مومن علی اظهار کرد: ما در این پژوهش سعی کردیم کشوری همسو با ایران برای مقایسه سیستم آموزشی انتخاب کنیم و در بین کشورهای اسلامی، کشور مالزی گزینه مناسبی بود پس در سال ۲۰۱۴ طی سفری به کشور مالزی ضمن بررسی دانشگاه مالایا، دانشگاه سان وی، مهد کودک UCSI و مدرسه بین‌المللی مونت کیارا، در سومین سمپوزیوم بین المللی که توسط سه کشور چین، مالزی و تایلند برگزار شد، شرکت کردیم.

او تغییر در نقش‌ها و میزان مشارکت در یادگیری را از مهم‌ترین تفاوت‌های دو سیستم آموزشی کشور ایران و مالزی می‌داند و ادامه داد: نقش معلم در کشور مالزی، نقشی تسهیل‌گر و کمک‌کننده است به‌عنوان مثال در کشور ایران از همان ابتدا راهبردهای مورد نیاز برای حل مسئله در اختیار دانش‌آموز قرار گرفته و فرصت تفکر برای یافتن راه‌حل از دانش‌آموز گرفته می‌شود اما در سیستم آموزشی مالزی، مطالب به‌صورت قطره چکانی در اختیار دانش آموز قرار می‌گیرد.

 

به گفته مؤمن علی نقش معلم به‌ عنوان تسهیل‌گر در مالزی، سبب ارائه مطالب آموزشی به‌صورت گام‌به گام می‌شود و از این راه به هدف تدریس که یادگیری از طریق حل مسئله است، دست پیدا می‌کنند. از طرفی سیستم‌های ارزیابی کلاسی این کشور مبتنی بر ارزیابی تکوینی است تا ارزیابی تراکمی و معلم با مشارکت دانش‌آموزان و ایجاد گفتمان کلاسی، مسیر آموزش را جهت‌دهی می‌کند.

او خاطرنشان کرد: عدم تکیه بر روش‌های نوین آموزشی و استفاده از مدارس هوشمند، نقش سنتی معلم و عدم مشارکت دانش‌آموز در کلاس و ارزشیابی تراکمی از مهم‌ترین خلاءهای نظام آموزشی کشور است. تغییر نقش معلم از سبک کلاسیک و سنتی به نقشی تسهیل‌گر و نیز تغییر ارزشیابی تراکمی به تکوینی در ارتقاء نظام آموزشی بسیار مؤثر است.

این پژوهشگر حوزه آموزش با اشاره به تأکید بر سیستم مدارس هوشمند در کشور مالزی، مطرح کرد: سیستم آموزشی این کشور متکی بر ICT و MSC است و آنها با هدف محیا کردن نیروی کاری متناسب با دنیای واقعی که دانش‌آموز در آن زندگی می‌کند، در چارچوب مدارس هوشمند عمل می‌کنند.

مؤمن علی ادامه داد: مهد کودک UCSI در محیطی مفرح و مساعد طراحی شده تا بتواند کودکانی را پرورش دهد که در آموزش و ارتقاء شخصی و عمومی پیشرفت چشمگیری داشته باشند. این مهد کودک از نظریه یادگیری جامعی شامل بکارگیری زمینه‌های کودک محور مختلف، پروژه‌ها و فعالیت‌هایی مناسب با نیازهای هر کودک استفاده می‌کند.

 

به گفته او مدرسه بین‌المللی منت کیارا، به‌عنوان یکی از معتبرترین و قدیمی‌ترین مدارس بین‌المللی مالزی، بر اساس سیستم آموزشی بریتانیایی هدایت و کنترل می‌شود و علاوه بر تدریس دروس اصلی شامل ریاضی، تاریخ، جغرافیا و علوم، درس‌هایی مانند موسیقی، زبان فرانسه و ورزش و تندرستی تدریس می‌شود و هر دانش‌آموز در کنار تحصیل، ملزم به انتخاب یک رشته تخصصی ورزشی است.

