بگوییم، درقالب احترام وتشویق در فرزندانمان ایجاد امنیت روانی و انگیزه مثبت کنیم.

فاصله روحی خود را با دردودل کردن و تعریف خاطرات کودکی با فرزندان تان کم کنید و با این کار رشد معنوی را در آنها تقویت کنید.

اشتباهات فرزندان خود را با بزرگواری بدون پرده دری و ایجاد جسارت در آنها رفع نمایید.

به صورت دستوری با آنها صحبت نکنیم و نام فرزند خود را با احترام به ویژه در حضور دیگران صدا کنیم.

دادن هدیه های کوچک به بهانه مناسبت های مختلف به صورتی که آنها را پر توقع نسازد و برای هر کار کوچکی از شما انتظار پاداش و جایزه نداشته باشند.

ایجاد حس مسئولیت و اعتماد به نفس در فرزندان با تعیین وظایف درخانواده و دادن یک حس مالکیت به آنها.

نسبت به دوستان فرزند خود حساسیت و شناخت بالایی داشته باشید، زیرا گرایش او بر پذیرش شما در گروه همسالان و مشابهت آنان از عوامل اصلی تربیت نوجوانان و جوانان است و این کار وقتی آسان می شود که با فرزندانمان دوست باشیم که مطمئنا به دوستان آنها نیزمی توانیم نزدیک شویم.

اهمیت جایگاه فرزندتان را در خانواده به اوتفهیم کنید که در حفظ و رشد شخصیت خود کوشا باشد.

توقعات و انتظارات خود را به صورت دقیق و در حد توان و با محبت برایشان توضیح دهید.

در مواقع انتقاد، شخصیت او را زیر سوال نبرده بلکه حداقل از چند خوبی او تعریف کرده و سپس عمل ناپسند او را انتقاد کنید.

درمقاطع دشوار سعی کنید کنارش باشید و با اواحساس همدردی کنید، امابه او بفهمانید کاری که شما انجام داده اید وظیفه او بوده و عادت نکند.

در آخر فرزندانمان را با سختی و محرومیت آشنا کنیم تا دارای روحیه ای قوی و محکم شوند.

با دقت این راهکارها را مطالعه کرده، بپذیرید و انجام دهید. مطمئن باشید گاهی صمیمیت و مهربانی به موقع شر را به خیر تبدیل کرده و دردسرهای آینده ی فرزند شما برایتان از بین خواهد رفت.

منبع:سیمرغ

مرتبط:

تربیت کودک و نقش پدر و مادر در آن

روش های موثر برای تربیت کودکان شاد

نوشته ۱۵ راه برای صمیمی شدن با فرزندان اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

به راستی تلفن همراه برای فرزند شما تا چه حد ضرورت دارد؟ پاسخ به این سوالات برای بسیاری از والدین مشکل است، زیرا تنها عامل تعیین کننده در این مورد سن نیست و نمی توان برای همه کودکان یک نسخه واحد پیچید. شما باید علاوه بر فرزندتان، با قابلیت‌های تلفن‌های همراه امروزی نیز آشنایی داشته باشید. باید فواید و مضرات آنها را بشناسید و از خطرات احتمالی که می‌تواند برای فرزندتان ایجاد شود آگاه باشید.

 فواید تلفن همراه برای کودکان

تلفن همراه از جمله وسایلی است که راحتی بسیاری از ما در زندگی روزمره را افزایش داده است. در این مورد تقریبا هیچ اختلاف نظری وجود ندارد. اگر فرزند شما تلفن همراه داشته باشد، شما می‌توانید در هر زمان و مکانی با فرزندتان تماس برقرار کنید و از او باخبر شوید و پیام ضروری خود را نیز به او برسانید.

همین که بدانید فرزندتان در حال حاضر کجاست می‌تواند آرامش شما را افزایش دهد. همچنین تلفن همراه در مواقع اضطراری هم برای شما مفید خواهد بود هم برای فرزندتان. به همین دلیل هم هست که بسیاری از والدین تصمیم به خرید تلفن همراه برای فرزند خود می‌گیرند. امروزه تعداد کودکانی که تلفن همراه دارند نسبت به ۱۰ سال پیش، ۲ برابر شده است.

