نوشته مدیریت رفتار کودکان در دندانپزشکی اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

برخی بیمارانی که دچار پوسیدگی دندان هستند و باوجود درد شدید از مراجعه به پزشک خودداری می‌کنند، تنها به دلیل ترس و احساس تهوع و یا احساس خفگی است که روند درمانی خود را به تعویق می اندازند.

همین امر باعث شدت یافتن پوسیدگی و خرابی بیشتر دندان‌ها و آسیب جوانه دندان دائمی و افزایش نیاز به ارتودنسی می شود، درحالی که اگر مراکز بیمارستانی آرام بخشی در کشور گسترش یابد تاحد زیادی می‌توان از تاخیر درمان جلوگیری کرد.

آرامبخشی سطحی و عمقی خوابی است که به واسطه دارو ایجاد می شود. در این حالت هوشیاری به طور کامل از بین نمی رود بنابراین بهترین روش برای کنترل ترس، اضطراب و عدم تحمل دندانپزشکی آرام بخشی است.

راه های گوناگون برای رفع مشکلات درست کردن دندانپزشکی کودکان :

– آرامبخشی خوراکی

– آرامبخشی عمیق

– بیهوشی کودکان برای دندانپزشکی

آرامبخشی خوراکی :

در این روش، با در نظر گرفتن وضعیت خاص کودک و سن و وزن او از داروهای آرامبخشی که هدف عمده آن کم کردن استرس و تنش بیمار است استفاده می شود.

این روش سالیان سال است که در خدمات پزشکی استفاده می شود.

اگر این دارو به طور خوراکی و با دوز کنترل شده استفاده شود هیچ نوع عارضه دائمی در پی نخواهد داشت.

این داروالزاما باید زیر نظر دندانپزشک و در مطب استفاده شود  و اندازه صحیح مصرف آن به وسیله دندانپزشک کودک مشخص می شود.

این روش برای کودکانی انجام می شود که با پزشک همکاری ندارند.

آرامبخشی عمیق :

در این روش که توسط متخصص بیهوشی صورت می گیرد کودک به صورت کامل به خواب عمیق می رود اما همه اعمال حیاتی کودک مانند تنفس و بلع همچنان توسط کودک انجام می شود. این روش به شکل تزریقی صورت می گیرد و اجازه ی مداوا در مدت بیشتر نسبت به آرامبخشی خوراکی را دندانپزشک می دهد.

ترمیم دندان کودکان با بیهوشی عمومی :

آخرین راهی برای درمان کودکانی که به علت های گوناگون نمی توانند با دندانپزشک همکاری کنند، روش بیهوشی عمومی می باشد.

در این روش علاوه بر اینکه کودک به صورت کامل برای انجام درمان در اختیار دندانپزشک قرار می گیرد، می تواند در مدت زمان بیشتر و تعداد بیشتری از دندان ها (به صورت کامل) نسبت به روش های بالا انجام بدهند.

این روش برای نخستین بار در اوایل دهه ١٩۰۰ به وسیله یک دندانپزشک آمریکایی برای کودکان صورت گرفت.

در زمان بیهوشی بیمار سطح هوشیاری اش کم می شود. و اتفاقات حین عمل را در آینده به یاد نمی آورد ضمن اینکه هیچ دردری را احساس نمی کند و هیچ جنبش و تکانی انجام نمی شود. این اوضاع به دندانپزشک اجازه می دهد تا با خیالی آسوده و با تمرکز بیشتر کارهای لازم را انجام دهد.

اهمیت حفظ دندان های شیری

دندان های شیری نقش بسزایی در رشد و تکامل کودک داشته و در صورت از دست رفتن زود هنگام این دندان ها، احتمال ایجاد اختلال در تکلم، غذا خوردن،‌ رشد فک ها، نظم دندان های دائمی، تکامل روحی و روانی کودک و … می شود. در صورت زود از دست دادن دندان های شیری قدامی احتمال ایجاد اختلال تلفظ حروف های ( دال ، لام ، ت ) و پوسیدگی دندان ها باعث ایجاد درد در هنگام غذا خوردن و احتمال ایجاد آبسه و آسیب به جوانه دندان های دائمی و انحراف جوانه ی دندان های دائمی از مسیر اصلی رویش، تشدید شدن کاهش فضای برای رویش دندان های دائمی در فک های کوچک و شلوغی احتمالی دندان های دائمی و نیز باعث ایجاد خجالت کودکان در سنین پایین و کاهش اعتماد به نفس آنها،‌ خصوصا در کودکان زیر ۷ سال می گردد.