این دانشجوی دکتری آموزش ریاضی از حضور در سومین سمپوزیوم بین‌المللی برگزار شده با مشارکت سه کشور مالزی، تایلند و چین خبر داد و گفت: بخشی از تجربیات گروه پژوهشی ما در این سمپوزیوم که دانشجویانی از چندین کشور مختلف به ارائه مقالات خود درباره آموزش و پرورش و صنعت توریست و گردشگری پرداختند، در این پنج جلد کتاب منتشر شده و در دسترس معلمان و به ویژه دانشگاه‌های فرهنگیان قرار گرفته است.

مؤمن‌علی اضافه کرد: ما همچنین از مکان‌های تاریخی و تفریحی کشور مالزی بازدید کردیم و حاشیه و مشکلاتی که در این سفر همراه ما بود، قلم زدیم و در قالب یک مستند ثبت کردیم. گفتگویی هم با آقای گری، مدیر یکی از مدارس مهم بین المللی مالزی داشتیم تا با توضیح شرایط پذیرش در مدرسه و سیستم آموزشی آن، نظر خود درباره مقالات پژوهشی که معلمان منتشر می کنند، را بیان کند.

 

به گفته این پژوهشگر حوزه آموزش، بررسی‌هایی با همین روند از سیستم آموزش و پرورش دیگر کشورها از جمله سوئیس، ایتالیا و فرانسه انجام گرفته که در ادامه این مجموعه مقالات به چاپ خواهد رسید.

سعید مؤمن علی دانشجوی دکتری رشته آموزش ریاضی است. برنده جایزه ملی نخبگان در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، سفیر صلح جهانی نور در مکزیک و کسب عنوان دانشجوی نمونه کشوری در سال ۹۶ از جمله سوابق علمی مؤمن علی است.

او به همراه چهار دانشجوی دیگر در سال ۹۴ سفری علمی پژوهشی از مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی کشور مالزی داشته و ماحصل این سفر ۵ جلد کتاب، یک مستند و یک سفرنامه مفصل است که در سال ۹۹  منتشر شد.

سه جلد مجموعه مقالات آموزش‌و پرورش ایران و مالزی، یک جلد مروری بر سیستم آموزش و پرورش کشور مالزی، سفرنامه به سوی آموزش، گالری تصاویر به سوی آموزش(کشور مالزی) و یک مستند علمی ماحصل سفر علمی پژوهشی این گروه پنج نفره به کشور مالزی است که در سال ۹۹ به چاپ رسیده و در اختیار دانشگاه‌های فرهنگیان و نیز معلمان قرار گرفته است.

منبع: ایسنا

دکتر افضل السادات حسینی دهشیری عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در گفت و گو با خبرنگار ایسنا با اشاره به سال‌ها فعالیت در این حوزه گفت: محتوای آموزشی ما تا حد زیادی مانع رشد خلاقیت است اگر چه در اواخر دهه ۷۰ سازمان پژوهش مصمم به اصلاحات آموزشی و تغییرات کتب درسی شد لذا رگه هایی از خلاقیت در محتوای آموزشی وارد شد امّا متاسفانه به دلیل عدم هماهنگی آموزش معلمان و برنامه های دیگری که باید با تغییرات کتب درسی همراه شود همچنان از اینکه سیستم آموزش و پرورش ما ضد خلاقیت است رنج می‌بریم.

وی با اشاره به افزایش آگاهی و تلاش برای وجود خلاقیت در محتوای آموزشی اظهار کرد: سوالاتی که به عنوان پژوهش در کتاب های درسی برای دانش آموزان طرح شده در راستای پرورش خلاقیت است امّا به سبب عدم هماهنگی بین شیوه های تدریس معلم و بینش و نگاه محتوا محور و کتاب محور بودن به جای برنامه محور بودن به آموزش و یادگیری، از موانع موجود است.

حسینی افزود: سیستم آموزشی ما در رابطه با برنامه درسی و کتاب های درسی یک سیستم ایستا و منفعل بوده و به تبع دانش آموز منفعل و پذیرا خودش یادگیری را رغم نمی‌زند بنابراین کمکی در راستای اینکه دانش آموز تفکر نقاد و خلاق را به دلیل ارتباط موضوع با حوزه علاقه مندی و دغدغه اش به کار بگیرد وجود ندارد بنابراین آموزش و پرورش ما بیشتر شعار خلاقیت می‌دهد و در عمل با خلاقیت بیگانه است مگر معلم هایی که با عشق به شغل آموزگاری می خواهند خلاقانه عمل کنند.

