عوامل موثر در میزان قد

میزان قد یک شخص در بزرگسالی به ژن‌هایی که او از والدینش به ارث می‌برد و همچنین وضعیت عمومی سلامت و تغذیه او در سنین رشد بستگی دارد. احتمال کوتاه قد شدن کودکان حاصل از والدین کوتاه قد، در مقایسه با کودکانِ والدین بلند قد، بیشتر است. البته، تنوع بسیاری در این زمینه وجود دارد؛ برای مثال، برادران و خواهرانی که والدین یکسانی دارند همگی هم قد نخواهند شد؛ همچنین گاهی اوقات والدین صاحب فرزندی می‌شوند که قد او نسبت به سایر اعضاء خانواده بسیار بلندتر یا بسیار کوتاه‌تر است.

بیماری‌ها یا تغذیه بد در طول کودکی یا کوچک یا زودرس بودن در هنگام تولد می‌تواند باعث شود که قد شخص در بزرگسالی به اندازه آنچه پتانسیلش را دارد نرسد. در طول قرن‌های گذشته قد افراد به طور متوسط افزایش یافته، زیرا در این مدت تغذیه کودکان بهتر شده و میزان ابتلای آن‌ها به بیماری‌ها و عفونت‌ها نیز کمتر شده است. در ادامه به توضیح کامل‍‌تری از عوامل موثر در میزان قد می‌پردازیم:

۱. جنسیت و افزایش قد

قطعاً، جنسیت نقش مهمی در رشد کودکان و اندازه قد ایشان در سال‌های آینده ایفا می‌کند و به همین دلیل است که در اکثر موارد، قد زنان کمتر از مردان رشد می‌کند. البته، همیشه وضعیت به این صورت نیست و در بعضی موارد کودکان دختر بلند قدتر از برداران خود می‌شوند. طبق یک قاعده کلی، قد یک کودک بر مبنای قد والدینش پیش‌بینی می‌شود.

معمولاً، قد کودک پس از رشد، چیزی بین قد پدر و مادرش خواهد بود. در مواردی که قد پدر خیلی بلندتر است، احتمال زیادی دارد که قد یک کودک دختر از قد مادرش بلندتر شود. همچنین، اگر کودک زمینه ژنتیکی کوتاه قدی را داشته باشد، امکان زیادی دارد که قد او از پدرش کوتاه‌تر شود. به علاوه، در هنگام پیش‌بینی قد یک کودک، مهم است که قد پدربزرگ و مادربزرگ هر دو طرف پدری و مادری او نیز در نظر گرفته شوند. اگر کودک دختر باشد، هم قد پدربزرگ و هم قد مادربزرگش در تعیین قد او در آینده نقش خواهند داشت.

۲. خواب کافی

وقتی صحبت از خواب آرام می‌شود، ناگفته پیداست که این یکی از مهمترین عوامل رشد سالم است. تحقیقات نشان می‌دهد که نوجوانان در حال رشد حداقل به ۸ ساعت استراحت شبانه نیاز دارند، ۱۱ ساعت می‌تواند در تقویت رشد سالم بسیار مؤثر باشد.

خواب کافی و با کیفیت بسیار حائز اهمیت است، زیرا بدن هنگام خواب رشد می‌کند و بافت جدید ایجاد می‌کند. مغز ما هورمون رشد را بطور خاص هنگامی که در چرخه عمیق و آرام خواب قرار داریم آزاد می‌کند؛ بنابراین، اگر خواب کافی ندارید، این امر می‌تواند منجر به تولید مقادیر اندک از HGH شود و از این رو شما را از رشد حداکثر قد باز دارد.

۳. ورزش

داشتن فعالیت فیزیکی کافی، برای رشد و توسعه یک کودک و یا نوجوان حیاتی است. اگر فرد به انداز کافی فعالیت جسمانی نداشته باشد دچار بسیاری پیامد‌های ناخوشایند خواهد شد. برای مثال، ممکن است کودک ویا نوجوان به عارضه چاقی مبتلا شود. به علاوه، ورزش نکردن بر قد تأثیر منفی می‌گذارد، زیرا در چنین وضعیتی استخوان‌ها و عضلات ضعیف‌تر از آن خواهند بود که بتوانند به بدن کمک کنند تا به اندازه تمامی ظرفیت بالقوه‌اش رشد کند. حواستان به یکجانشینی و بازی‌های دیجیتالی فرزندانتان باشد.