علاوه بر افزایش احساس امنیت، تلفن های همراه می‌تواند در مواقعی موجب افزایش حس اعتماد به نفس و تعلق به گروه دوستان در میان نوجوانان شود. اما این همه ماجرا نیست. این قصه روی دیگری نیز دارد.

 مضرات تلفن همراه برای کودکان

 پرتوهای مضر

تلفن‌هاي همراه از طریق پرتوهای رادیو پیام‌ها را منتقل می‌کنند. آیا این پرتوها برای کودکان مضر هستند؟ خصوصا که مغز کودکان در حال رشد است و هر گونه عامل خطرناکی می‌تواند مانع از رشد طبیعی آن شود. یکی از تحقیقات صورت گرفته در سال ۲۰۱۱ نشان داد که استفاده از تلفن همراه تاثیر زیادی بر شکل گیری تومورهای مغزی در کودکان و نوجوانان ندارد.

اما آن زمان استفاده از تلفن همراه برای کودکان به این میزان معمول و شایع نبوده است. به همین دلیل است که باید این تحقیقات را مجددا و با توجه به افزایش چشم گیر استفاده کودکان و نوجوانان از این وسیله انجام داد. البته می‌توان خطرات احتمالی این وسیله را از طریق کاهش تماس مستقیم کمتر کرد.

 چه زمانی فرزند شما برای یک تلفن همراه آماده است؟

اگر قصد خرید تلفن همراه برای فرزندتان را دارید، نباید تنها به عدد سن او توجه کنید. بلوغ فکری در هر کودک و نوجوانی در سن خاصی ایجاد می‌شود و نمی توان یک سن خاص را برای همه تعیین کرد. یکی از مهمترین نکاتی که باید پیش از اینکه این وسیله را در اختیار فرزندتان بگذارید به آن توجه کنید، حس مسئولیت پذیری اوست.

کودک یا نوجوان باید در رابطه با آثار و پیامدهای این وسیله اطلاعات کافی داشته باشد و به آثار مخرب آن نیز توجه داشته باشد. والدین دوست دارند فرزندشان هر چه زودتر مستقل شود و تلفن همراهش وسیله‌ایست که می‌تواند این میل را برآورده کند. اما پیش از هر چیز، فرهنگ استفاده از این وسیله باید در کودک به وجود آید.

آیا فرزند شما می‌تواند از وسایل خود به خوبی نگهداری کند و آنها را گم نکند؟ آیا او مسئولیت پذیر است؟ آیا شما به فرزندتان اعتماد دارید؟ اینها پرسش‌هایی هستند که هر پدر یا مادری باید پیش از خرید موبایل برای فرزندش از خود بپرسد.

 ایجاد اختلال در خواب

اگر فرزند شما تلفن همراهش شخصی داشته باشد، به احتمال خیلی زیاد پیش از خواب و در رختخواب مشغول کار با آن خواهد بود. به نظر شما، آیا چنین کودک یا نوجوانی می‌تواند شب سر ساعت مقرر بخوابد یا حواس او به تلفن همراهش و انتقال و دریافت پیام از دوستانش خواهد بود؟

بسیاری از متخصصان و محققان با انجام آزمایشات مختلف به این نتیجه رسیده‌اند که تلفن‌های همراه، خصوصا تلفن‌هایی که امکانات بیشتر و پیچیده‌تری دارند، باعث ایجاد اختلال در خواب کودک می‌شوند. خواب یکی از ضرورت‌های غیر قابل انکار برای رشد کامل کودکان و نوجوانان است. اگر فرزندتان دارای تلفن همراه است، باید در این رابطه برای او قواعد مشخصی ایجاد کنید.

 اتلاف وقت

بسیاری از تلفن‌های همراه امروزی، «هوشمند» هستند. تفاوت اصلی تلفن‌های هوشمند با تلفن‌های عادی، قابلیت‌های بیشتر آنهاست به گونه‌ای که می‌تواند تلفن همراهش را یک رایانه جیبی و همراه محسوب کرد. این نوع تلفن‌ها تنها برای برقراری تماس تلفنی یا انتقال پیامک مورد استفاده قرار نمی گیرند بلکه قابلیت‌هایی نظیر اتصال به اینترنت، بازی، پخش فیلم و موسیقی، اتصال به شبکه‌های اجتماعی و… نیز در آنها وجود دارد.