این دانشیار در خصوص آموزش های معلمان در جهت پرورش و توسعه نگاه خلاقانه در دانش آموزان یادآور شد: در نظام آموزش ما بحث خلاقیت محور نیست و در این زمینه ما برنامه جدی نداریم در حالی که رمز موفقیت نظام‌های آموزشی پیشرفته مانند اسکاندیناوی و فنلاند تأکید ویژه بر بحث خلاقیت است لذا نه در نظام تربیت معلم و نه در برنامه های ضمن خدمت سر فصل هایی در راستای پرورش خلاقیت تنظیم نشده است.

وی ادامه داد: معلم قلب آموزش و پرورش است و با توجه به پروژه‌هایی که انجام دادیم، باور دارم وقتی نگرش، دانش و مهارت معلم تغییر کند علی رغم همه مشکلات و محدودیت ها می‌تواند کلاس‌های خلاق را رقم بزند.

حسینی با اشاره به شاخصه‌های خلاقیت یادآور شد: وجه شناختی خلاقیت که بیشتر بر آن تاکید می‌شود دارای شاخصه های سیالیت و انعطاف پذیری است به این معنا که سوالات درسی همگرا باشد که دانش آموز به جای فکر به یک پاسخ به پاسخ های متفاوت و متعدد بیاندیشد و شاخصه بعدی دیگر ابتکار، به این معنا که به دانش آموز این قدر اختیار بدهیم که بتواند پاسخ های غیر معمول و متفاوت از دیگران بدهد.

وی با اشاره به عدم وجود شاخصه های سیالیت، انعطاف و ابتکار در سیستم آموزشی گفت: واقعا چند درصد دانش آموزان ما اجازه طرح ایده های خلاقانه و ابتکاری خود را در کلاس دارند در حالی که معلمان ما بیشتر تبعیت و اطاعت دانش آموز را طلب می‌کنند و البته این شاخصه ها با وجه غیر شناختی مانند شاخصه انگیزشی بهم گره خورده و در کنار هم معنا پیدا می‌کنند.

حسینی با تأکید بر اینکه نظام های آموزشی فنلاند و ژاپن از دهه ۹۰ به بعد و در واقع کمتر از سه دهه توانستند تبدیل به یک غول جهانی در سیستم آموزشی بشوند اظهار کرد: ایجاد خلاقیت نیاز به تجهیزات کامپیوتری و امکانات لوکس ندارد بلکه به مدیران توانمند و با انگیزه اصلاح نیاز است تا گفته های کارشناسان این حوزه را اجرایی کنند.

وی ادامه داد: در خصوص یادگیری بازی محور سال‌ها با معلمان کار کردیم و همین محتوا بسته کتاب ها را با انواع بازی ها و روش های تدریسی که ابداع می‌شد در کارگاه ها ارائه دادیم که اگر گسترده می‌شد واقعا شاهد یک تحول واقعی در امر آموزش و پرورش بودیم.

حسینی در انتها با اشاره به طراحی مدل خلاقیت در کلاس در دهه ۷۰ گفت: این مدل عملکرد معلم را از تنظیم ساختار فیزیکی کلاس درس تا ابعاد عاطفی، شناختی، فکری و شیوه های تدریس تنظیم می‌کند که همه اینها زمینه رشد خلاقیت در کودک را فراهم می‌کند و طبیعتا اگر معلمان و مدیران بخواهند که کلاس درس خلاق را ایجاد کنند با کمبود منابع مواجه نیستند.

منبع: ایسنا

فرمهر منجزی اظهار کرد: کتاب‌های بسیار خوبی نوشته و ترجمه می‌شوند که متأسفانه اقبال خوبی پیدا نمی‌کنند، زیرا خواندن کتاب‌ نیازمند تفکر است در حالی که  برخی از پیام‌های فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، به اندازه‌ای گذرا و سطحی هستند که فرصتی برای فکر کردن نیاز ندارد.

