اینکه کودک به آنتی بیوتیکی برای رفع عفونت یا دارویی تجویز نشده برای سرماخوردگی یا تب نیاز دارد مهم نیست بلکه مهم آن است که از نحوه صحیح دارو دادن به او مطمئن شویم.

دانستن دوز داروی مورد استفاده برای کودک و آگاهی در مورد خطرات احتمالی در صورت مقدار اشتباه می تواند به والدین کمک کند تا از خطرات احتمالی که سلامت کودک را به خطر می اندازد جلوگیری کنند . در ادامه این بخش رایج ترین و آسان ترین روش های پیشگیری از اشتباهات که والدین در مورد مصرف دارو در کودکان مرتکب می شوند ذکر شده است :

اشتباهات خطرناک والدین هنگام دارو دادن به کودک و پیشگیری از آن ها

۱٫ از یک برنامه دوزینگ درست پیروی نمی کنید :

متخصص اطفال یک برنامه دوز دارویی برای کودک تهیه می کند. این برنامه به شما اطمینان می دهد تا چه مقدار دارویی را در بازه زمانی مناسب به فرزند خود بدهید . دراین صورت عوارض جانبی وجود نخواهد داشت. بدون این برنامه شما باید دوز های دارویی را که به یک دیگر نزدیک هستند ، متوقف کنید و یا در ۲۴ ساعت دوز بیشتری به او بدهید.

۲٫ تکرار دوزهای تصادفی :

حتی اگر برنامه زمانی دارید امکان آن وجود دارد که یک وعده دوز دارویی مصرف شده را فراموش کنید که سبب می شود آن را مجدد تکرار کنید . زمانی که به کودک خود دارو می دهید را یادداشت کنید تا از مصرف بیش از حد دارو در مدت زمان کوتاه یا بیش از حداکثر دوز در روز خودداری کنید . اگر دوز مصرف دارو را فراموش کردید دوبرابر آن را به کودک ندهید.

۳٫ چک نکردن دوز مصرفی برای داروی جدید :

هنگامی که کودک شما مصرف داروی جدیدی مانند انتی بیوتیک ها را شروع می کند تصور نکنید که مقدار مصرف آن با داروهای قبلی یکسان است . از یک داروساز دراین باره سوال کنید و یا برچسب توضیحات دارو را برای دوز صحیح داروی جدید بخوانید.

۴٫ استفاده از دارو برای هدفی تجویز نشده :

خوراندن دارو به کودک به غیر از هدف تجویز شده عواقب ناخوشایندی دارد که سلامت او را به خطر می اندازد . به عنوان مثال بعضی از والدین به کودک داروی بنادریل ( آنتی هیستامینی که در درمان آلرژی کاربرد دارد) یا داروی مشابهی را می دهند که قبل از سوارشدن در ماشین یا هواپیما اثر خواب آوری داشته باشد اما این دارو می تواند به جای خوابیدن در برخی کودکان سبب انرژی بیش از حد آن ها شود.

از آن جا که خاصیت شیمیایی بدن هر فرد متفاوت است نمی توان پیش بینی کرد که فرزند شما به دارویی که شخص دیگر مصرف می کند چه واکنشی نشان می دهد.

استفاده مجدد از آنتی بیوتیک ها ممکن است بی خطر باشد اما ده ها نوع آنتی بیوتیک برای شرایط مختلف وجود دارد . آنتی بیوتیک اشتباه نه تنها در بهبودی او کمک نمی کند بلکه باعث می شود کودک دراینده نسبت به آن مقاوم شود و تاثیر دلخواه را نداشته باشد.

۵٫ دوز مصرفی دارویی کودکان براساس سن :

اطلاعات دوز مصرفی کودک شامل محدوده سنی و وزن می شود پس مهم است که دوز صحیح دارو را براساس وزن کودک به او بدهید . هنگامی که دارو را فقط بر اساس سن پایه گذاری می کنید خطر آن وجود دارد که مقدار زیادی از دارو را به او بدهید و این امر کارایی دارو را محدود خواهد کرد.

۶٫ نادیده گرفتن دستورالعمل های دارویی :

برخی از داروها باید در یخچال و برخی دیگر باید در دمای اتاق نگهداری شوند . دارو هایی را برای جلوگیری از تهوع باید همراه غذا مصرف کرد و داروهایی را با معده خالی . پس لازم است دستورالعمل های مربوط به داروی کودک را همیشه چک کنید و طبق آن پیش روید . در صورت داشتن هرگونه سوال و یا نگرانی از داروساز خود سوال کنید.