هر یک از این قابلیت‌ها، با تمام جذابیت خود، می‌تواند بخش عمده‌ای از وقت یک کودک یا نوجوان را به خود اختصاص دهد. این موضوع، برای کودکان و نوجوانان، خصوصا در فصولی که به مدرسه می‌روند، می‌تواند خطرناک باشد.

 چگونه کودکانی که تلفن همراه دارند را مدیریت کنیم؟

اگر فرزند شما تلفن همراهش را دارد، آیا شما به عنوان پدر یا مادر باید آن را کنترل کنید؟ پاسخ مثبت است! درست است که کودک تلفن همراه را جزئی از دارایی شخصی خود می‌داند، اما شما باید به او توضیح دهید که از این وسیله باید به درستی و با آگاهي استفاده شود و شما می‌خواهید مطمئن شوید که او این نکته را رعایت می‌کند.

همچنین همیشه فرزندتان را از خطرات برقراری ارتباط با افراد ناشناس آگاه کنید و از آنها بخواهید در صورت دریافت هر گونه پیام مشکوک، سریعا شما را مطلع کند. ما به شما توصیه می‌کنیم اگر هنوز برای فرزندتان تلفن همراه نخریده‌اید ولی قصد آن را دارید، یک تلفن همراه ساده برای او تهیه کنید. تلفنی که اصطلاحا هوشمند نباشد. اگر فرزندتان اعتراض کرد، به او توضیح دهید که تلفن همراه ساده نیاز شما را برای برقراری ارتباط برطرف می‌سازد و این وسیله یک ابزار است نه یک اسباب بازی.

اگر برای فرزندتان حدودی را تعیین کرده‌اید، خودتان نیز باید این حدود را رعایت کنید. برای مثال اگر دوست ندارید فرزندتان هنگام صرف غذا به دوست خود پیامک دهد یا پیش از خواب تلفن همراهش را خاموش کند، خود شما نیز باید این موارد را رعایت کنید. فراموش نکنید که شما بزرگترین الگوی فرزندتان هستید و بهترین راه آموزش، رفتار است.

مرتبط:از چه زمانی برای بچه گوشی‌های تلفن همراه بخریم؟

نوشته آیا فرزندتان برای تلفن همراه آماده است؟ اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

با من حرف بزن نباید کودک را تا قبل از ٨-٧سالگی در معرض اخبار بد قرار داد همدردی را به کودک‌مان یاد بدهیم و از او بخواهیم در مورد همه احساسات درونی‌اش صحبت کند روزی که فهمیدم سقوط هواپیمای اوکراینی بر اثر خطای انسانی رخ داده است، مثل اکثر مردم جامعه‌ام، ناخودآگاه نصف روز فقط اشک می‌ریختم و کنترل احساسم را از دست داده بودم؛ مادرها باید بیشتر بر احساسات خود کنترل داشته باشند و احساس منفی درونی خود را از نگاه و درک کودک مخفی نگه دارند؛ اما بعضی مواقع این کار واقعا سخت می‌شود؛ مثل شوکی که آن شنبه سرد زمستانی بر جامعه وارد شد.

با اینکه تلاش می‌کردم ناراحتی‌ام پنهان باشد، اما کودک سه‌ونیم‌ساله‌ام با زیرکی به صورتم خیره می‌شد و با نگاه پرسشگرانه‌اش مخفی‌کاری‌هایم را دنبال می‌کرد. نهایتا تسلیم شدم و برایش توضیح دادم بزرگ‌ترها هم مانند بچه‌ها زمان‌هایی ناراحت می‌شوند و گریه می‌کنند و درست مثل بازی‌های کودکانه خیلی زود حالشان خوب می‌شود. به ظاهر قانع شد اما تلخی صدا و غم صورتم را در چهره‌اش دیدم.