۴. عادت به تمرین صاف نگه داشتن بدن

بسیاری از افراد به دلیل شکل گیری عادات نادرست هنگام نشستن برای کار با رایانه یا هنگام استفاده از گجت‌ها و گوشی‌ها، بدنشان وضعیت بدی دارد. با گذشت زمان، این عادت‌ها باعث خم شدن ستون فقرات می‌شوند. این فرم خمیده در قسمت بالای بدن باعث کاهش قد طبیعی می‌شود و منجر می‌شود تا کوتاه‌تر از آنچه که هستید به نظر برسید. از طرف دیگر، حالت خوب بدن سر را در راستای ستون فقرات قرار می‌دهد. این می‌تواند چند سانتی متری به قد شما بیفزاید. پس حتما حواستان به طرز نشستن فرزندانتان باشد.

۵. رژیم غذایی سالم

تغذیه سالم برای رشد مناسب کاملاً ضروری است، مهم است که اطمینان حاصل کنید که تمام مواد مغذی مورد نیاز بدن شما برای رشد و نمو کامل دریافت می‌شود. نکته اصلی تغذیه سالم، پایبندی به یک رژیم غذایی متعادل و اجتناب از مصرف غذا‌های ناسالم است. برای مثال باید دقت کنید که برای رشد حداکثری قد، ویتامین D، کلسیم، روی، پروتئین و کربوهیدرات را به‌اندازه کافی دریافت شود.

۶. نوشیدن مقدار کافی آب

نوشیدن مقدار زیادی آب فرد را به یک غول بلند تبدیل نمی‌کند، اما بدن برای رسیدن به پتانسیل رشد کامل خود باید آبرسانی شود. در زمان قد کشیدن، از نوشیدن آب غافل نشوید. با این حال، آب هضم را بهبود می‌بخشد، سموم را از بدن خارج می‌کند و متابولیسم شما را بهبود می‌بخشد. به همین ترتیب، تأثیر مستقیمی بر قد شما خواهد گذاشت.

۷. افزایش قد با مصرف مکمل‌ها

مکمل‌های غذایی متفاوتی در صنعت داروسازی برای تاثیر بر قد کودکان تولید شده‌اند که بعضا برای کودکان آسیب‌های جدی به همراه دارند. والدین کودک باید به این نکته توجه داشته باشند که حتما طبق نظر پزشک اقدام به تهیه دارو و مکمل برای کودک کنند. چون کودکان می‌توانندبسیاری از ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدنشان را از طریق خوراکی‌های مفیدو طبیعی دریافت کند، بدون اینکه ذره‌ای نیازی به مکمل‌های شیمیایی داشته باشد.

مکمل‌ها شامل مقدار مشخصی از مواد معدنی و ویتامین‌ها هستند که بدن در هر دوره سنی مشخص به مقدار معینی از این مواد نیاز دارد و اگر همین مواد مورد نیاز را بیش از حد نیاز بدنشان دریافت کند ممکن است به جای اثر مطلوب اثرات معکوس و خطرناکی را ایجاد کند.

۸. تقویت سیستم ایمنی

سیستم ایمنی بدن نقش اساسی در رشد قد دارد. با داشتن سیستم ایمنی قوی، بیماری‌ها نمی‌توانند روند سلامتی و رشد را کند کنند. توانایی مقابله با بیماری‌ها به ویژه در نوجوانی و سن رشد بسیار مهم است. در حالی که برخی بیماری‌ها می‌توانند در دوران کودکی یا بلوغ مانع از رشد و نمو شوند، اما خبر خوب این است که شما می‌توانید سیستم ایمنی بدن خود را با صرف وعده‌های غذایی سالم تقویت کنید.

به جای خوردن غذا‌های فرآوری شده، رژیم غذایی خود را سرشار از غلات کامل، لبنیات کم چرب، پروتئین، میوه و سبزیجات متنوع کنید. مرکبات مانند انگور، پرتقال و لیمو که سرشار از آنتی اکسیدان هستند و به مقابله با اثرات مضر رادیکال‌های آزاد برای حفظ بدن از بیماری‌ها کمک می‌کنند. از طرف دیگر، غذا‌هایی مانند ماهی، روغن کبد COD و آجیل‌ها حاوی اسید‌های چرب امگا ۳ را به وفور ارائه می‌دهند که به تقویت کننده عملکرد سیستم ایمنی بدن معروف هستند.