عوارض بیهوشی برای دندان کودکان

نتایج بررسی های متعدد نشان می دهد عوارض بیهوشی در کودکان برای قرار گرفتن در معرض بیهوشی عمومی قبل از سن چهار سالگی، خطر مشکلات شناختی و اختلال ADHD (بیش فعالی و عدم توجه) را در کودکان افزایش می دهد.

از طرفی دو بیهوشی عمومی قبل از سن چهار سالگی، احتمال بروز مشکلات خواندن، نوشتن و حل کردن مسائل ریاضی را تا ۵۰ درصد افزایش می دهد.

در این زمینه، تعداد دفعات بیهوشی و زمان آن نیز مهم است. چنانچه مشخص شده است عمل جراحی کمتر از دو ساعت، هیچ خطری ایجاد نمی کند. اما جراحی های بیش از سه ساعت احتمال بروز مشکل یادگیری را افزایش می دهد.

در این زمینه، تعداد دفعات بیهوشی و زمان آن نیز مهم است. چنانچه مشخص شده است عمل جراحی کمتر از دو ساعت، هیچ خطری ایجاد نمی کند. اما جراحی های بیش از سه ساعت احتمال بروز مشکل یادگیری را افزایش می دهد.

نگرانی محققان از این است که بیهوشی عمومی در کودکان که مغزشان هنوز به تکامل نرسیده است، می تواند به سلول های مغزی آنها آسیب برساند.

در صورتی که تصمیم به انجام درمان دندانپزشکی تحت بیهوشی برای کودکتان دارید، حتما موارد زیر را در نظر داشته باشید:

• این درمان را فقط توسط متخصصین دندانپزشکی کودکان که دوره های لازم را جهت درمان تحت بیهوشی گذرانده اند انجام دهید. اخیرا بسیاری از همکاران دندانپزشک اقدام به این نوع درمان می کنند که لازم است مدارک لازم جهت احراز توانایی و مجوز انجام این نوع درمان را به بیمار خود ارائه کنند.

• از محل انجام درمان کودک خود که باید در بیمارستان های مجهز و یا مراکز جراحی محدود باشد اطمینان حاصل کنید. کیفیت دستگاه ها و نوع داروی مورد استفاده جهت کودکان تاثیر بسیاری در کیفیت انجام بیهوشی خواهد داشت. توجه داشته باشید که این درمان به هیچ وجه نباید در داخل مطب انجام گردد.

• حتما قبل از عمل آزمایشات لازم را طبق درخواست دندانپزشک معالج انجام داده و مشاوره قبل از عمل با متخصصین بیهوشی انجام گردد.

• سرماخوردگی و واکنش های آلرژیک به علت درگیری سیستم تنفسی خطر مهمی در بیماران تحت بیهوشی تلقی می شود سعی کنید زمان درمان هیچ گونه علائم سرماخوردگی در کودکتان مشاهده نشود.

• درمان تحت بیهوشی فقط یک درمان دندانپزشکی است و نمی توان از آن انتظار معجزه داشت و در صورت عدم رعایت، پوسیدگی ها قابل برگشت می باشند. معجزه واقعی در دست والدین است که در درجه اول با کنترل رژیم غذایی کودک و در درجه دوم با رعایت منظم بهداشت دهانی می توانند دهانی عاری از پوسیدگی برای کودک خود به ارمغان بیاورند.