جامعه ما هفته‌های سختی پشت‌سر گذاشت؛ اخبار تلخِ ترور، مرگ، سقوط و باز هم مرگ. یک نوع شوک غم و اندوه، بعضا خشم و به نوعی سرخوردگی جمعی در کل جامعه ایجاد شد. در این میان کودکان این دوره که به واسطه محیط زندگی و توسعه ارتباطات، نسبت به نسل‌های قبل خیلی زودتر و عمیق‌تر موضوعات پیرامون‌شان را درک می‌کنند، قطعا این غم و تلخی اطرافیان‌شان را می‌فهمند.

اما آیا این مفاهیم منفی باید از کودک پنهان شود؟ کودک از چه زمانی می‌تواند مفهوم مرگ و نیستی را درک کند؟ خانواده‌ها چگونه باید این فضا را برای کودک مدیریت کنند تا دچار استرس و اختلال‌های رفتاری در آینده نشود؟ این سوالات را با دکتر الهه خوشنویس، روانشناس کودک مطرح کردیم. او معتقد است اتفاقاتی که در جامعه ما افتاده، شوک‌هایی است که می‌توانیم به‌عنوان هیجان ناگهانی منفی برای کل جامعه و به‌ویژه کودک به آن نگاه کنیم، پس باید بدانیم این اتفاقات را چگونه باید با کودک مطرح کرد.

دقیقا سوال من همین است؛ چگونه می‌توان فضای منفی را برای بچه توضیح داد یا اینکه فضا را برایش تلطیف کرد؟

با من حرف بزن  به‌طور کلی مسائلی که نیاز به تفکر انتزاعی دارد، باید زمانی به کودک انتقال دهیم که توانایی ادراک آن را داشته باشد؛ هیچ اصراری نیست که کودک دوساله، سه‌ساله یا پنج‌ساله ما حتما در مورد مرگ توضیحاتی بشنود یا اصرار کنیم مفهوم آن را بفهمد.

اخبار بدی که در رسانه‌ها در هفته‌های گذشته پخش شد، برای همه جامعه شوک بود و پذیرش آن سخت و برای بچه درک این موضوع بسیار سخت‌تر است. در روانشناسی می‌گویند، نباید کودک را تا قبل از ٨-٧سالگی در معرض اخبار بد قرار داد؛ چراکه هر توضیحی به کودک قبل از این سنین بدهیم، باز هم درک واقعی از مفهوم آن نخواهد داشت.

پس باید سعی کنیم بچه را تا حد امکان از این شنیدن‌ها و دیدن‌ها دور کنیم. ولی اگر حس کردیم بچه چیزی می‌داند و مجبوریم اطلاعاتی به او بدهیم، اول باید بدانیم او چه می‌داند. مثلا شاید کودک به مهد رفته باشد و در آنجا حرف‌هایی شنیده باشد.اگر بخواهیم با حدسیات ذهنی خودمان جلو برویم، ممکن است بچه را بیشتر کنجکاو کنیم و تهدید را به او نزدیک‌تر کنیم.

باب گفت‌وگو در این موضوعات حساس را چگونه باید باز کرد؟

با من حرف بزن اول باید با او حرف بزنیم و بفهمیم چه اطلاعاتی در مورد موضوع دارد؛ بعد از این، متناسب با چیزهایی که کودک می‌داند، به زبان خودش و در حد درک کودک برایش توضیح می‌دهیم و در این توضیحات هم حواس‌مان باشد که کودک احساس نکند اوضاع از کنترل منِ بزرگ‌تر خارج است و شرایط به نحوی است که حتی ما هم نمی‌توانیم خودمان را کنترل کنیم، زیرا این اضطراب از طرف ما به بچه منتقل می‌شود و نگرانی‌اش زیاد می‌شود و ممکن است اختلال اضطرابی یا اختلال درخواب پیدا کند و دائما ترس‌های بی مورد از محیط اطرافش را عنوان کند.

این مسائل به قدری مهم است که حتی برخی روانشناسان می‌گویند این حدود باید تا ١٠سالگی رعایت شود و ملاحظات سنی برای دوری از اخبار بد برای بچه تا سن ١٠سالگی درنظر گرفته شود.