۹. به پزشک مراجعه کنید

به طور مرتب کودکتان را برای چک کردن قد و وزن نزد پزشک ببرید. شناسایی زودهنگام مشکلات رشدی کودکتان به پزشک او کمک می‌کند وجود هرگونه عارضه پزشکی زمینه‌ای نیازمند درمان فوری را به موقع تشخیص دهد.

۱۰. عمل جراحی

عمل جراحی افزایش طول پا نیز یکی از مداخلات پزشکی مدرن است که بسیاری از افراد سالم به امید افزایش قد، به دنبال آن هستند. عمل جراحی در صورت موفقیت آمیز بودن فقط در حدود ۷ سانتی متر به قد فرد اضافه می‌کند. با این حال، ۳ اینچ برای یک فرد با قد کوتاه می‌تواند کاملاً مهم و چشمگیر تلقی شود. البته به خاطر داشته باشید که این روش باید آخرین راه حل باشد، زیرا بسیار گران، دردناک است و ممکن است عوارض شدیدی به همراه داشته باشد.

مرتبط:

ترشح هورمون رشد قدی کودکان از ساعت ۱۰ شب تا ۲ بامداد

نـقـش بازی در رشد هوش کودکان

قرص یا آمپول باعث رشد قد می‌شود؟

نوشته اگر افزایش قد کودکان را می‌خواهید، این مطلب را بخوانید اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

نوشته ۱۰ راهکارفوق العاده برای رشد سریع‌تر کودکان اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

تقریبا اغلب ما این را می‌دانیم که ورزش‌های مفید و مناسب برای افزایش قد در کودکان ورزش‌های کششی هستند. قدر مسلم است که در رشد قدی کودکان عوامل بسیار مهم‌تری نیز دخیل هستند، مثل وراثت و تغذیه.

تقریبا اغلب ما این را می‌دانیم که ورزش‌های مفید و مناسب برای افزایش قد در کودکان ورزش‌های کششی هستند. قدر مسلم است که در رشد قدی کودکان عوامل بسیار مهم‌تری نیز دخیل هستند، مثل وراثت و تغذیه. یک رژیم غذایی سالم و مناسب و انجام برخی تمرین‌ها و حرکات ورزشی با هم می‌توانند عاملی مثل وراثت را تا حدودی کم اثر کنند.

افزایش قد در کودکان

هیچ راه و روش جادویی و رازگونه‌ای برای افزایش قد وجود ندارد و بهتر است بگوییم که هیچ کس یک شبه قد بلند نمی‌شود. بیشتر تبلیغات در این زمینه، دروغ محض هستند. اغلب داروها بدون تاثیر هستند و برخی از آنها حتی دردسر‌آفرین هم هستند، بنابراین هیچ‌گاه تبلیغات را جدی نگیرید. بهتر است که سراغ روش‌های خیالی و ظاهرا جادویی نروید و به دنبال راه‌های درست باشید.

بهترین راهکارها برای افزایش قد در کودکان

برنامه غذایی متعادل و متناسب داشتن

انجام حرکات ورزشی و تمرین کردن

خواب کافی و مناسب

نور خورشید

حالت بدن

* ورزش‌های کششی در ظاهر بسیار ساده هستند، ولی در حقیقت، بیشترین تاثیر را دارند. ورزش‌های کششی را در سنین پایین به کودکان خود معرفی کنید. این ورزش‌ها به شکل‌گیری درست ستون فقرات و حتی بهتر شدن استایل و حالت بدن کمک می‌کنند.

برنامه غذایی متعادل و متناسب

این بخش اهمیت ویژه‌ای دارد. غذاهای سالم نه تنها به حفظ سلامت کودکان کمک می‌کنند، بلکه بر روی رشد قدی آنها نیز اثر می‌گذارند. یک رژیم غذایی سالم و مناسب شامل پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی است. کودک خود را از خوردن هله‌و هوله و مواد غذایی که هیچ ارزش غذایی ندارند، بر حذر دارید.