وی افزود: تبلیغات رسانه‌ها، در حال تغییر دادن سلیقه جامعه است. انتشار برخی نوشته‌ها در قالب داستان، سطح سلیقه مخاطب را پایین آورده است و مسیری که رسانه‌ها دارند موجب شده که کودکان و نوجوانان حوصله مطالعه کتاب‌های با ارزش را نداشته باشند.

منجزی تأکید کرد: خانواده‌ها باید توجه داشته باشند که بچه‌ها چه کتابی می‌خوانند بنابراین باید با مراجعه به مراکز مختلفی که وجود دارند کتاب‌های مناسب هر گروه سنی و معیار انتخاب کتاب خوب را شناسایی کنند.

مترجم کتاب «چند روز با پدربزرگ» تصریح کرد: کتابداران، بهترین مرجع شناخت کتاب کودکان هستند، اما در آموزش و پرورش که اصلاً کتابدار کودک نداریم و در کتابخانه‌های عمومی هم از نقش سازنده کتابدارها و شناختی که از ادبیات کودک دارند در تأمین منابع کتابخانه‌ها استفاده نمی‌شود.

وی خانه و مدرسه را دو رکن اصلی برای عادت دادن کودکان به مطالعه دانست و گفت: اگر پدر و مادر کتاب‌خوان باشند و کتاب در معرض دید باشد، فرزند به آن عادت می‌کند از این رو  نقش خانواده مهم است.

منجزی افزود: کودکان سال‌های نخست زندگی خود در مهدکودک و مراکز آموزشی حضور پیدا می‌کنند و این مراکز می‌توانند جدی‌تر و تخصصی‌تر با کتاب برخورد کنند هرچند که جای خالی متخصصان کتاب کودک در مهدکودک و مدارس دیده می‌شود.

این مترجم کتاب کودک، تصریح کرد: نظام آموزشی به جای تشویق و عادت دادن بچه‌ها به مطالعه، سدی برای کتاب خواندن است زیرا در این نظام درس خواندن و حفظ کردنِ محتوایی اولویت دارد که ممکن است به کار بچه‌ها نیاید، در حالی که بچه‌ها با مطالعه می‌توانند مهارت‌های زیادی برای زندگی یاد بگیرند.

این عضو هیئت‌مدیره کانون توسعه فرهنگی کودکان، تأکید کرد: آموزش و پرورش، کتاب‌خوانی را نوعی تفریح و سرگرمی می‌داند در حالی که بچه‌های اهل مطالعه، درک مطلب بالاتری دارند و می‌دانند چه می‌خوانند و یاد می‌گیرند از منابع مختلفی استفاده کنند که یک مهارت برای آینده بچه‌ها است.

منجزی در مورد علت کم‌توجهی رسانه‌ها به معرفی کتاب گفت: اگر از جنبه اقتصادی ببینیم در رسانه‌هایی چون رادیو و تلویزیون که درآمدزا هستند، احتمالاً برای معرفی کتاب تصور می‌کنند ناشران باید برنامه‌های تبلیغاتی بسازند که این کار برای بیشتر ناشران امکان‌پذیر نیست.

وی افزود: حوزه نشر چندان درآمدزا نیست یا بازگشت سرمایه‌اش سریع نیست، هزینه تبلیغات را ندارند هرچند که ناشران کتاب‌های کمک آموزشی که به واسطه نظام معیوب آموزش و پرورش بازاری گرم و پر سود برایشان ساخته شده است.

این مترجم کتاب کودک تصریح کرد: برنامه‌های معرفی کتاب هم نیاز به نیروهای متخصص است. متأسفانه افرادی که کتاب بشناسند، کتاب بخوانند و با معیارهای معرفی کتاب آشنا باشند، شناخته شده نیستند.

منجزی تأکید کرد: کمبود نیروی متخصص، کتاب خوان و کتاب شناس برای معرفی‌های برانگیزاننده هم از دیگر علت‌های بی‌توجهی به کتاب‌خوانی در جامعه است و این حوزه جدی گرفته نمی‌شود. گاهی گذرا و مقطعی به آن می‌پردازند و گاه رها می‌شود. تا جامعه خود احساس نیاز نکند، قدمی در این راه برداشته نخواهد شد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

معرفی کتاب جنگی که نجاتم داد

برنامه نشست‌های «هفته کتاب» اعلام شد

معرفی کتاب خطای ستارگان بخت ما