۷٫ فراموش کردن بررسی برچسب های دارو :

این امر در والدینی که فرزند بیشتری دارند و یا فرزند آن ها داروی بیشتری را مصرف می کند رایج است . قبل از آن که به فرزند یا فرزندان خود دارو بدهید برچسب آن را بخوانید تا از داروی مناسب او مطمئن شوید.

در بهترین حالت تصور این موضوع که کودک دارویی اضافی را مصرف کرده است و اما در بدترین حالت آن دارو می تواند واکنش شدیدی که ممکن است جان او را نیز تهدید کند داشته باشد.

اگر به کودکتان داروی اشتباهی دادید با مرکز کنترل سموم تماس بگیرید و یا او را به نزدیک ترین اورژانس ببرید.

اگر در تهیه دارو برای فرزند خود مشکل دارید با یک داروساز مشورت کنید زیرا او می تواند دارو را با طعم ها و اشکال دلپذیری برای کودکتان آماده کند.

همه ما در کودکی طعم و مزه تلخ و گچی آنتی بیوتیک ها و چرک خشک کن ها را به یاد داریم. این امر طبیعی بود که با دیدن بطری صورتی دارو شروع به دویدن و پنهان شدن می کردیم و در نهایت پس از دقایقی مقاومت خسته می شدیم و گریه کنان مجبور به خوردن دارو می شدیم.

همین امر سبب استرس والدین هنگام دادن دارو نیز می شد اما حال که خودمان پدر مادر شده ایم لازم است با رعایت ترفندهایی دارو را بدون دغدغه کودکی مان به آن ها بدهیم. در این قسمت به معرفی این ترفند ها از زبان یک پزشک اطفال می پردازیم تا زین پس با خیالی راحت به کودک دارو بدهید.

روش هایی ساده برای دادن دارو به کودک

۱٫ به کودک حق انتخاب دهید :

هنگامی که کودک بیمار می شود احساس و رفتارش خارج از کنترل می شود بنابراین به او کمک کنید تا حق انتخاب داشته باشد در حالی که مصرف دارو انتخابی نیست به آن ها گزینه های ساده ای برای انتخاب پیشنهاد دهید:

• نحوه مصرف دارو (از طریق سرنگ یا فنجان)

زمان مصرف دارو ( قبل و یا بعد از لباس پوشیدن)

• مکان مصرف دارو (در میز آشپزخانه یا هنگام تماشای تلویزیون )

ممکن است کودک ترجیح دهد دارو را به تنهایی و یا با کمک والدین مصرف کند. صرف نظر از انتخاب کودک او را تحت نظارت داشته باشید.

۲٫ اجتناب از خفگی کودک از طریق دارو:

توجه داشته باشید کودک چه مقدار دارو می تواند قورت دهد زیرا در غیر اینصورت سبب می شود دارو در گلویش بپرد. گاهی نیز مجبورید دارو را به بخش های کوچک تری تقسیم کنید.

هنگام دارو دادن به کودکان و نوزادان دقت کنید که دارو را به سمت گونه، پشت یا کنار زبانش تخلیه کنید و سپس صبر کنید تا قبل از تخلیه دارو از دهانش آن را ببلعد. همچنین زمانی که به کودک دارو می دهید او را در حالت عمودی یا نشسته قرار دهید تا به گلویش نپرد.

۳٫ به کودک علت دارو خوردن را توضیح دهید:

اگر کودک به قدری بزرگ شده است که متوجه حرف شما شود به او توضیح دهید که چرا باید دارو بخورد. طبق گفته فردی که اخیرا پرستار خواهر زاده ۴ ساله اش بود :او به دلیل عفونت گوش مجبور به مصرف آنتی بیوتیک بود. هنگامی که بطری صورتی دارو را سمتش می بردم از خوردن دارو امتناع می کرد و می گفت:اوه، حال بهم زن است. به همین دلیل از او پرسیدم آیا می دانی به چه علت باید دارو بخوری؟ و او در پاسخ شانه ای بالا انداخت. به او توضیح دادم که دارو به بهبودی گوشش کمک می کند و می تواند پس از آن به کودکستان برود و با بچه ها بازی کند.