انجام حرکات ورزشی و تمرین کردن

در واقع هدف از نوشتن این مقاله، همین بخش است. ورزش‌های کششی در ظاهر بسیار ساده هستند، ولی در حقیقت، بیشترین تاثیر را دارند. ورزش‌های کششی را در سنین پایین به کودکان خود معرفی کنید. این ورزش‌ها به شکل‌گیری درست ستون فقرات و حتی بهتر شدن استایل و حالت بدن کمک می‌کنند. بسیار ساده هستند و در هر مکان و محیطی قابلیت اجرا دارند، مثلا از کودک خود بخواهید که پشت به دیوار کرده و سعی کند روی انگشتان خود بایستد و در همان زمان عضلات پاهایش را بالا بکشد یا اینکه از او بخواهید روی زمین بنشیند و پاهایش را باز کند. یکی از پاها را از ناحیه زانو خم کند و سعی کند با دست‌هایش انگشت شست آن یکی پایش را که دراز است، بگیرد. همین کار را یکبار دیگر به طور برعکس انجام دهد، یعنی جای پاها را عوض کند. حرکات کششی از موثرترین راه‌های افزایش قد فرزندان هستند. در واقع انجام تمرینات ساده کششی، ضروری هستند. یک حرکت دیگر برای تمرین در خانه، این است که از کودک خود بخواهید که مقابل دیوار بایستد و دست‌هایش را تا جایی که ممکن است بالا ببرد. می‌تواند پشت به دیوار کرده و همین کار را تکرار کند. می‌توانید روی دیوار یک علامت بگذارید و از او بخواهید که با انگشت دست خود را به علامت برساند. یک تمرین کششی بسیار خوب دیگر این است که روی زمین بنشیند هر دو پایش را بگیرد. این تمرین شبیه تمرین قبلی است و به انعطاف‌پذیری مهره‌های کمر و حالت بهتر بدن کمک می‌کند.

حرکات آویزان شدن

اگر کودک شما عاشق آویزان شدن است، حتما از این علاقه او استفاده و یک میله بارفیکس تهیه کنید. این تمرینات در کشیدگی و صاف کردن ستون فقرات موثر هستند. وقت آویزان شدن نباید از زمین حمایت شود، مثلا صندلی یا چهارپایه زیر پایش باشد. هر روز می‌تواند تا حدود ۱۰ دقیقه آویزان شدن را تمرین کند. خود را از میله بالا بکشد و تا می‌تواند خود را بالا نگاه دارد.

یوگا

آساناهای یوگا، برای کمک به افزایش قد کودکان ایده‌آل هستند. به کودک خود بگویید که قبل از تمرین یوگا چند بار نفس‌گیری ساده انجام دهد. چاکراسانا، از تمرینات عالی یوگا است که به کودک کمک می‌کند تمام بدنش را بکشد. این حرکات شامل دراز کشیدن به پشت با پاهای باز است. کودک به زانو خم می‌شود. باسن را لمس می‌کند و آرنج را خم می‌کند تا انگشتان شانه‌هایش را لمس کند. بعد چند نفس عمیق می‌کشد و بدن خود را به شکل U به طرف بالا می‌آورد و تا جایی که می‌تواند در این حالت می‌ماند.

حرکت کبرا

شبیه حرکت کبرا (مار افعی) است. از کودک بخواهید روی شکم دراز بکشد. به آرامی نیم تنه بالایی بدن خود را بالا ببرد. این کار را باید نرم انجام دهد. سر، گردن و سینه از زمین جدا می‌شوند و شبیه مار کبرا بالاتر می‌روند. این حرکت به رشد سلول‌های قدی بسیار کمک می‌کند.

طناب‌بازی

طناب‌بازی هم جنبه سرگرمی دارد و هم یک ورزش مناسب برای قد بلندی کودک است. پریدن‌های مکرر باعث می‌شود سلول‌های بدن همگی به حرکت دربیایند و ماهیچه‌ها فعال شوند. در ضمن طناب زدن از چاقی هم جلوگیری می‌کند.