همه بچه‌ها تأثیرات درونی‌شان را بروز نمی‌دهند؛ اگر کودک در معرض محیط غم و اخبار بد باشد اما چیزی نشان ندهد، تکلیف چیست؟

با من حرف بزن بعضی وقت‌ها می‌بینیم که اتفاق بدی افتاده و کودک ما هم در محیطی که مدام از آن صحبت می‌شود، حضور داشته اما انگار نه انگار؛ یعنی هیچ تأثیری در آن نمی‌بینیم. این بچه‌ها آن‌قدر دچار اضطراب می‌شوند که نمی‌توانند در مورد آن حرف بزنند، چون توانایی کلامی آن را ندارند. وقتی دقت می‌کنیم، می‌فهمیم این بچه‌ها اضطراب‌ها و نگرانی‌ها و غم‌هایی که در محیط دیده و درک کرده‌اند را در بازی‌ها و نقاشی‌های‌شان حتما بروز می‌دهند.

مشاهده تغییرات در رفتارهای غیرکلامی کودک برای ما هشدار است. ما باید در این صورت وارد شویم و به صورت غیرمستقیم با او وارد گفت‌وگو شویم. مثلا در آغوشش بگیریم و حس امنیت به او بدهیم و در مورد نقاشی‌اش با او صحبت کنیم؛ در این صورت کودک می‌تواند لب به سخن باز کند و احساسات خود را بیان کند. والدین با این روش می‌توانند هیجانات کودک را تخلیه کنند و بفهمند چه مشکلی آزارش می‌دهد.مثلا همان روزهای پر از اخبار منفی، دختر من آمد و گفت قرار است جنگ شود؛ از او پرسیدم از کجا می‌دانی و او گفت در مدرسه شنیده که یا جنگ می‌شود یا صلح.

از همین جمله خودش استفاده کردم و توضیح دادم پس به جز جنگ، راه دیگری هم وجود دارد؛ پس برای اینکه به جنگ نرسیم، باید سعی کنیم با هم حرف بزنیم و مسائل‌مان را با راه‌حل‌های دوستانه و با آرامش حل کنیم. باید برای کودک راه‌هایی را پیش‌رو توضیح دهیم تا بداند جنگ و دعوا و زد و خورد اولین گزینه یا تنها گزینه برای حل‌وفصل مسائل نیست.

این ملاحظات برای کودکان زیرِ سن مدرسه است؛ مفاهیم غم و درد و مرگ را برای کودکان بالای این سن چگونه باید توضیح داد؟

برای بچه‌های بزرگ‌تر اولین کاری که باید انجام دهیم هم، همین است که با او حرف بزنیم و همه شرایط را به اندازه درک خودش برایش توضیح دهیم و درعین حال نگذاریم ابهامی برایش باقی بماند یا سوال بیشتری برایش مطرح شود.

بچه ما باید بداند هرچه اطلاعات بیشتری در مورد موضوع خاصی داشته باشد، خوب است اما به او بگوییم هرجایی احساس ابهام کردی، بیا با من حرف بزن و درعین حال نظر خود و احساس خود را هم درحین این صحبت‌ها به او بگوییم و نوعی گفت‌وگوی دوطرفه ایجاد شود و هر اضطراب و نگرانی که در وجود او هست، بازگو شود. به بیان دیگر، این کار زمینه‌ای را برایش فراهم می‌کند تا از نگرانی‌هایش بگوید. مثلا بچه‌ای پدربزرگش را از دست داده باشد و این نگرانی را دارد که روزی پدر و مادرش را از دست بدهد.

وقتی باب گفت‌وگو در یک محیط امن برای نوجوان فراهم می‌شود، از طریق این می‌تواند همه هیجانات و احساس منفی وجودش را خالی کند.احساسات منابع معتبری هستند این را همه ما آدم بزرگ‌ها می‌دانیم؛ اما باید این اطمینانِ خاطر را به کودک هم بدهیم که احساسات تو کاملا قابل درک و طبیعی است. مثلا وقتی او می‌گوید بعد از شنیدن سقوط هواپیما هرشب خواب می‌بیند و می‌ترسد این اتفاق برای خودش یا خانواده بیفتد؛ این واکنش کاملا طبیعی است و می‌تواند آن را بازگو کند بدون ترس و خجالت.