۴٫ مثبت باشید:

شرایط را با رفتاری مثبت تحت کنترل خود درآورید. فراموش نکنید که کودک را به خاطر خوردن دارو بدون هیچ مقاومتی تحسین کنید. کودک باید متوجه شود که دارو خوردن تنبیه نیست. توجه داشته باشید که او را برای دارو خوردن تهدید نکنید.

۵٫ به کودک جایزه بدهید:

کودکان در سن مدرسه با تحسین کردن انگیزه پیدا می کنند. برای کودک خود نموداری تهیه کنید تا با هر بار خوردن دارو بدون مقاومت برچسب ستاره ای دریافت کند. همچنین می توانید تعیین کنید که با چند بار دریافت برچسب موفق به کسب جایزه خواهد شد.

۶٫ طعم دهنده ای خوشمزه به دارو اضافه کنید :

قبل از دریافت دارو از داروخانه از دارو ساز بپرسید آیا می تواند داروهایی با طعم گیلاس، انگور، موز و هندوانه را جایگزین کند یا خیر. اگر کودک را نیز در انتخاب سهیم کنید بهتر است. این موضوع به مبحث کنترل نیز کمک می کند.

۷٫ داروهایی با فرمالیسیون شربت، کپسول و جویدنی انتخاب کنید:

با پزشک یا داروساز کودک درباره فرمول دارو صحبت کنید. گاهی داروها بصورت قرص های جویدنی یا بصورت کپسول هستند، شما می توانید محتویات آن را خارج و روی غذا بپاشید. گاهی نیز بصورت قرص هایی هستند که می توان آن ها را به تکه های کوچک تقسیم کرده تا کودک همراه غذا به راحتی آن را قورت دهد.

۸٫ دارو دادن به کودک را تبدیل به پروسه ای سرگرم کننده و خلاق کنید :

خلاق باشید! دوز مناسب دارو را توسط سرنگ یا فنجان های پلاستیکی درجه دار بررسی کنید اما این امر بدان معنا نیست که به همان شیوه نیز دارو را به کودک بدهید. ممکن این است کودک ترجیح دهد تا از قاشقی که شخصیت های کارتونی دارد یا حتی فنجان کوچک مورد علاقه اش برای خوردن استفاده کند. برای کودک نقش بازی کنید و مقداری از دارو را به عروسک و یا حیوان مورد علاقه اش بدهید.

۹٫ اگر ممکن است دارو را با غذای روزانه کودک مخلوط کنید :

تغییر دادن مزه دارو از طریق مخلوط کردن با شربت شکلاتی، سس پنکیک، پودینگ، سس سیب و ماست می تواند روشی موثر باشد. به جای مخلوط کردن نیز می توانید مقدار کمی از دارو را روی قاشق ریخته و آن را با ماست، سس شکلات و یا بستنی پوشش دهید. در نتیجه اولین چیزی که کودک مزه می کند یک میان وعده خوش مزه می باشد.

برخی از داروها را نمی توان با وعده های غذایی کودک مخلوط کرد پس لازم است درباره محدودیت این امر از پزشک یا داروساز سوال کنید. برخی دیگر از مخلوط کردن های پیشنهادی عبارتند از:

– برای کودکان بزرگ تر از طعم دهنده های شیرینی چون آبمیوه استفاده و برای نوزادان داخل شیشه شیر یا فنجان بریزید. این کار را تنها با موافقت پزشک انجام دهید.

– بین دارو و خوراکی مورد علاقه کودک تناوب ایجاد کنید به عنوان مثال، مقدار کمی از دارو را با توت فرنگی رسیده، کمی شکلات، ماست میوه ای و آبمیوه به کودک بدهید و این روند را تا زمانی که دوز دارو تمام نشده ادامه دهید.

۱۰٫ از پزشک او کمک بگیرید :

برخی از داروها می توانند به جای ۴ بار مصرف در روز، ۲ بار مصرف شوند. چنان چه با این امر مشکل دارید با پزشک او مشورت کنید.

• نکته :داروی کودک را در شیشه شیر به همراه مایع دیگر یا در فنجانی بزرگتر مخلوط نکنید زیرا او ممکن است نتواند تمام شیر را بخورد و یا به ناچار باید آن را بخورد، این امر غیر منطقی است.