ورزش پای راست بالا

بسیار بسیار ساده است و انجام آن هیچ پیچیدگی ندارد. از کودک بخواهید پشت به زمین دراز بکشد. پاهایش را با هم بلند کند (به طور مستقیم) و بعد آنها را آرام‌آرام پایین بیاورد، ولی کمی مانده به زمین متوقف شود. بعد دوباره تقریبا قائم به زمین (۹۰ درجه) بالا بیاورد.

بپر بپر کردن

جست و خیز کردن و بپر بپر داشتن را بسیاری از کودکان دوست دارند. همین کار معمولی باعث تقویت رشد قدی کودک می‌شود. در حین جست و خیز کردن بدن کودک کشیده می‌شود و به رشد او کمک می‌کند.

شنا کردن

شنا کردن از بهترین ورزش‌ها و تفریحات است. تمام اندام‌های بدن شروع به فعالیت می‌کنند. این کار برای آنها که آب را دوست دارند، بسیار خوب است، اما آنهایی که نمی‌خواهند خیس شوند، می‌توانند شنای خشک را تمرین کنند، به این شکل که دست راست با پای چپ و دست چپ با پای راست بالا می‌آید. هر کدام از پاها را به نوبت بلند کنید. از کودک بخواهید هر کدام از عضوها (دست و پاها) را تا جایی که می‌تواند بکشد.

ورزش مچ پا

این روش نیز برای افزایش قد کودکان بسیار مفید است. هدف از آن کشش قسمت پایینی بدن می‌باشد. غضروف بین زانوهای فرزند شما کشیده می‌شود و همین کار باعث افزایش قد او می‌شود. وزنه‌های مربوط به مچ پا را می‌توانید در اندازه‌های مختلف از فروشگاه‌ها تهیه کنید. از ده کیلویی تا به بالا. از وزنه سبک‌تر شروع کنید و مقدار آن را کم‌کم بیشتر کنید.

حرکت گربه

از کودک خود بخواهید روی زمین بنشیند. زانوها، کف دست و نوک انگشتان پاهایش در تماس با زمین باشد. سر و گردن را بالا بگیرد و سعی کند در همان حالت قسمت شکم را بالا پایین بکشد. بعد شکم و کمر را بالا بکشد و سر و گردن را وقت بالا کشیدن شکم و کمر پایین بیاورد. این حرکت را یک در میان تکرار کند.

تمرینات گردن

یک گردن قوی و بلند می‌تواند کمک زیادی به سلامت قسمت‌های دیگر بدن مانند تحریک تیروئید نماید و به افزایش رشد قدی کودک کمک می‌کند. از کودک بخواهید گردن را بالا و بعد پایین ببرد و در مرحله بعدی سر و گردن را به چپ و راست بچرخاند (بالا – پایین – چپ – راست).

دویدن

دویدن معجزه می‌کند. بسیار مفید و سودمند است. باعث تقویت و استحکام استخوان‌ها می‌شود. هورمون‌های رشد را تحریک می‌کند. کودک خود را تشویق کنید که حتما بدود و اگر می‌توانید خودتان او را همراهی کنید.

سایر عوامل

علاوه بر این حرکات، خواب کافی، نور آفتاب و حالت درست بدن نیز در رشد قدی کودکان موثرند. هورمون رشد در خواب ترشح می‌شود و مستقیم روی رشد کودک اثر می‌گذارد.

نور خورشید و آفتاب نیز سرشار از ویتامین D است که باعث استحکام استخوان‌ها می‌شود. جذب کلسیم و ویتامین D به رشد کودکان کمک می‌کند. علاوه بر منابع غذایی سعی کنید این ویتامین‌ها و املاح را از طریق نور خورشید به بدن کودک برسانید. به شکل و حالت بدن کودک خود توجه کنید. آیا موقع نشستن و ایستادن، بدن او در حالت درستی است؟ مرتب به او یادآوری کنید که درست بنشیند.

مرتبط:

فرمولی برای افزایش قد کودکان

افزایش قد کودکان با استفاده از مواد غذایی

نوشته ورزش‌های مفید برای افزایش قد کودکان اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

بسیاری از افراد بر این باورند كه افراد كوتاه قد در مقایسه با بلندقدها درآمد كمتری دارند و اغلب روسای این گروه از افراد قدبلند هستند.

بررسی‌های انجام شده حاكی از آن است كه بیش از نیمی از افراد در كشور آمریكا به عنوان سرپرست ادارات و سازمان‌ها منصوب می‌‌شوند و بیش از ۱۸۳ سانتی‌متر قد دارند.