منبع:بیتوته

مرتبط:

اثر وراثت در مشکلات دندانی و فک

علت سیاه شدن و پوسیدگی دندان کودکان

دندان‌پزشکی پیشگیرانه

نوشته دندانپزشکی کودکان با بیهوشی، آری یا خیر؟! اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

اطلا‌ع‌رسانی‌های بهداشتی دهان و دندان را بیشتر کرده و امکانات پیشگیری از پوسیدگی را با قیمت مناسب در دسترس همگان قرار دهیم و اهمیت درمان‌های پیشگیرانه را در میان عموم مردم جا بیندازیم و چقدر خوب است که در مدارس هم به این آموزش‌ها و درمان‌ها اهمیت داده شود.

خوشبختانه روز به روز شاهد دستیابی به این هدف در کشورمان هستیم.

طرح فلوراید‌تراپی در مدارس و سخنرانی‌هایی که توسط دندانپزشکان در مدارس برای دانش‌آموزان و اولیای آنها برگزار می‌شود شواهدی دلگرم‌کننده از این موضوع است.

با تقویت این شاخه از دندان‌پزشکی نیاز به درمان کمتر شده و مشکلات دهانی در کودکان کشورمان کاهش یافته و در نتیجه سطح سلامت دهانی میان مردم بهتر خواهد شد.

مهم‌ترین مساله در پیشگیری رعایت بهداشت در منزل است که از سنین کودکی و به محض رویش اولین دندان شیری در دهان کودک، مسواک زدن و تمیز نگه داشتن دندان لازم و ضروری است تا پلاک دندانی کنترل شود و نیاز به مراجعه به دندان‌پزشکی نباشد.

دو بیماری شایع در محیط دهان

همانطور که می‌دانیم دو بیماری شایع در محیط دهان وجود دارد:

۱- پوسیدگی‌ها

۲- بیماری‌های لثه‌ای (پریودنتال)

عوامل موثر بر ایجاد پوسیدگی‌های دندانی

مستعد بودن دندان‌ها

همانطور که قبلا بحث شده نقش ژنتیک را در ساختار دندانی نمی‌توان نادیده گرفت.

پلاک باکتریایی

با رعایت بهداشت از تشکیل پلاک باکتریایی روی دندان‌ها جلوگیری می‌شود.

عوامل پوسیدگی‌زا مانند کربوهیدرات‌ها

عادات تغذیه‌ای مناسب نقش بسیار مهمی در بروز پوسیدگی دارند.

در نوزادان شیر شبانه از مهم‌ترین عادات غلط تغذیه‌ای است که باعث بروز پوسیدگی‌های وسیع و سریع پیشرونده در سنین کم می‌شود که بهتر است با مشورت پزشک در بچه‌های بالای یک سال آب جایگزین شیر شبانه شود، چون ترشح بزاق هنگام شب بسیار کم بوده و حالت خودشویی بزاق وجود ندارد.

بزاق از عوامل مهمی است که به صورت خودبخودی و مداوم باعث شست و شوی اتوماتیک دندان‌ها می‌شود. در بیماری‌هایی که ترشح بزاق کم می‌شود (مثل سندرم شوگرن) و یا بعد از مصرف برخی داروها مثل داروهای ضد افسردگی که خشکی دهان را داریم و یا بعد از رادیوتراپی‌های ناحیه صورت که غدد بزاقی آسیب می‌بینند به میزان چشمگیری افزایش پوسیدگی‌های دندانی را داریم.

راهکارهای پیشگیری

عامل اساسی سلامت دهان و دندان کنترل پلاک است. با عدم رعایت بهداشت پلاک دندانی روی دندان‌ها انباشته شده و باعث اضافه شدن باکتری‌ها در محیط دهان می‌شوند.

عامل ایجاد پوسیدگی باکتری است و این باکتری به راحتی قابل انتقال از دندانی به دندان دیگر و از دهانی به دهان دیگر است.

در اینجا به اهمیت درمان به موقع دندان پوسیده و رعایت حریم شخصی و استفاده درست از وسایل بهداشتی شخصی پی می‌بریم.

در درجه اول با محصولات خانگی (مسواک، نخ دندان و دهان‌شویه) به هدف کنترل پلاک دست می‌یابیم و در صورت لزوم در مراکز درمانی و دندان‌پزشکی اقدام به جرم‌گیری و حذف پلاک می‌کنیم.