ما می‌توانیم از احساس مشترک خودمان با او صحبت کنیم؛ از اینکه این ترس و نگرانی برای من بالغ هم وجود دارد برایش بگوییم. و مهم‌تر از همه اینکه به او بگوییم هر اتفاقی بیفتد، با هم هستیم و می‌توانیم به هم کمک کنیم؛ اتفاقاتی هست که در همه دنیا می‌افتد و نمی‌توانیم جلویش را بگیریم؛ مثل آتش سوزی گسترده در جنگل‌های استرالیا.با این حال همیشه کنار کودک خود خواهیم بود و از او حمایت می‌کنیم.

برخورد با افرادی که دچار حادثه شده‌اند یا مرگ عزیزی دیده‌اند، یکی دیگر از مسائل مهم است؛ کودک را چگونه باید با مسائل اخلاقی پیرامون این موضوعات آشنا کرد؟

موضوع مهم دیگر این است که سعی می‌کنیم از نظر اخلاقی هم یک‌سری آموزش‌هایی به کودک ارایه بدهیم؛ مثل حادثه سقوط هواپیما یا حوادث طبیعی. ما می‌توانیم با افرادی که درگیر حادثه هستند، همدلی کنیم. یا در موضوع درک غم و اندوه، اگر رفتاری از کنترل خارج‌شده از شخصی می‌بینیم، مسخره‌شان نکنیم؛ چون او در شرایط عادی نیست.

این موارد اخلاقی را هم در کنار صحبت‌کردن با کودک در این موضوعات، با بچه‌های‌مان مرور کنیم.مهم‌ترین آیتمی که باید مطرح شود، همدلی است؛ نه اینکه خودمان را جای او بگذاریم. هیچ‌کسی نمی‌تواند خودش را جای کسی قرار دهد که عزیزی از دست داده یا مصیبتی کشیده است.

با این حال می‌فهمم که الان نباید سر به سرش بگذارم یا انتظارات خاصی از او داشته باشم. این درک مفاهیم به کودک هم منتقل می‌شود. در واقع اینها مهارت‌های زندگی است که باید از همان کودکی به کودک خود انتقال دهیم و به مراتب از مهارت‌های آموزشی مهم‌تر است.

ما می‌توانیم ابراز احساسات را به کودک خود یاد بدهیم؛ اینکه چهره یک آدم ناراحت و یک آدم عصبانی چه فرقی دارد و این دو احساس کاملا متفاوت است. با این انتقال مهارت‌ها، کودک یا نوجوان یاد می‌گیرد وقتی چهره یک آدم را می‌بیند، متوجه شود چه احساسی دارد و متناسب با حالت او درک و رفتار متقابل داشته باشد.

احساسات منابع معتبری هستند این را همه ما آدم بزرگ‌ها می‌دانیم؛ اما باید این اطمینانِ خاطر را به کودک هم بدهیم که احساسات تو کاملا قابل درک و طبیعی است. مثلا وقتی او می‌گوید بعد از شنیدن سقوط هواپیما هرشب خواب می‌بیند و می‌ترسد این اتفاق برای خودش یا خانواده بیفتد؛ این واکنش کاملا طبیعی است و می‌تواند آن را بازگو کند بدون ترس و خجالت. ما می‌توانیم از احساس مشترک خودمان با کودک صحبت کنیم؛ از اینکه این ترس و نگرانی برای افراد بالغ هم وجود دارد، برایش بگوییم. و مهم‌تر از همه اینکه اطمینانِ خاطر بدهیم هر اتفاقی بیفتد، همه خانواده با هم هستند و به هم کمک می‌کنند. اتفاقاتی هست که در همه دنیا می‌افتد و نمی‌توانیم جلویش را بگیریم؛ مثل آتش‌سوزی گسترده در جنگل‌های استرالیا. با این حال همیشه کنار کودک خود خواهیم بود و از او حمایت می‌کنیم

چگونه با کودک در مورد مرگ صحبت کنیم
صحبت‌کردن با کودک درباره مرگ عزیزی که از دست داده، اصلا کار ساده‌ای نیست. ممکن است نگران باشید که باعث ترس یا نگرانی بیشتر کودک شوید. الهه خوشنویس، روانشناس کودک معتقد است؛ آنچه در این خصوص اهمیت ویژه دارد این است که اگر از این گفت‌وگو اجتناب شود، آنچه کودک تصور می‌کند، می‌تواند خیلی بدتر از واقعیت باشد. با این حال، این روانشناس راهکارهایی را برای گفت‌وگو با کودک پیرامون مرگ، ارایه می‌دهد:

«اگر کودک در مورد مرگ سوالی پرسید حتما قبل از هر پاسخی از او سوال کنید که: «تو در این مورد چی فکر می‌کنی؟». از این طریق می‌توانید پاسخ خود را متناسب با ادراک کودک از موضوع تنظیم کنید. از گفتن جملاتی مانند: «نگران نباش» یا «ناراحت نباش» خودداری کنید. طبیعی است که مانند شما و دیگران، کودکان هم دچار احساساتی شوند که در کنترل آنها با مشکل مواجه شوند.

سعی نکنید در مقابل کودکان ناراحتی خود را انکار کنید. وقتی عزیزی را از دست داده‌اید، هیچ اشکالی ندارد که در مقابل فرزندتان گریه کنید و اگر او با نگرانی از شما در مورد علت گریه‌کردن‌تان پرسید، می‌توانید برای او توضیح دهید که در شرایط سخت، گریه مانند مصرف دارو در هنگام بیماری است و به تسکین ناراحتی کمک می‌کند. آنها ممکن است به دلیل نگرانی و کنترل‌نکردن بر احساسات، سوالات‌شان را بارها تکرار کنند. بنابراین هربار با آرامش به سوالات‌شان پاسخ دهید، حتما آنها را در آغوش بگیرید و بگویید که دوست‌شان دارید و مراقب‌شان هستید.

با این اطمینانِ خاطر به آنها در پردازش اطلاعات کمک خواهید کرد.لازم است صادقانه ولی به زبانی ساده و متناسب با سن و تجربه کودک برای او در مورد علت فوت فردی که درگذشته، توضیح بدهیم. الهه خوشنویس می‌گوید: «در غیراین ‌صورت ممکن است دریافت اطلاعات پراکنده یا نامناسب از دیگران موجب شود کودک احساس کند که اوضاع غیرقابل کنترل است و به همین دلیل دچار اضطراب و نگرانی شدید شود. بهتر است به وضوح بگوییم که آن فرد درگذشته یا فوت‌شده است و از به کاربردن عبارات مبهم خودداری کنید.

هرگز به کودکان نگویید که آن فرد «خوابیده»، «به سفر رفته»، «رفته پیش خدا» و…. ؛ چراکه این موضوع می‌تواند موجبات نگرانی و ترس کودک در به خواب‌رفتن، رفتن به سفر یا احساس دلبستگی و امنیت نسبت به خدا در آنها شود یا فکر کند که ممکن است هرکسی که به خواب می‌رود، دیگر بیدار نخواهد شد یا اینکه اگر کسی به سفر برود، دیگر برنمی‌گردد.

بسیاری از اوقات کودکان احساس می‌کنند که فرد در اثر کار‌هایی که او انجام داده، فوت کرده است. بنابراین برای آنها توضیح دهید که چرا و چگونه آنها مقصر نیستند.» این روانشناس کودک با بیان اینکه بزرگسالان معمولا سعی می‌کنند به خاطر مراقبت از کودکان از صحبت‌کردن در مورد شخص فوت‌شده خودداری کنند، توضیح داد:

«با این حال ممکن است کودک بخواهد در این مورد صحبت کند. آنها باید داستان خود را بیان کنند و این کار به آنها کمک می‌کند تا فردی که درگذشته را به خاطر بسپارند؛ چراکه آنها با شخصی که درگذشت، رابطه داشته‌اند و برایشان مهم بوده است. همیشه گوش‌دادن حرف‌های کودکان می‌تواند به شما در درک آنچه آنها از حادثه برداشت کرده‌اند، کمک کند. همچنین می‌توانید برداشت‌ها و ادراک‌های اشتباه آنها را تصحیح کنید.

مرتبط:

ویژگی های والدین خوب چگونه پدر و مادر خوبی باشیم

کودکانی که باشخصیت‌های خیالی صحبت می‌کنند

علل هرزه خواری در کودکان و راههای درمان آن

نوشته با من حرف بزن تا برایت بگویم اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.