اگر تاكنون از شنیدن این همه نتایج غم‌انگیز درباره عاقبت زندگی افراد كوتاه ‌قد ناامید نشده‌اید،این را هم بدانید كه براساس نتایج به دست آمده از تحقیقات انجام شده توسط محققان دانشگاه جان‌هاپكینز،در قد بلندها بویژه زن‌های قد‌‌بلند در مقایسه احتمال ابتلا به بیماری‌های ناشی از زوال عقل كمتر است.

ناپلئون و بتهوون تنها ۱۷۰ سانتی‌متر قد داشتند و جالب این‌كه ماهاتما گاندی حتی از آن دو نیز كوتاه‌قدتر بوده است.همان طور كه محققان دانشگاه جان‌هاپكینز اعلام كرده‌اند،آنچه در ابتدا بیان شد موضوعی است كه تحقیقات علمی نیز آن را مورد تایید قرار داده‌اند.

در صورتی‌كه تغذیه فرد در دو سال اول تولد مناسب نباشد، توانمندی‌های ذهنی و جسمی او در زندگی آینده به شدت تحت تاثیر قرارگرفت.

بر این اساس به ازای هر ۵/۲ سانتی‌متر افزایش طول زانو احتمال زوال عقل و ابتلا به بیماری‌هایی نظیر آلزایمر ۱۶ درصد كاهش خواهد یافت،گر چه در مردان نیز احتمال ابتلا به این گروه از بیماری‌ها با افزایش قد،كاهش خواهد یافت.

اما با توجه به این‌كه مردان و زنان از نظر رژیم غذایی بهینه با هم متفاوت هستند،كاهش میزان ابتلا به بیماری‌ها در میان آنها متفاوت خواهد بود.جالب است بدانید كه افرادی كه حتی در سن نوجوانی در مقایسه با دیگر همسالان خود،كوتاه قد‌تر بوده‌اند نیز از این قاعده مستثنی نخواهند بود.

بنابراین اگر دو فرد هم قد را مورد مقایسه قرار دهیم متوجه می‌شویم كه درآمد یكی از آنها كه در سن نوجوانی كوتاه‌قدتر بوده است ۵/۱ تا ۲ درصد كمتر از دیگری خواهد بود.شاید این طور به نظر برسد كه معمولا افراد كوتاه قد كمتر در فعالیت‌های اجتماعی مشاركت داشته و بنابراین مهارت‌های اجتماعی كمتری را كسب خواهند كرد.ا

ما باید پذیرفت كه علی‌رغم وجود شواهد علمی برای تایید این نـظـریـه،راهـكـارهـای مـخـتـلـفی نظیر رژیم غذایی مناسب،فعالیت‌های فیزیكی و برقراری روابط اجتماعی در زندگی وجود دارند كه می‌توان از آنها برای كاهش خطر احتمال ابتلا به بیماری‌های ذهنی و آلزایمر استفاده كرد.

این در حالی است كه در برخی از افراد كوتاه‌قد،جهش ژنتیكی نادری رخ می‌دهد كه منجر به افزایش طول عمر آنها خواهد شد.این ناهنجاری روشی كه سلول‌های بدن آن را برای استفاده از عامل رشد هورمون شبیه به انسولین به كار می‌برند تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در حالی كه این عامل رشد،نقش بسیار مهمی در رشد فرد در دوران كودكی داشته و از آن به عنوان یك راهكار منحصر به فرد برای افزایش حجم ماهیچه‌ها و عضلات بدن،جلوگیری از مرگ سلول‌ها و كاهش تجمع چربی در بدن استفاده می‌ کنند.

نوشته رابطه ی بین قد و موفقیت اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

منبع: سلامت نیوز

مرتبط:افزایش قد کودکان با مواد مغذی

نوشته افزایش قد کودکان با استفاده از مواد غذایی اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.

مرتبط:

خاصیت‌های مهم غذاهای فیبر دار که نسبت به آنها بی‌توجهیم!

آموزش درباره غذاها و تغذیه مناسب به کودکان

نوشته افزایش قد کودکان با مواد مغذی اولین بار در سازمان پیشاهنگی استان فارس. پدیدار شد.