در کودکان صحبت با آن‌ها و آموزش چهره به چهره و تاکید بر لزوم مراقبت دندانی و گوشزد کردن اهمیت آن و دادن انگیزه به آن‌ها بسیار موثر است.

در پلاک دندانی گونه‌های مختلف باکتری یافت شده است، اما به نظر می‌رسد عامل اصلی پوسیدگی‌های دندانی نوع خاصی از باکتری به نام استرپتوکوک‌موتانس است و در بیماری‌های لثه‌ای بیشتر باکتری‌های گرم منفی عاملند.

با مسواک زدن صحیح پلاک میکروبی بالای لثه و زیر لثه (شیار لثه‌ای) حذف شده و از پوسیدگی و بیماری‌های لثه‌ای پیشگیری می‌شود.

از طریق داروهای شیمیایی مثل دهان‌شویه‌ها هم می‌توان پلاک میکروبی را حذف کرد و به دندان‌پزشکی مراجعه نکرد.

از مهم‌ترین دهان‌شویه‌های موثر دهان‌شویه کلرهگزیدین است که نقش مهمی در برطرف کردن التهابات لثه‌ای و نگهداری سلامت لثه دارد، اما به دلیل مشکلاتی مثل ایجاد تغییر رنگ در دندان‌ها و پرکردگی‌های دندانی استفاده از آن باید بسیار محدود شود و تحت نظارت پزشک باشد.

قرص‌های جویدنی آشکار کننده پلاک می‌توانند برای نشان دادن میزان موثر بودن مسواک زدن به بیماران کمک کنند.

ابتدا از بیمار می‌خواهیم کاملا دندان‌های خود را مسواک بزند و بعد این قرص‌ها را به او می‌دهیم تا بجود.

مناطقی که خوب مسواک زده نشده و حاوی پلاک دندانی هست توسط این قرص‌ها رنگی می‌شود و بیمار میزان موثر بودن مسواک زدنش و مناطقی را که خوب مسواک زده نشده‌اند را در آینه کاملا مشاهده می‌کند.

انواع متغیرهایی که در یک مسواک وجود دارند شامل: جنس، طول، تعداد رشته‌ها (بریستل‌ها)، سطح مقطع سر مسواک با دسته و طراحی دسته است.

امروزه بیشتر مسواک‌ها با موهای مصنوعی (نایلونی) ساخته می‌شوند.

طول بیشتر موها یازده میلی‌متر است. مسواک‌‌ها بر پایه قطر موها به گروه‌های نرم، سخت و متوسط طبقه‌بندی می‌شوند.

معمولا بهتر است انتهای بریستل‌ها (موهای مسواک) گرد باشند تا تحریک کمتری برای لثه ایجاد کنند.

مسواک نرم به دلیل احتمال وارد شدن آسیب کمتر به لثه و توانایی زیاد پاک‌سازی بین دندان‌ها برای مصرف کودکان بهتر است.

برای دسترسی بیشتر به حفره دهان و آسان‌تر نگه داشتن دسته مسواک توسط کودک و والدین بهتر است از مسواک با سر کوچک و دسته ضخیم استفاده شود و بهتر است موهای مسواک زاویه‌دار باشند تا موثرتر عمل کنند.

معمولا پس از سه ماه استفاده پیوسته موهای مسواک فرسوده شده و اثر پاکسازی آن کم می‌شود و باید دور انداخته شود.

در برخی مسواک‌ها تغییر رنگ دسته مرکزی موهای مسواک، زمان عوض شدن آن را گوشزد می‌کند، البته این زمان در همه افراد یکسان نیست و به شیوه مسواک زدن‌شان بستگی دارد. برخی کودکان که اقدام به جویدن سر مسواک می‌کنند بریستل‌ها زودتر تغییر حالت داده و سریع‌تر باید عوض شوند.

در مقالات بعد بیشتر به شرح این موضوع و روش‌های درست مسواک زدن در بچه‌ها می‌پردازیم.

د‌کتر پریسا مهراشتیاق؛ د‌ند‌انپزشک کود‌ک و نوجوان

مرتبط:رشته دندانپزشکی

نوشته دندان‌پزشکی پیشگیرانه اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.