آنچه که باید درباره ی دارو دادن به کودک خود بدانید :

۱٫ مقدار مصرف دارو و جذب و دفع آن در کودکان، از بزرگسالان متفاوت است زیرا کبد و کلیه ها در کودکان، تکامل نیافته اند و ممکن است دچار مشکل در جذب و دفع دارو شوند. پس دوز دارو باید مطابق با دستور پزشک و با توجه به سن و وزن کودک به او داده شود.

۲٫ قطره ی ویتامین AD برای پیشگیری از نرمی استخوان و پیشگیری از کمبود ویتامین D در کودکان مفید است.

۳٫ پیش از این هم در بخش سلامت نمناک اشاره شد که آسپرین و دیکلوفناک عوارض زیادی برای کودک دارد. دیکلوفناک سبب کاهش فشار خون می شود.

۴٫ بیشتر عفونت ها در کودکان ویروسی است و ظرف چند روز بهبود می یابد و نیازی به مصرف آنتی بیوتیک ندارد پس از مصرف بی رویه و خودسرانه آنتی بیوتیک به کودکان پرهیز کنید.

۵٫ به کودکان زیر دو سال، داروی دیفن هیدرامین ندهید.

۶٫ برای کاهش حساسیت ناشی از سرماخوردگی بینی کودک خود را بشویید و بینی را مداوم تخلیه کنید و مایعات کافی به او دهید و از مصرف آنتی هیستامین بپرهیزید زیرا مصرف آنتی هیستامین سبب خشک شدن ترشحات و تجمع آن در مجاری تنفسی و بالارفتن خطر عفونت می شود.

۷٫ قبل از دو سالگی داروهای ضد سرفه و خلط آور به کودک ندهید و برای کاهش سرفه از مایعات و بخور استفاده کنید زیرا علت سرفه باید مشخص شود، دادن دارو باعث می شود این مکانیسم دفاعی به خوبی عمل نکند.

۸٫ گاهی مادران برای سهولت مصرف دارو توسط کودک قرص را به چند تکه تقسیم می کنند یا کپسول را باز و با مایع مخلوط می کنند اما بعضی از داروها را نمی توان نصف کرد.

۹٫ اگر به کودک آهن می دهید، زمان مصرف آهن باید با شیر خوردن کودک یک ساعت فاصله داشته باشد زیرا شیر جذب آهن را کمتر می کند.

۱۰٫ قبل از شش، هفت سالگی کودکان نمی توانند قرص استامینوفن را ببلعند و بهتر است به آنها شربت و قطره استامینوفن که تب بر است را بدهید.

۱۱٫ داروی ضد درد و ضد تب ایبوپروفن نیز نسبت به استامینوفن بیشتر است و باید این دارو را قبل از شش ماهگی به کودک ندهد. ایبوپروفن روی دستگاه گوارش تاثیر می گذارد و باعث خونریزی گوارشی می شود پس شربت ایبوپروفن را بعد از غذا به کودک بدهید.

۱۲٫ به کودکان خود دارو گیاهی ندهید زیرا همه ی داروهای گیاهی صد در صد بی خطر نیستند.

۱۳٫ مصرف هر نوع دارویی برای کودک باید با نظر پزشک معالج باشد.

۱۴٫ هرگز خوددرمانی نکنید زیرا مصرف بعضی از داروها در دوران کودکی ممنوع است.

۱۵٫ برخی از کودکان ممکن است نسبت به یک داروی ساده واکنش و حساسیت نشان دهند پس دستپاچه نشوید و سریع با پزشک معالج تماس بگیرید.

۱۶٫ به تاریخ تولید و انقضای دارو، قبل از مصرف دارو به کودک توجه کنید.

۱۷٫ به دوز دارویی که به کودک می دهید، توجه کنید.

۱۸٫ به دستورات درج شده روی دارو توجه کنید.

۱۹٫ داروها را در جای خنک و دور از نور آفتاب نگه دارید.

اگر فرزندم دارو را به بیرون ریخت راه حل چیست ؟

همه ما این مسئله را تجربه کرده ایم که کودک نوپا مقداری از دارو را بلافاصله یا کمی بعد از دهانش بیرون می ریزد، اگر این اتفاق افتاد و دارو به مقدار زیاد از دهانش تخلیه شد با پزشک او تماس بگیرید زیرا مصرف بیش از حد برخی داروها مضر و برخی دیگر بی ضرر است.

هنگامی که زمان مصرف داروی کودک فرا رسید با رعایت این نکات تجربه ای آسان و بدون دلهره برای خود و فرزندتان رقم بزنید.